Γενναιόδωρες τράπεζες, ακάλυπτα ΜΜΕ

thema

Οσα μάθαμε, όσα δεν μας είπαν και όσα δεν γράφουν από τη διαδικασία της Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής για τα τρίγωνα της διαπλοκής μεταξύ τραπεζών, Mέσων Eνημέρωσης και κομμάτων εξουσίας

16.07.2016, 20:40 | Ετικέτες:  ΜΜΕ, τράπεζες, τηλεόραση, τηλεοπτικές άδειες, δάνεια

Συντάκτης: 

Κώστας Ζαφειρόπουλος, Αντα Ψαρρά

Αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία που γίνονται γνωστά κατά τη διαδικασία της Εξεταστικής Επιτροπής για τη διερεύνηση της νομιμότητας των τραπεζικών δανείων που έχουν λάβει τα πολιτικά κόμματα, καθώς και τα ΜΜΕ. Εκτός από τις τράπεζες, θα κληθούν προσεχώς για εξέταση οι βασικοί μέτοχοι των αδρά δανειοδοτημένων μέσων ενημέρωσης.

Η πλειονότητα των συστημικών ΜΜΕ αποσιωπά ή διαστρεβλώνει, για προφανείς λόγους, τις σημαντικές αυτές ειδήσεις. Αναμενόμενη είναι και η «χαλαρή» στάση βουλευτών των Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ, που άλλοτε λειτουργούν ως συνήγοροι των τραπεζικών συμβούλων και άλλοτε επιχειρούν να υποβαθμίσουν τη σκοπιμότητα των υπό διερεύνηση ζητημάτων. Στο βάθος της υπόθεσης βρίσκονται εξάλλου τα μεγάλα απλήρωτα δάνεια των δύο αυτών κομμάτων.

Οπως αποδεικνύεται, όλα τα χρόνια της κρίσης οι τράπεζες δανειοδοτούσαν γενναιόδωρα τις τηλεοπτικές επιχειρήσεις της μονόπλευρης ενημέρωσης, που προάσπιζαν πριν απ’ όλα τα συμφέροντα των μετόχων, των επιχειρήσεων, των στελεχών και των ομάδων τους, χωρίς έστω τις μίνιμουμ πρωτοβουλίες εξυγίανσης, σωστής ενημέρωσης και εξασφάλισης των εργαζομένων.

Τα νούμερα ζαλίζουν!

Η κάθε τράπεζα φαίνεται ότι έχει και τις… προτιμήσεις της σε ΜΜΕ, τα οποία όχι μόνο δανειοδοτούσε αλλά επιχορηγούσε και με μεγάλα διαφημιστικά πακέτα, ώστε όλοι τελικά να μένουν ευχαριστημένοι.

Σύμφωνα με τα πορίσματα της Τράπεζας της Ελλάδος, μετά το 2010 υπήρξε ραγδαία επιδείνωση των οικονομικών αποτελεσμάτων όλων των ΜΜΕ. Aπό το τελευταίο πόρισμα της ΤτΕ (180/2016) προκύπτει ότι τα ίδια κεφάλια των περισσότερων ΜΜΕ ήταν αρνητικά την περίοδο 2010-2015.

Ομως οι κανονισμοί πιστωτικής πολιτικής των τραπεζών αναφέρουν ότι πάσης φύσεως εταιρείες με αρνητικά ίδια κεφάλαια είναι μη επιθυμητές και μειωμένου ενδιαφέροντος. Μάλιστα, από το 2010 η ΤτΕ έλεγε ότι τυχόν νέες χρηματοδοτήσεις θα έπρεπε να είχαν αντιμετωπιστεί πολύ αυστηρότερα. Συνέβη ακριβώς το αντίθετο!

Οι εκθέσεις διαπιστώνουν ότι «υπήρξε εξαιρετική αντιμετώπιση» υπέρ των συγκεκριμένων δανειοληπτών (κόμματα και μέσα μαζικής ενημέρωσης) από τις τράπεζες, κάτι που δεν ισχύει για τους άλλους δανειολήπτες.

Οι τράπεζες έδωσαν υπέρογκα δάνεια χωρίς επαρκείς διασφαλίσεις, τα δάνεια αυτά εντάσσονται στην κατηγορία ειδικού κινδύνου και θα έπρεπε να εγκρίνονται από το ανώτατο όργανο των τραπεζών και αυτό δεν έγινε.

Επιπλέον, σε περίπτωση επιδείνωσης της οικονομικής κατάστασης των μέσων ενημέρωσης, έπρεπε να αυξηθούν οι διασφαλίσεις, κάτι που έγινε σε λίγες περιπτώσεις. To ερώτημα το οποίο δυσκολεύονταν να απαντήσουν οι μάρτυρες είναι πώς ενώ οι ίδιες οι τράπεζες υποβίβαζαν συνεχώς την πιστοληπτική ικανότητα των ΜΜΕ, συνέχιζαν να χορηγούν δάνεια -ακόμα και για αναχρηματοδότηση των τόκων- και μάλιστα, με ευνοϊκές αναδιαρθρώσεις, χαμηλό επιτόκιο και συνεχείς παρατάσεις των δανείων.

Οι απαντήσεις όλων των διευθυντών ήταν παρόμοιες: «Δεν θέλαμε να συμβάλουμε στο κλείσιμο των επιχειρήσεων, οι οποίες επηρεάζονταν το ίδιο με άλλους κλάδους λόγω της κρίσης, ενώ συνυπολογίσαμε το γεγονός πως υπήρχε τοποθέτηση ιδίων κεφαλαίων από την πλευρά των μετόχων».

Ευλόγως προκύπτει το ερώτημα γιατί δεν λάμβαναν οι τράπεζες προσωπικές εγγυήσεις από τους βασικούς μετόχους, για να έχουν πλήρη διασφάλιση.

Επιπλέον, αφού οι τράπεζες αναγνώριζαν ότι τα ΜΜΕ έχουν υψηλότερο κίνδυνο από επιχειρήσεις άλλων κλάδων (και γι’ αυτό απαιτούνταν έγκριση του δανείου από ανώτερη επιτροπή τραπεζικών στελεχών) και ενώ είναι δεδομένη η «πολιτική ευαισθησία» στον χειρισμό τους, γιατί τελικά χορηγούσαν τα δάνεια με χαμηλότερο επιτόκιο και λιγότερες εξασφαλίσεις; Τεράστια είναι και η ευθύνη των διεθνών οίκων, που αποτιμούσαν με υπέρογκα ποσά τα άυλα περιουσιακά στοιχεία, όπως τις ταινιοθήκες των τηλεοπτικών σταθμών.

Τα τελευταία χρόνια στο σύνολο των μέσων ενημέρωσης δόθηκαν 1,1 δισ. ευρώ, ενώ οι ακάλυπτοι κίνδυνοι, όπως προκύπτει από το πόρισμα της ΤτΕ, κυμαίνονται από 50% έως 90%. Οπως υπογράμμισε ο πρόεδρος της Εξεταστικής Επιτροπής, Σωκράτης Φάμελλος, «οι τράπεζες δηλαδή δανείζουν αφειδώς μέσα στην κρίση, χωρίς αναγκαίες εγγυήσεις και εξασφαλίσεις από ό,τι φαίνεται και στη συνέχεια χρεώνουν το ελληνικό κράτος και τον ελληνικό λαό με τις ανακεφαλαιοποιήσεις». Φυσικά, όπως αποδεικνύεται, οι εγγυήσεις που ζητούσαν οι τράπεζες από τα μέσα ενημέρωσης απείχαν από τις αντίστοιχες για επιχειρήσεις άλλων κλάδων.

Στην περίπτωση που κάποιο μέσο ενημέρωσης το οποίο έχει εμπορική συνεργασία με μια τράπεζα παύει να εξυπηρετεί τα δάνειά του, κανονικά η τράπεζα διακόπτει τη συνεργασία. Τουλάχιστον αυτό ισχυρίζονται οι διευθυντές των τραπεζών. Αυτή βέβαια είναι μόνο η μισή αλήθεια.

Οπως διευκρίνισε η Αννέτα Καββαδία, βουλεύτρια του ΣΥΡΙΖΑ, «υπάρχουν περιπτώσεις που τα μέσα ενημέρωσης δεν πληρώνουν δόσεις, αλλά παίρνουν διαφήμιση γιατί τα δάνειά τους δεν έχουν ακόμα καταγγελθεί». Και φυσικά, όσο πιο επισφαλή τα δάνεια σε ένα μέσο τόσο μεγαλύτερη η πολιτική επιρροή που μπορεί να ασκήσει μια τράπεζα.

Τι απαντούσαν οι σύμβουλοι

Απέφυγαν να απαντήσουν στην εξεταστική επιτροπή της Βουλής σε καίρια ερωτήματα οι περισσότεροι διευθυντές τραπεζών δηλώνοντας... αναρμόδιοι για ενέργειες που έγιναν πριν αυτοί αναλάβουν | 

■ Ολοι επισήμαναν πόσο μικρό είναι το ποσό των δανείων σε ΜΜΕ και κόμματα σε σχέση με το συνολικό χαρτοφυλάκιο των τραπεζών. Το συγκεκριμένο στοιχείο χρησιμοποιήθηκε από βουλευτές της αντιπολίτευσης στην προσπάθεια υποβάθμισης της αξίας της Εξεταστικής Επιτροπής.

■ Ενα άλλο επιχείρημα ήταν πως το ελληνικό τραπεζικό σύστημα έχει περάσει τα τελευταία δύο χρόνια από δύο ενδελεχείς ελέγχους πιστοληπτικής διαβάθμισης από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Με απλά λόγια, αφού έγιναν τα stress tests και πέρασαν οι τράπεζες, δεν υπάρχει θέμα και για τα δάνεια σε ΜΜΕ!

■ Οι σύμβουλοι επισημαίνουν πως από το 2013 παρών στην επιτροπή πιστοδοτήσεων είναι πλέον ο monitoring trustee, που ελέγχει τους πιστούχους και τους συνδεδεμένους πιστούχους (όπως είναι οι ΔΕΚΟ και το ελληνικό Δημόσιο). Πρόκειται ουσιαστικά για ελεγκτικές εταιρείες οι οποίες όμως παίρνουν διάφορες δουλειές από τις τράπεζες και τους δανειολήπτες-πελάτες των τραπεζών, επομένως η ακεραιότητά τους είναι υπό συζήτηση.

■ Ενα επιπλέον πρόβλημα που έχει να αντιμετωπίσει η Επιτροπή είναι πως για διαφορετικούς λόγους οι σύμβουλοι δηλώνουν αναρμόδιοι να απαντήσουν για δανειοδοτήσεις του παρελθόντος, καθώς ανέλαβαν μόλις πρόσφατα, όπως ο Φραγκιαδάκης (Εθνική, πριν από έναν χρόνο), αλλά και ο Πουλόπουλος (Πειραιώς, πριν από λίγες μόλις μέρες). Επιπλέον, ο διευθύνων σύμβουλος της Alpha, Μαντζούνης, ο οποίος διώκεται ποινικά για την υπόθεση Ψυχάρη, έκανε συστηματικά χρήση του δικαιώματος της σιωπής, με αποτέλεσμα να μην απαντά σε κρίσιμα θέματα. Ο τελευταίος κατά την εξέτασή του βρήκε άτυπους συνηγόρους υπεράσπισης τους βουλευτές της Ν.Δ.

Οι βουλευτές της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ ακολουθούν μια υποτονική εξέταση των μαρτύρων, το Ποτάμι του πρώην δημοσιογράφου Σταύρου Θεοδωράκη ρίχνει το βάρος στις δανειοδοτήσεις των κομμάτων και τελικά τις κρίσιμες ερωτήσεις κάνουν οι βουλευτές της συμπολίτευσης και του ΚΚΕ.

ΔΟΛ

Ο ΔΟΛ είναι το πλέον υπερδανεισμένο συγκρότημα. Συνολικά οφείλει στις 4 τράπεζες περισσότερα από 197 εκατ. ευρώ (τα μισά στην Alpha). Κατηγορούμενος μαζί με άλλα εννιά άτομα (μεταξύ των οποίων τραπεζικά στελέχη) για απιστία από κοινού και κατ’ εξακολούθηση βρίσκεται ο ισχυρός άνδρας του ΔΟΛ, Σταύρος Ψυχάρης.

Από το πόρισμα του αναπληρωτή εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος, Γαληνού Μπρη, προκύπτει ότι η απόκτηση από τον Ψυχάρη του 25% των μετοχών το 2005 πραγματοποιήθηκε με χρήση δανειακών κεφαλαίων. Το 17,57% το πήρε αρχικά ο Β. Ρέστης. Το 2012 ο Ψυχάρης εξαγόρασε το σύνολο των μετοχών της ΔΟΛ Α.Ε. πάλι με χρήση δανειακών κεφαλαίων. Το 2013 όλες οι μετοχές και τα δάνεια μεταφέρονται στην «Ψυχάρης Media Group A.E.».

Ο ΔΟΛ αρχικά βγαίνει από το χρηματιστήριο και στη συνέχεια συγχωνεύεται με την «Ψυχάρης Media Group A.E.». Από το 2009 γίνεται δραστικός περιορισμός δραστηριοτήτων, μείωση προσωπικού και λειτουργικού κόστους.

Σύμφωνα με το πόρισμα του εισαγγελέα, οι ιθύνοντες της Alpha Bank όχι μόνο δεν ζήτησαν πρόσθετες εξασφαλίσεις, αλλά ενέκριναν νέο επιχειρηματικό δάνειο 14.800.000 προς τον Ψυχάρη το 2012, σε μια χρονιά που ο ΔΟΛ είχε πτωτική πορεία. Παράλληλα, ο εκδότης δεν είχε επιστρέψει στην Alpha υπόλοιπο κεφαλαίου 4.000.000, δεν είχε παράσχει πρόσθετες εξασφαλίσεις, ενώ δεν είχε την ικανότητα αποπληρωμής του συγκεκριμένου δανείου.

Την περίοδο 2013-14 εκπονήθηκε επιχειρησιακό σχέδιο που στηριζόταν στο ότι η οικονομία θα έχει ανάκαμψη το 2014 και μετέθετε την πληρωμή τόκων και την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού έως το 2016.

Το 2014 η ΔΟΛ Α.Ε. εκδίδει νέο δεκαετές κοινό ομολογιακό δάνειο ύψους 96.817.888 ευρώ, με σκοπό να αναχρηματοδοτήσει τον υφιστάμενο τραπεζικό δανεισμό (82,2 εκατ.) και να καλύψει τα κεφάλαια κίνησης κατά περίπου 17 εκατ. Το δάνειο καλύφθηκε κατά 31% από την Αlpha, κατά 47% από την Εθνική και κατά 22% από την Πειραιώς.

ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ

36 εκατομμύρια ευρώ χρωστάει η εταιρεία στην Τράπεζα Πειραιώς, με την οποία συνδέεται πάνω από μια δεκαετία. Η τράπεζα έχει χορηγήσει τα δάνεια ουσιαστικά για αγοραπωλησίες μετόχων των ίδιων φυσικών προσώπων ανάμεσα σε τρεις εταιρείες του ομίλου: Πρώτο Θέμα, Αναπτυξιακή, Νέο Θέμα.

Η εταιρεία εκδόσεων Πρώτο Θέμα - Εκδοτική Α.Ε. ιδρύεται το 2005 από τους Αναστασιάδη, Καραμήτσο και Τριανταφυλλόπουλο. Την 9/11/2007 η Πειραιώς ενέκρινε 15ετές δάνειο, ποσού 21 εκατ. ευρώ προς την εταιρεία Αναπτυξιακή με σκοπό τα 18 εκατ. να χρησιμοποιηθούν για την αγορά του 100% των μετοχών της εταιρείας Εκδόσεις Πρώτο Θέμα Α.Ε. (ιδιοκτήτρια της ομώνυμης εφημερίδας), την οποία κατείχαν ακριβώς τα ίδια πρόσωπα.

Προκύπτει έτσι το πρώτο ερώτημα για ποιον λόγο η τράπεζα χρηματοδότησε 3 επιχειρηματίες με δάνειο για να αγοράσουν μετοχές της δικής τους εταιρείας.

Στις 14.3.2008 και στις 12.6.2008 η Πήγασος Εκδοτική Α.Ε. εξαγοράζει το 70% της Αναπτυξιακής έναντι 12,5 εκατ. ευρώ. Η εξαγορά αυτή αφορά το σύνολο των μετοχών του Τριανταφυλλόπουλου και το μισό των άλλων δύο. Στις 28.5.2010 οι μετοχές της Πήγασος Εκδοτική Α.Ε. αγοράζονται πίσω από τους Καραμήτσο 50% και Αναστασιάδη 50% έναντι 21 εκατ. Τα 18 προέρχονται από νέο δάνειο της Τράπεζας Πειραιώς προς την εταιρεία Νέο Θέμα Δημοσιογράφων, που στο μεταξύ είχε ιδρυθεί από τους ίδιους μετόχους.

Οι ίδιοι χρωστούν και το παλιότερο δάνειο των 18 εκατ. Δόθηκαν δηλαδή συνολικά 36 εκατ. για τα δύο δάνεια, όταν η μόνη εταιρεία που έχει δραστηριότητα (Εκδόσεις Πρώτο Θέμα Α.Ε.) παρουσιάζει αρνητικά ίδια κεφάλαια ήδη από το 2008, γεγονός που υποδηλώνει αδυναμία εξυπηρέτησης χρεών. Ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της Πειραιώς επικαλέστηκε τη μείωση των λειτουργικών εξόδων της εταιρείας, την πρωτιά σε κυκλοφορία της εφημερίδας και το γεγονός ότι έβαλαν οι μέτοχοι 12 εκατομμύρια ευρώ σε μετρητά.

Τα δάνεια παρουσιάζονται σήμερα ενήμερα ύστερα από αναδιάρθρωση, αλλά στην πραγματικότητα έχουν πληρωθεί μόνο οι τόκοι. Στο Πρώτο Θέμα, την πλειοψηφία έχει ο Β. Ρέστης με 50,18%, ο Θ. Αναστασιάδης έχει 13%, ο Τ. Καραμήτσος 19%. «Ποια φερεγγυότητα μπορεί να έχει η τράπεζα απέναντι σε πρόσωπα-μετόχους, όταν ο Β. Ρέστης είχε προφυλακιστεί και αναγκάστηκε να πληρώσει το ελληνικό Δημόσιο 36 εκατ., ενώ ο Θ. Αναστασιάδης καλείται τώρα με απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου να καταβάλει στο Δημόσιο το ποσό των 5 εκατ. ευρώ ως αποτέλεσμα παράνομου πλουτισμού;» ρώτησε ευλόγως τον νέο διευθύνοντα σύμβουλος της Πειραιώς ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Συρμαλένιος.

STAR

Το «ατομικό» κανάλι του ομίλου Βαρδινογιάννη (Νέα Τηλεόραση Α.Ε.) έχει συνολικό δανεισμό 86,6 εκατ., με μεγαλύτερο χορηγό την Πειραιώς (30 εκατ. ευρώ). Η σύμβαση δανείου με Εθνική και Πειραιώς το 2015 εξασφάλισε 56 εκατ., από τα οποία πλήρωσε μια πρώτη δόση 800.000 το 2016. Το ποσό που καλύπτουν οι εγγυήσεις ανέρχεται σε 12 εκατ. με μεταχρονολογημένες επιταγές, εκχώρηση απαιτήσεων πελατών λόγω ενεχύρου και μετρητά σε δεσμευμένο λογαριασμό.

Οπως σημειώθηκε στην Επιτροπή, το 82% του δανείου είναι ακάλυπτο στην Τράπεζα Πειραιώς. Με την Τράπεζα Alpha είχε συνάψει δάνειο το 2008 ποσού 10 εκατ., το οποίο με τις αποπληρωμές (2014, 2015 και 2016) έφτασε στα 6 εκατ.

Ο εκπρόσωπος της Alpha, στην παρατήρηση ότι παραβιάζεται συνεχώς το όριο δανειοδότησης, ανέφερε ότι το όριο για το STAR είναι τα 6 εκατ. Το διαφημιστικό ποσό που πήρε συνολικά το κανάλι αυτό από τη συγκεκριμένη τράπεζα τα 10 τελευταία χρόνια ήταν 4,4 εκατ.

ΑNT1 TV

Σύνολο δανείων του ομίλου: 180 εκατ. ευρώ (το 38% η Πειραιώς με 67 εκατ.). Οι εξασφαλίσεις για τις τράπεζες περιλαμβάνουν τις καταθέσεις του εκδότη (Μ. Κυριακού) και ενέχυρο: στις συμβάσεις πρακτορείας, στο σήμα, στις μετοχές των θυγατρικών, στις συμβάσεις των ενδοεταιρικών δανείων, στην ταινιοθήκη (η αξία της οποίας παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις και υπερεκτιμήσεις).

Από το 2010 μέχρι το 2015 «σέρνεται» η αναχρηματοδότηση του δανείου χωρίς εξασφαλίσεις σε μια εταιρεία στην οποία οι πωλήσεις υποχωρούσαν. Η απάντηση της Πειραιώς ήταν ότι ο μέτοχος έχει την πρόθεση να βοηθήσει έχοντας ήδη βάλει στην εταιρεία 74 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 25 εκατ. τον Μάιο του 2016.

Δεν απαντήθηκε γιατί ενώ στην αρχική σύμβαση προβλεπόταν η ενεχυρίαση απαιτήσεων του εκδότη 30%, στην τελική συμφωνία δεν υπάρχει αυτός ο όρος. Δόθηκε μάλιστα περίοδος χάριτος ενός έτους (η πρώτη δόση τον Σεπτέμβριο του 2016), ενώ προβλέπεται η αποπληρωμή του 50% του δανείου αυτού να γίνει στη λήξη του το 2022 και όχι νωρίτερα.

Πώς εξασφαλίζεται όμως η τράπεζα εάν ο ΑΝΤ1 δεν πάρει τελικά τηλεοπτική άδεια; Το διαφημιστικό πακέτο το 2015 από την Πειραιώς στον όμιλο Κυριακού ξεπέρασε το 1 εκατ. (σε σύνολο 2,1 εκατ.).

ΣΚΑΪ - ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Ο όμιλος Αλαφούζου, με ζημιές 100 εκατ. ευρώ σε έξι χρόνια, οφείλει στην Εθνική Τράπεζα 51,3 εκατ. Παρότι μια δόση ύψους 1,7 εκατ. δεν πληρώθηκε, δεν υπήρξαν οι προβλεπόμενες κυρώσεις με δεσμεύσεις λογαριασμών. Η συμμετοχή της Εθνικής σε ποσοστό 95% του συνολικού δανεισμού υπερβαίνει κάθε τραπεζική πρακτική.

Οι εκθέσεις ορκωτών λογιστών (2012, 2013, 2014) καταγράφουν αμφιβολίες για την ικανότητα της εταιρείας να συνεχίσει τη δραστηριότητά της, καθώς από το 2011 είχε ζημιογόνα αποτελέσματα χρήσης (όπως και οι θυγατρικές) και πορεία μετοχών προς το μηδέν.

Η ερώτηση του Ν. Νικολόπουλου για το αν δόθηκε από την Εθνική ομολογιακό δάνειο 36 εκατ. στις 21.1.2015 στον Αλαφούζο με εγγυητή την Καθημερινή Α.Ε. έμεινε αναπάντητη.

Ο εκπρόσωπος της Εθνικής Τράπεζας ρωτήθηκε από την Α. Καββαδία για ποιο λόγο η προσωπική εγγύηση που ζητήθηκε το 2014 από τον μεγαλομέτοχο Θ. Αλαφούζο ήρθη λίγο αργότερα. Η ερώτηση δεν απαντήθηκε.

Στις Καθημερινές Εκδόσεις Α.Ε. χορηγήθηκε εφάπαξ ποσό 3,4 εκατ. με λήξη 31.10.2010 και με εξασφάλιση εκχώρησης επιδότησης του ελληνικού Δημοσίου. Εξι χρόνια μετά το ποσό αυτό δεν έχει εξοφληθεί και εγκρίνονται συνεχείς παρατάσεις της λήξης του. Η Εθνική το 2015 «χρηματοδότησε» τον όμιλο με 800.000, ενώ το συνολικό διαφημιστικό πακέτο για τον όμιλο ήταν 3,5 εκατ. ευρώ.

ΤΗΛΕΤΥΠΟΣ (MEGA)

Η εταιρεία συγκέντρωνε διαχρονικά εναλλασσόμενους συνασπισμούς της ελληνικής επιχειρηματικής τάξης με στρατηγικά συμφέροντα που ήταν απολύτως απαραίτητα να προωθούνται μέσα από την τηλεόραση. Σήμερα είναι πια δεδομένο πως το απευκταίο λουκέτο οφείλεται στους χειρισμούς, τις διαφωνίες και τις επιδιώξεις των μεγαλομετόχων (Πήγασος Εκδοτική Α.Ε. 32,7%, ΔΟΛ 22,1%, οικ. Βαρδινογιάννη 22,8%, οικ. Κοπελούζου 8,2%).

Τα ίδια κεφάλαια της εταιρείας έφταναν το 2008 στο 50%, αλλά στη συνέχεια έπεσαν στο 22%, παρά την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου το 2010. Ο τραπεζικός δανεισμός αποτελούσε το 35% του κύκλου εργασιών της το 2008. Με την παράλληλη μείωση του κύκλου εργασιών το 2012, το ποσοστό αυτό ανήλθε στο εξωφρενικό 150%.

Επιπλέον, χωρίς εξασφαλίσεις, όπως αναφέρεται στις ίδιες τις αποφάσεις της Τράπεζας Πειραιώς, ήταν το Κοινό Ομολογιακό Δάνειο (ΚΟΔ) 50 εκατ. ευρώ στην εταιρεία το 2009: 25 εκατ. δίνονται από την Alpha Bank και 25 από την Πειραιώς, την ώρα που ο κύκλος εργασιών από το 2008 στο 2009 μειώθηκε 17% μέσα σε έναν χρόνο. Στις 20.3.2012 εγκρίνεται αναχρηματοδότηση οφειλών 30 εκατ. ευρώ με νέο ΚΟΔ και επιπλέον 2 εκατ. νέα χρηματοδότηση από την Πειραιώς.

Οι υπηρεσίες της τράπεζας υπολογίζουν από τα 34.570.000 άνοιγμα της τράπεζας στην εταιρεία, μόνο 500.000 καλυμμένα με εξασφαλίσεις. Επομένως, ελάχιστη αξία έχουν η ταινιοθήκη (την οποία η Moore Stephens εκτίμησε σε 124 εκατ.!), το εμπορικό σήμα και οι μετοχές του καναλιού. Επιπλέον, τα προς προσημείωση ακίνητα που μπήκαν ως εγγυήσεις αγοράστηκαν την περίοδο 1990-1993 και τα περισσότερα δεν μπορούν να αξιοποιηθούν καθώς είναι εκτός σχεδίου.

Οι συνεχείς 4-5 αναδιαρθρώσεις των δανείων βασίστηκαν στην αυθαίρετη εκτίμηση πως το κανάλι θα επιστρέψει στην κερδοφορία το 2017, χωρίς να υπάρχει καμία ένδειξη.

ΠΗΓΑΣΟΣ

Τα δάνεια του ομίλου, που βρίσκεται σε πολύ δύσκολη θέση, ανέρχονται σε 164 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων πάνω από 100 εκατομμύρια οφείλονται στην Εθνική και την Alpha. Το 2015 είχε έσοδα 44 εκατ. ευρώ (-25%) ευρώ και ζημιές 55 εκατ. ευρώ. Τα ίδια κεφάλαια του ομίλου είναι αρνητικά 157 εκατ. ευρώ. Ο όμιλος (που είχε τζίρο 162 εκατομμύρια ευρώ το 2009) παραμένει εν ζωή, έχοντας κάνει ειδικές συμφωνίες αποπληρωμής, όπως είναι η αποπληρωμή ομολογιακού δανείου στη λήξη δίχως να πληρώνει το λεγόμενο κουπόνι (τον τόκο δηλαδή).

Τον Απρίλιο του 2016, λίγες μέρες πριν από την απόφαση της Ολομέλειας για σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής, δόθηκε στον όμιλο ομολογιακό δάνειο 80 εκατ. ευρώ (30 εκατ. η συμμετοχή της Εθνικής). Από τα στοιχεία που αναφέρθηκαν προκύπτει ότι υπήρχαν ληξιπρόθεσμοι τόκοι που αναχρηματοδοτήθηκαν, κάτι που παραβιάζει τους βασικούς κανόνες πιστοδοτικής πολιτικής των τραπεζών.

Θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο να μπορέσει να αποπληρώσει το συγκεκριμένο δάνειο, την ώρα που ο όμιλος έχει μετατραπεί σε εταιρεία holding, συμμετοχών και τα έσοδα και τα έξοδα του ομίλου της προέρχονται από τα μερίσματα των συμμετοχών τους στα υπόλοιπα μέσα μαζικής ενημέρωσης, από τους ισολογισμούς των οποίων προκύπτουν συνεχώς ζημίες. Τα αποτελέσματα του 2015 επιβαρύνθηκαν μεταξύ άλλων και από τις ζημιές 20 εκατ. ευρώ των συγγενών εταιρειών και κυρίως της Τηλέτυπος.

Alpha TV

Ο Alpha TV, συμφερόντων Κοντομηνά, έχει συνάψει δάνειο το 2012 με την Τράπεζα Πειραιώς με όριο πίστωσης 2 εκατ. ευρώ. Το 2014 προσαυξάνεται κατά 500.000 ευρώ. Το υπόλοιπο που εμφανίζει σε έγγραφό του το κανάλι στις 24.5.2016 είναι 1,1 εκατ. ενώ σημειώνει ότι το δάνειο εξυπηρετείται ομαλά.

Από τις ερωτήσεις βουλευτών ωστόσο προέκυψε ότι στο πόρισμα της Τράπεζας της Ελλάδος του 2012 εμφανίζεται υπόλοιπο 25,1 εκατ. ευρώ. O εκπρόσωπος της Πειραιώς κατέθεσε στη Βουλή ότι ο Alpha μέσα στην κρίση έχει βάλει 39 εκατ. ίδια συμμετοχή στην εταιρεία του. Μόνο για το 2015 ο σταθμός «χρηματοδοτήθηκε» με τη μορφή διαφημιστικών πακέτων τραπεζών με 1,5 εκατ. ευρώ και με κύριο διαφημιζόμενο την Πειραιώς, από την οποία έλαβε περίπου 600.000 ευρώ («Εφ.Συν.», 9.5.2016).

Ο Alpha TV και η Demco (ιδιοκτησίας Κοντομηνά) εμφανίζονται με σχετικά χαμηλό δανεισμό, όμως η Demco παρουσιάζει οφειλές 53 εκατ. ευρώ από την εκκαθάριση του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, ενώ άλλα 45 εκατ. ευρώ εντοπίζονται σε καθυστέρηση στη Eurobank.

Από την ΕφΣυν

Ελλάδα, το μεγάλο ξεπούλημα

Το Άρθρο

10:10 | 16 Ιουλ. 2016

Τελευταία ανανέωση 10:58 | 16 Ιουλ. 2016

Niels Kadritzke

  

Με το περίστροφο στον κρόταφο, η Αθήνα ενέδωσε στις απαιτήσεις των Ευρωπαίων «εταίρων» της τον Ιούλιο του 2015. Οι όποιες δημοσιονομικές και φορολογικές αποφάσεις της χώρας, προϋποθέτουν στο εξής την πρότερη σύμφωνη γνώμη των εταίρων. Με το δε πρόγραμμα των ιδιωτικοποιήσεων που επεβλήθη στην Ελλάδα, ενορχηστρώνεται η μεγαλύτερη μεταβίβαση ιδιοκτησίας που επιχειρήθηκε ποτέ σε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μετάφραση: Γεωργία Πρωτογέρου.

Μια μελέτη του ερευνητικού φορέα Transnational Institute με θέμα την βιομηχανία της ιδιωτικοποίησης στην Ευρώπη (1), που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2016, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι « δεν υπάρχει τίποτα που να αποδεικνύει ότι οι ιδιωτικοποιημένες επιχειρήσεις παρέχουν πιο αποτελεσματικές υπηρεσίες». Αντιθέτως, το κύμα των ιδιωτικοποιήσεων έχει ρίξει τους μισθούς, έχει υποβαθμίσει τις συνθήκες εργασίας και έχει αυξήσει την ανισότητα των εισοδημάτων.

Από αυτήν την άποψη, η Ελλάδα αποτελεί περίπτωση μελέτης. Εξαιτίας της κρίσης που προξενήθηκε από την υπερχρέωσή της, η χώρα έφτασε στο σημείο να εξαναγκαστεί από τους πιστωτές να πουλήσει στον πλειοδότη τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό επιχειρήσεων του δημόσιου ή του ευρύτερου δημόσιου τομέα, με αποκλειστικό σκοπό να ανταπεξέλθει στην εξόφληση των χρεών της.

Η εκποίηση εθνικής περιουσίας αποτελεί μια από τις πιο παράλογες όψεις των «σχεδίων διάσωσης» που από το 2010 επιβάλλονται από την « τρόικα (2) », κατακρημνίζοντας την ελληνική οικονομία σε μία απύθμενη ύφεση. Η απαίτηση από ένα κράτος που βρίσκεται σε κρίση να ιδιωτικοποιήσει τις εταιρείες του, το οδηγεί κατ’ανάγκη στο ξεπούλημά τους, παρατηρούν οι συντάκτες της μελέτης. Η ιδιωτικοποίηση συγκεντρώνει τότε, όλα τα χαρακτηριστικά κατάχρησης εμπιστοσύνης.

Μια τέτοια διαπίστωση επιβάλλεται, ανεξαρτήτως του τι μπορεί να πιστεύει κανείς για τα πλεονεκτήματα ή τα μειονεκτήματα ενός δημόσιου τομέα.  Ο δημόσιος τομέας στην Ελλάδα έπασχε από αδιαμφισβήτητες δυσλειτουργίες, τις οποίες εξάλλου, δεν παρέλειπαν να στηλιτεύουν οι απολογητές της ιδιωτικοποίησης, στηρίζοντας ακριβώς εκεί, την επιχειρηματολογία τους.  Ορισμένες δημόσιες επιχειρήσεις δεν παρείχαν ουδεμία κοινωφελή υπηρεσία ή αγαθό στους πολίτες (όπως η ηλεκτροδότηση ή τα μέσα μαζικής μεταφοράς), αλλά ο κυριότερος ρόλος τους ήταν να εξασφαλίζουν στους υποστηρικτές των εκάστοτε κυβερνήσεων καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, προστατευμένες και όχι τόσο κουραστικές — η μισθοδοσία των οποίων, βάρυνε πελάτες και φορολογούμενους. Έτσι εξηγείται γιατί δεν προκλήθηκε μόνο δυσαρέσκεια, όταν οι παραπάνω διατέθηκαν προς πώληση.

Για να αξιολογηθεί, από φιλελεύθερης απόψεως, το βάσιμο μιας ιδιωτικοποίησης, οι ιθύνοντες οφείλουν να απαντήσουν σε τρία ερωτήματα. Το τίμημα είναι ανάλογο των εισοδημάτων που θα στερηθεί το κράτος, πουλώντας το περιουσιακό του στοιχείο;  Ποιές εγγυήσεις παρέχονται εν σχέσει με τις επενδύσεις που το εγχείρημα της πώλησης αναμένεται να δημιουργήσει; Τι περιθώριο παρέμβασης διατηρεί το δημόσιο επί των ιδιωτικοποιημένων επιχειρήσεων σε στρατηγικούς τομείς ζωτικής σημασίας για τα συμφέροντα της χώρας;

Ο πελάτης είναι βασιλιάς
 

Τα εν λόγω ερωτήματα τίθενται ακόμη πιο επιτακτικά στην περίπτωση των δύο πιο βαρυσήμαντων έργων ιδιωτικοποίησης της χώρας : την πώληση του 67 % των μετοχών του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς στον κινεζικό όμιλο China Ocean Shipping Company (Cosco) και την παραχώρηση των δεκατεσσάρων αεροδρομίων σε ιδιωτική κοινοπραξία, της οποίας ηγείται ο γερμανικός όμιλος  Fraport.

Η απόκτηση του Πειραιά από την Cosco, κινεζική κρατική επιχείρηση, διεξήχθη δυνάμει μιας διαδικασίας που χαρακτηρίζει το σύνολο σχεδόν των δημοπρατήσεων των ελληνικών «ασημικών»: η πρόσκληση υποβολής προσφορών δεν απευθυνόταν, παρά σε έναν μόνο υποψήφιο αγοραστή. Η αγοραπωλησία ολοκληρώθηκε προς όφελος μιας μονοπωλιακής δύναμης, που είχε την δυνατότητα να υπαγορεύσει στον πωλητή όχι μόνον την τιμή της συναλλαγής, αλλά και μια σειρά άλλων όρων. Με την εν λόγω διαδικασία  παραχωρείται στους Κινέζους ο, απόλυτος πλέον, έλεγχος του μεγαλύτερου λιμανιού της Ελλάδας, εφόσον μία θυγατρική της Cosco διαχειρίζεται ήδη από το 2008 δύο εκ των τριών τερματικών σταθμών εμπορευματοκιβωτίων του Πειραιά, χάρις σε μια άνετη παραχώρηση τριάντα πέντε ετών (3).

Προκειμένου να αποκτήσει τα δύο τρίτα των μετοχών του ΟΛΠ, η Cosco κατέβαλε 368,5 εκατομμύρια ευρώ. Τίμημα, που συμφωνήθηκε υπό καθεστώς πλήρους αδιαφάνειας.  Ο ελληνικός φορέας που φέρει την ευθύνη των ιδιωτικοποιήσεων (το ΤΑΙΠΕΔ) είχε κρίνει ανεπαρκή την πρώτη προσφορά του κινεζικού ομίλου· το επιπλέον όμως τίμημα για το οποίο συγκατατέθηκε, παραμένει το ίδιο απόρρητο με την « δίκαιη τιμή αγοράς» που είχαν ορίσει οι εταιρείες χρηματοοικονομικών συμβούλων. Το ΤΑΙΠΕΔ αρκέστηκε να αποτιμήσει την συνολική αξία της συναλλαγής σε 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ, ποσό στο οποίο κατέληξαν έπειτα από εξαιρετικά ακροβατικούς υπολογισμούς, που συνίσταντο στην άθροιση επί της τιμής πωλήσεως και των φορολογικών εσόδων που αυτή θα απέφερε ενδεχομένως στο μέλλον και των επενδύσεων των 350 εκατομμυρίων ευρώ, που είχε υποσχεθεί ο αγοραστής.

Ο υπολογισμός αυτός ήταν πολύ καλοστημένος. Πριν από την αγοραπωλησία, η θυγατρική της Cosco, που κυριαρχεί στους δύο τερματικούς σταθμούς εμπορευματοκιβωτίων, μεταβίβασε στον ΟΛΠ τέλος παραχώρησης της τάξεως των 35 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Στο εξής όμως, τα δύο τρίτα του ποσού αυτού θα αποδίδονται στον έχοντα την πλειοψηφία των μετοχών ιδιοκτήτη · με άλλα λόγια, τα χρήματα περνούν από την αριστερή τσέπη της Cosco στην δεξιά της. Κατ'αυτόν τον τρόπο, το ελληνικό δημόσιο στερείται και τα εναπομείναντα ενοίκια που θα εισέπραττε μέχρι το πέρας της παραχώρησης των τερματικών σταθμών. Πρόκειται για τουλάχιστον 700 εκατομμύρια ευρώ, που θα έπρεπε λογικά να αφαιρεθούν από την συνολική αξία της ιδιωτικοποίησης του Πειραιά.

Η άθροιση του ΤΑΙΠΕΔ υποκρύπτει κι άλλο ένα σφάλμα, ακόμη πιο αλλόκοτο : συνυπολογίζει τα 115 εκατομμύρια ευρώ επιδοτήσεων που είχαν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση για ένα έργο επέκτασης του σταθμού επιβατικών πλοίων, κονδύλιο του οποίου η καταβολή ουδόλως εξαρτάτο από την ιδιωτικοποίηση του λιμανιού. Εξάλλου, τίποτα δεν εγγυάται ότι η Cosco θα πραγματοποιήσει τις υποσχεθείσες επενδύσεις, εφόσον η πράξη πώλησης περιλαμβάνει μια ρήτρα περί πενταετούς απαγόρευσης οιασδήποτε κύρωσης εις βάρος της, σε περίπτωση μη τήρησης των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει (4).

Ένα ακόμη εγχείρημα ιδιωτικοποίησης εγείρει πολλά ερωτήματα. Από κοινού με τον Έλληνα μεγιστάνα Δημήτρη Κοπελούζο (5), η γερμανική εταιρεία Fraport απέκτησε πρόσφατα και για διάρκεια σαράντα ετών — με δυνατότητα προαίρεσης για πενήντα — τα δικαιώματα εκμετάλλευσης και επέκτασης δεκατεσσάρων αεροδρομίων. Στα 1,23 δισ. ευρώ που κατεβλήθησαν με την υπογραφή του συμβολαίου, θα προστίθενται ετησίως δικαιώματα παραχώρησης και καταβολής φόρων που υπολογίζεται ότι θα ανέρχονται συνολικά σε 8 δισ. ευρώ, για σαράντα έτη.  

Οι επικριτές της εν λόγω πώλησης προτείνουν έναν διαφορετικό τρόπο υπολογισμού. Τα δεκατέσσερα αεροδρόμια αποδίδουν ήδη ετήσιο κέρδος της τάξης των 150 εκατομμυρίων ευρώ, που θα φτάσει τα 6 δισ. ευρώ σε ολόκληρη την διάρκεια της εκχώρησης. Έσοδα, που αναμένεται να αυξηθούν αισθητά, όπως έχει παραδεχτεί και η ίδια η Fraport, η οποία ποντάρει στο δυναμικό ανάπτυξης των εμπορικών πτήσεων προς τα τουριστικά νησιά Ρόδο, Κω, Μύκονο, Σαντορίνη και Κέρκυρα —  η εναέρια κυκλοφορία που συνδέει την ηπειρωτική χώρα με τους ελκυστικούς αυτούς προορισμούς αυξήθηκε κατά 20 % ετησίως, κατά τα δύο τελευταία χρόνια. Ο οικονομικός διευθυντής της Fraport, κ. Matthias Zieschang, εκτιμά σε 100 εκατομμύρια ευρώ ετησίως τα επιπλέον κέρδη που θα αποκομίσει  ο όμιλός του, αρχής γενομένης από το  2017 «αποκλειστικά χάρις στα ελληνικά αεροδρόμια  (6) ».

Αρχικά, τρεις υποψήφιοι είχαν ανταποκριθεί στον διαγωνισμό υποβάλλοντας προσφορά  ― θεωρείται εξαιρετική η ανταπόκριση για μία ιδιωτικοποίηση στην Ελλάδα. Είναι όμως αυτό αρκετό, για να μας πείσουν τα λεγόμενα του αφεντικού της Fraport κ. Stefan Schulte, όταν διαβεβαιώνει ότι ο όμιλός του «κέρδισε το έργο εν μέσω μεγάλου ανταγωνισμού, χάρις στην ποιότητα του φακέλλου προσφοράς  που είχε υποβάλει» ;

Η διαδικασία περιλαμβάνει τουλάχιστον δύο αξιοπρόσεκτα σημεία. Κατά πρώτον, υπάρχει αυτή η παράδοξη απόφαση εκχώρησης ενός δικτύου αερολιμένων που αποφέρει χρήματα. Έως τις αρχές του 2013, το Δημόσιο έτεινε προς έναν άλλο τρόπο προσέγγισης : οι τριάντα επτά αερολιμένες της χώρας είχαν χωριστεί σε δύο ομάδες που περιελάμβαναν έκαστη κερδοφόρες και ζημιογόνες εγκαταστάσεις. Το σκεπτικό ήταν να μην αρκεστεί ο αγοραστής να βάλει στο χέρι τα κέρδη που απέφεραν οι δημοφιλείς προορισμοί, αλλά να επανεπενδύσει ένα μέρος των κερδών, ώστε να αναπτυχθούν τα λιγότερο καλά εξυπηρετούμενα αεροδρόμια των πιο απομονωμένων νησιών. Το ισορροπημένο αυτό σχήμα, που είχε σχεδιαστεί για να αποφευχθούν υπόνοιες για προφανή εκποίηση, προσέκρουσε στην κατηγορηματική άρνηση της « τρόικας». Η οποία επέμεινε ώστε το προς ιδιωτικοποίηση « πακέτο » να μην περιλαμβάνει παρά μόνο επίλεκτα και άκρως κερδοφόρα κομμάτια.  

Κι εδώ κάλλιστα μπορεί να υποτεθεί, ότι η δύναμη με την μεγαλύτερη επιρροή στην «τρόικα», δηλαδή η Γερμανία, δεν είναι ξένη προς αυτήν την απόφαση. Υποψία που ενισχύεται μόλις αποκαλυφθεί και το έτερο παράδοξο της υπόθεσης : κατά την διαδικασία προκήρυξης διαγωνισμού, το ΤΑΙΠΕΔ επέλεξε ως «τεχνικό σύμβουλο» την Lufthansa Consulting, θυγατρική της γερμανικής αεροπορικής εταιρείας που ανησυχεί ιδιαίτερα για τα συμφέροντα της Fraport, εφόσον κατέχει το  8,45 % των μετοχών της .... Εν ολίγοις, έχουμε εδώ τα συστατικά μιας κατάφωρης σύγκρουσης συμφερόντων, κατά παρέκκλιση όλων των ευρωπαϊκών κανόνων περί διαγωνισμών και δημοσίων προσκλήσεων υποβολής προσφορών — για να μην αναφερθούμε στην παραβίαση της πιο στοιχειώδους ευπρέπειας.

Οι συγγραφείς της μελέτης του Transnational Institute καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα. Υπογραμμίζουν μια ακόμη ασυνήθιστη λεπτομέρεια : η Fraport ανήκει κατά πλειοψηφία στο κρατίδιο της Έσσης και στην πόλη της Φραγκφούρτης, που από κοινού κατέχουν το 51,3 % των μετοχών της. Το μεγαλύτερο  μέρος των κερδών που συσσωρεύονται από την ρευστοποίηση δημόσιας περιουσίας στην Ελλάδα θα έλθει λοιπόν να τροφοδοτήσει τα έσοδα της τοπικής αυτοδιοίκησης της Γερμανίας, μιας χώρας που, κατά σύμπτωση, αποτελεί τον κυριότερο πιστωτή των Αθηνών. Είτε δει κανείς σε αυτό μια ξεκάθαρη λεηλασία είτε όχι, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο : το ελληνικό κράτος βρίσκεται αποστερημένο από μία μακροπρόθεσμη πηγή εσόδων, που θα ήταν πολύ πιο χρήσιμη για την δημοσιονομική σταθεροποίησή του, από ό,τι το άμεσο προϊόν μιας υποτιμημένης ιδιωτικοποίησης, που θα απορροφηθεί αμέσως από τα γραμμάτια του χρέους του.

Από την πλευρά της, η Fraport είναι πλήρως αποφασισμένη να μεγιστοποιήσει τα κέρδη που προσδοκά από το μεσογειακό της στοίχημα. Διότι στοιχηματίζει όχι μόνον σε μία διαρκή άνοδο του αριθμού των επιβατών, αλλά και σε μία «σημαντική επέκταση και βελτιστοποίηση των εμπορικών χώρων», έτσι ώστε «να αποδώσουν γρήγορα επιπρόσθετα κέρδη» όπως εκμυστηρεύεται με απόλυτη ειλικρίνεια ο κ. Zieschang.

Προκειμένου δε να λειτουργεί η ταμειακή μηχανή, ο ανάδοχος μερίμνησε ώστε αν εξασφαλίσει τις βέλτιστες συνθήκες. Η Fraport απαλλάσσεται όχι μόνον από την πληρωμή φόρων ακίνητης περιουσίας και δημοτικών τελών, αλλά και από κάθε άλλου είδους βασικές οικονομικές υποχρεώσεις. Μπορεί για παράδειγμα με μια μονοκοντυλιά, να ακυρώσει τις μισθώσεις και τα συμβόλαια που είχαν υπογραφεί με τους  προηγούμενους εξωτερικούς παρόχους υπηρεσιών των δεκατεσσάρων αεροδρομίων και να αναδιανείμει τις άδειες εκμετάλλευσης στους εταίρους της δικής της επιλογής, δίχως να ξοδέψει δεκάρα για αποζημιώσεις προς εστιάτορες, λιανεμπόρους και άλλους αποπεμφθέντες προμηθευτές, για τους οποίους θα υποχρεούται να μεριμνήσει το ελληνικό κράτος. Και δεν είναι μόνο αυτό. Οι δημόσιες αρχές δεσμεύονται επίσης να αποζημιώνουν τους υπαλλήλους που θα απολύονται από την Fraport, να αναλαμβάνουν την κάλυψη εξόδων που θα αφορούν μελλοντικά θύματα εργατικών ατυχημάτων, ακόμη κι όταν η ευθύνη της εταιρείας έχει πλήρως αποδειχθεί, ή επιπλέον να χρηματοδοτούν τις περιβαλλοντικές πραγματογνωμοσύνες που απαιτούνται για τις όποιες εργασίες επέκτασης των αεροδρομίων. Προβλέπεται μάλιστα, ότι το κράτος θα βάζει το χέρι στην τσέπη και σε περίπτωση που κατά κακή σύμπτωση, έρθουν στο φως αρχαιολογικές ανακαλύψεις και καθυστερήσουν το εργοτάξιο (7).

Η απεριόριστη χρήση του δημοσίου χρήματος για την κάλυψη οποιασδήποτε δαπάνης του παραχωρησιούχου δεν προδίδει μόνο έναν ασύστολο κυνισμό · παραβιάζει επίσης τις αρχές που επιτάσσει η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση. «Η ιδιωτικοποίηση δημόσιων επιχειρήσεων συμβάλλει στην μείωση των επιδοτήσεων, της μεταβίβασης κεφαλαίων ή των κρατικών εγγυήσεων που χορηγούνται σε δημόσιες επιχειρήσεις», δήλωνε τον Οκτώβριο του 2012 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) που διαμαρτύρονταν εναντίον της ιδιωτικοποίησης των χώρων επεξεργασίας υδάτων.

Στην περίπτωση της Fraport, αυτό συμβαίνει λίγο διαφορετικά : ο ανάδοχος των δεκατεσσάρων αεροδρομίων απολαμβάνει ένα σχεδόν απεριόριστο αποθεματικό από επιδοτήσεις, μεταβίβαση κεφαλαίων και εγγυήσεις, εκ μέρους ενός ελληνικού δημοσίου την στιγμή που του έχουν περάσει την θηλιά στο λαιμό. Το ελληνικό δημόσιο δεν έχει πλέον λόγο σε αποφάσεις που επηρεάζουν έναν από τους θεμελιώδεις τομείς της εθνικής οικονομίας. Όπως για παράδειγμα στο θέμα των τοπικών φόρων, τους οποίους ορισμένα νησιά θα είχαν τόσο πολύ ανάγκη για να αναπτυχθούν.

Οι δικηγόροι του εγχειρήματος  της  Fraport υποστηρίζουν ότι η αποκατάσταση και ανακαίνιση πεπαλαιωμένων και αφιλόξενων αεροδρομίων — όπως αυτά της Κέρκυρας και της Σαντορίνης — απαιτούν επενδύσεις που η Αθήνα δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά. Θα ήταν όμως δυνατό να αναζητηθούν κι άλλες λύσεις. Οι πιστώσεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων θα μπορούσαν να είχαν χρησιμοποιηθεί για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών. Θα αποτελούσε μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για μια αξιόλογη επένδυση σε βάθος χρόνου, που θα διασφάλιζε στο κράτος τακτά έσοδα με σταθερή άνοδο.

Για όποιον νοιάζεται για την μακροπρόθεσμη σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών της Ελλάδας, το έργο Fraport αντιπροσωπεύει προφανώς την χειρότερη δυνατή επιλογή. Θα μπορούσε κανείς να πει το ίδιο και για τις περισσότερες εκ των δεκαεννέα ιδιωτικοποιήσεων (φυσικό αέριο, ηλεκτρικό ρεύμα, λιμένας της Θεσσαλονίκης…) που έχουν αναληφθεί ή σχεδιάζονται, με την εξαίρεση ίσως του τομέα ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου, όπου οι ιδιώτες επενδυτές φαίνεται ότι επιθυμούν να αξιοποιήσουν τα αποκτήματά τους για σκοπούς, λίγο ως πολύ επωφελείς.

Θα ήταν άδικο, να εξαχθεί από τα παραπάνω το συμπέρασμα ότι η διατήρηση του δημόσιου τομέα, έτσι όπως λειτουργούσε στο παρελθόν, θα αποτελούσε ιδανική λύση. Όμως, ανάμεσα στα τραπεζικά υπόλοιπα για διεθνή αρπακτικά και την οικονομία του πελατειακού συστήματος, υπήρχε χώρος για μία τρίτη επιλογή.

* Niels Kadritzke, Δημοσιογράφος της γερμανικής εκδόσεως της εφημερίδας Monde diplomatique, στην οποία δημοσιεύθηκε μια πιο εκτεταμένη εκδοχή του παρόντος άρθρου.

(1) Sol Trumbo Vila και Matthijs Peters, « The privatising industry in Europe » (PDF), Transnational Institute, Άμστερνταμ, Φεβρουάριος 2016.

(2) Άτυπη ομάδα, απαρτιζόμενη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Κεντρική Ευρωπαϊκή Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

(3) Διαβ. Pierre Rimbert, « Modèle social chinois au Pirée », και Panagiotis Grigoriou, « Visite guidée de la nouvelle Athènes », Le Monde diplomatique, αντιστοίχως Φεβρουάριος 2013 και Απρίλιος 2014.

(4) Οι ανωτέρω λεπτομέρειες αποκαλύφθηκαν από την ελληνική ανεξάρτητη διαδικτυακή πύλη The Press Project.

(5) Ο κ. Κοπελούζος απέκτησε περιουσία στον τομέα της ενέργειας και των υποδομών χάρις στις πολιτικές του γνωριμίες στην Ελλάδα, αλλά επίσης και χάρις στις επαφές του με τον ρωσσικό όμιλο Gazprom.

(6) Οικονομική εφημερίδα Börsen-Zeitung, Φραγκφούρτη, 27 Φεβρουαρίου 2016.

(7) Ο κατάλογος των όρων που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα δημοσιεύθηκε από το The Press Project.

Πηγή: Monde Diplomatique

Από το tvxs

Σχέδια δεξιάς ανατροπής στις Βρυξέλλες

TVXS Ρεπορτάζ

07:59 | 15 Ιουλ. 2016

  

Θα περίμενε κανείς ότι το ναι στο Βrexit θα λειτουργούσε σαν σήμα κινδύνου για μια Ευρωπαική Ενωση που παραπαίει. Αλλά επί βασιλείας Σόιμπλε συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο: Πορτογαλία και Ισπανία απειλούνται με κυρώσεις και νέες τρόικες, ενώ στα παρασκήνια γίνονται κινήσεις για αναπλήρωση ηγετικών στελεχών με πολιτικούς πιο δεξιούς και νομιμόφρονες προς το Βερολίνο.

Είναι πρώτα από όλα το κεφάλι Γιούνκερ που επιδιώκεται να πέσει. Ο Ζαν Κλοντ κατηγορείται ότι μετέτρεψε την προεδρία της Κομισιόν σε πόστο πολιτικό, αντίθετα με τον τεχνοκρατικό ρόλο στον οποίο ήθελε να τη περιορίσει το Βερολίνο. Στη περίπτωση του Grexit βρέθηκε απέναντι από τον Σόιμπλε, στη κρίση των προσφύγων υπεράσπισε την αρχή της αλληλεγγύης και της κατανομής των προσφύγων σε όλες τις χώρες. Στο θέμα της δημοσιονομικής πειθαρχίας τάχθηκε υπέρ της «έξυπνης» εφαρμογής των συμφωνιών, αφήνοντας κάποιο χώρο στη Γαλλία, την Ιταλία και τις χώρες της Ιβηρικής. Ακόμη και το «πακέτο Γιούνκερ» των 315 δις, αν και βασικά στηριγμένο στα ήδη υπάρχοντα κονδύλια, επεδίωκε να τονίσει την ανάγκη αναπτυξιακών μέτρων για την οικονομία της ευρωζώνης, σε βάρος της αυστηρής λιτότητας.

Αυτές οι διαφοροποιήσεις και πρωτοβουλίες ενοχλούν το Βερολίνο συνηθισμένο πλέον να παίρνει μόνο του όλες τις αποφάσεις. Τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης έχουν ξεκινήσει εδώ και αρκετές εβδομάδες τις εχθροπραξίες παρουσιάζοντας τον Γιούνκερ ως ασθενή ή και αλκοολικό. Η πολωνική κυβέρνηση δεν του συγχωρεί τις παρεμβάσεις της Κομισιόν και του Ευρωκοινοβουλίου, όταν παραβίασε το Σύνταγμα. Στο παιχνίδι έχουν μπει και οι κάθε λογής γερμανικοί δορυφόροι. Στην Τσεχία μέχρι τον Πολωνία ζητούν τη παραίτηση του λόγω των ποσοστώσεων στο προσφυγικό. Στους διαδρόμους των Βρυξελλών ακούγεται το όνομα του Φρανς Τίμερμανς, ως πιθανού αντικαταστάτη. Ο Ολλανδός αντιπρόεδρος της Κομισιόν θεωρείται περισσότερο φιλικά προσκείμενος προς το Βερολίνο.

Ύστερα είναι η περίπτωση Μάρτιν Σουλτς.Σύμφωνα με την συμφωνία ανάμεσα στα δύο μεγαλύτερα κόμματα της Ευρωβουλής, που έγινε μετά τις εκλογές του 2014, ο σοσιαλιστής πρόεδρος της ευρωβουλής θα πρέπει να παραδώσει τη θέση του στο τέλος του Δεκέμβρη του 2016, σε ένα στέλεχος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος. Όμως για να αποφύγει να μετατραπεί σε απλό ευρωβουλευτή ή να γυρίσει στην πολιτική ζωή της Γερμανίας όπου ακόμη κυριαρχεί η Μέρκελ, ο Σουλτς θέλει να κρατήσει τη προεδρία και για το δεύτερο μέρος της θητείας του.

Σύμμαχος του, ο Γιούνκερ. Παρότι μέλος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, ο πρόεδρος της Κομισιον τάχθηκε υπέρ της παραμονής του Σουλτς, σε μια κοινή συνέντευξη των 2 στο Spiegel, στην οποία δήλωσαν ότι η αγάπη μεταξύ τους είναι πραγματική, και όχι σαν αυτή με τον Α.Τσίπρα που είναι «χρηστική». Όμως η παρέμβαση Γιούνκερ εξόργισε ακόμη περισσότερο τους συναδέλφους του μέσα στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, ιδίως αυτούς που προαλείφονται για αντικαταστάτες του Σουλτς.

«Δεν είναι ο πρόεδρος της Κομισιόν που εκλέγει τον πρόεδρο της Βουλής, αλλά η Βουλή που εκλέγει τον πρόεδρο της Κομισιόν», δήλωσε ο Γάλλος Αλαίν Λαμασούρ, επικεφαλής της γαλλικής αντιπροσωπείας στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και υποψήφιος για τη προεδρία της Βουλής. Εξοργισμένα με τον Γιούνκερ και τα ανοίγματα του προς τους Σοσιαλιστές, άλλα στελέχη των συντηρητικών συζητούσαν τη συλλογή υπογραφών για τη κατάθεση πρότασης μομφής εναντίον του.

Πάντως ο κανονισμός του Κοινοβουλίου δεν δίνει τη δυνατότητα καθαίρεσης του προέδρου της Κομισιόν από τους ευρωβουλευτές και η τύχη του Γιούνκερ θα εξαρτηθεί μάλλον από τις πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις στην ευρωζώνη.Επικαλούμενη τη κρίσιμη κατάσταση μετά το Βrexit και τη δυσφορία των πολιτών, η Κομισιόν του Γιούνκερ δεν σκέπτεται να πάρει παρά συμβολικά μέτρα εναντίον της Μαδρίτης και της Λισσαβόνας. Αλλά δεν είναι βέβαιο ότι σε αυτό θα συμφωνήσει το μαντρόσκυλο της τήρησης των κανόνων και της πειθαρχίας.