Η βαριά κληρονομιά του Μπέρνι Σάντερς

Επηρέασε την πολιτική ατζέντα της Χίλαρι Κλίντον μετακινώντας την πιο αριστερά και έχει γίνει ήδη ο βασικός εκφραστής μιας αλλαγής στη φυσιογνωμία ενός εκ των δύο κομμάτων εξουσίας των ΗΠΑ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  26/05/2016 23:55 | ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:  05:00

2

emailεκτύπωση  

Το προεδρικό χρίσμα δεν θα το πάρει - η αριθμητική είναι συντριπτικά υπέρ της Χίλαρι Κλίντον. Αλλά με την εκστρατεία του, ο σοσιαλιστής Μπέρνι Σάντερς κατάφερε όσα λίγοι στην πρόσφατη ιστορία του Δημοκρατικού Κόμματος: ενθουσίασε τους πιο νέους και δυναμικούς ψηφοφόρους με μια ριζοσπαστική, «αντισυστημική» ατζέντα και κυριάρχησε στη συζήτηση για την αλλαγή στη χρηματοδότηση της πολιτικής στην Αμερική.

Επιπλέον, συνέδεσε το κόμμα με τα κινήματα της βάσης και μίλησε για περισσότερη οικονομική ισότητα στην υπερδύναμη. Αυτή είναι η βαριά πολιτική κληρονομιά του 74χρονου γερουσιαστή από το Βερμόντ.

Η σημαντικότερη συμβολή του ήταν κατά πολλούς η μείωση του ρόλου του χρήματος στην πολιτική. Ο Σάντερς έδειξε εφέτος στην πράξη ότι οι μικρές δωρεές από τους ψηφοφόρους μπορεί να είναι αρκετές για να στηρίξουν μια προεδρική εκστρατεία. Και αυτό το μοντέλο μπορεί να αποτελέσει τη βάση για μελλοντικές εκστρατείες, καθιστώντας το Δημοκρατικό Κόμμα λιγότερο εξαρτημένο από τους πανίσχυρους δωρητές.

Στο καθαρά ιδεολογικό επίπεδο, ο Σάντερς έσπασε τη νεοφιλελεύθερη ορθοδοξία που έχει κυριαρχήσει στην πολιτική του Δημοκρατικού Κόμματος από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, όταν ο Τζίμι Κάρτερ και αργότερα ο Μπιλ Κλίντον έσπρωξαν το κόμμα προς το κέντρο, πιστεύοντας ότι το άνοιγμα στον μεσαίο χώρο χαρίζει τη νίκη στις προεδρικές.

Μετατόπιση προς αριστερά

Και οι δύο πρόεδροι υποστήριξαν ότι για να επιβιώσουν οι Δημοκρατικοί σε μια ολοένα και πιο συντηρητική εποχή θα έπρεπε να πάρουν αποστάσεις από την προσήλωση στις παραδόσεις του New Deal και της Μεγάλης Κοινωνίας. Και υποστήριξαν μια πιο σθεναρή χρήση στρατιωτικής βίας ως απάντηση στις κατηγορίες των Ρεπουμπλικανών ότι το κόμμα τους ήταν αδύναμο στην άμυνα.


Ο Σάντερς απέρριψε αυτή τη στάση. Στην εσωτερική πολιτική τόνισε την ανάγκη για την καταπολέμηση της ανισότητας και της φτώχειας. Τα έβαλε με την ορθοδοξία του ελεύθερου εμπορίου. Και επηρέασε την πολιτική ατζέντα της Χίλαρι Κλίντον μετακινώντας την πιο αριστερά.


Το ίδιο ισχύει και για την εξωτερική πολιτική, σε μια εποχή που οι Δημοκρατικοί είναι απρόθυμοι να αμφισβητήσουν την επιθετική ατζέντα που προωθούν οι Ρεπουμπλικανοί από την εποχή του Ρίγκαν. Στη διάρκεια του ντιμπέιτ των Δημοκρατικών υποψηφίων στο Μπρούκλιν, ο Σάντερς έκανε και κάτι άλλο ανήκουστο: επέκρινε έντονα το Ισραήλ για την πολιτική του στη Γάζα, την οποία ονόμασε δυσανάλογη σε σχέση με την απειλή που αντιμετωπίζει, και κάλεσε για την αναγνώριση των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων.

Η δυναμική των κινημάτων

 Εξίσου σημαντική παρακαταθήκη της εκστρατείας του είναι ότι ο Σάντερς κατάφερε να επανασυνδέσει τους Δημοκρατικούς με τα λαϊκά κινήματα της βάσης. Κατά τη διάρκεια της ακμής του κόμματος μεταξύ του 1930 και του 1960, οι ηγέτες κατανοούσαν ότι τα λαϊκά κινήματα έδιναν κινητήρια δύναμη για την πολιτική επιτυχία. Ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ συνέδεσε την τύχη του με το συνδικαλιστικό κίνημα, και ο Λίντον Τζόνσον με το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα. Αλλά από τα τέλη της δεκαετίας του 1960, όταν το αντιπολεμικό κίνημα στράφηκε εναντίον του Τζόνσον για το Βιετνάμ, τα λαϊκά κινήματα της βάσης συνδέθηκαν με την αριστερή πολιτική που δεν έδινε τη νίκη. Ο Σάντερς τα άλλαξε αυτά αξιοποιώντας τη δυναμική κινημάτων που δημιουργήθηκαν μετά το Κραχ του 2007, όπως το Occupy Wall Street.

Η εκστρατεία του ενθουσίασε και ενέπνευσε νέους Αμερικανούς ηλικίας 18-29 ετών, που συμφωνούν με πολλά από τα βασικά μηνύματά του. Ετσι, ακόμη και αν αυτό είναι το τέλος της εκστρατείας του Σάντερς, ο αντίκτυπός της δεν θα σβήσει τα επόμενα χρόνια.


Απέναντι στην καλά χρηματοδοτούμενη καμπάνια και τους πανίσχυρους συμμάχους της Kλίντον, ο Σάντερς αντέταξε το δικό του ριζοσπαστικό πρόγραμμα: αύξηση του κατώτατου ωρομισθίου από 7,25 σε 15 δολάρια μέχρι το 2020, μείωση της ανεργίας, επέκταση της κοινωνικής ασφάλισης, δωρεάν φοίτηση σε όλα τα δημόσια πανεπιστήμια και επέκταση της καθολικής υγειονομικής περίθαλψης ώστε να καλύπτει όλους.

Αλλαγή φυσιογνωμίας

Για τα πρότυπα της Αμερικής, ο 74χρονος σοσιαλιστής είναι ένας ηλικιωμένος υποψήφιος της ακραίας, ριζοσπαστικής Αριστεράς - σχεδόν «κομμουνιστής» για τον μέσο ψηφοφόρο. Και όμως, ανέβαινε συνεχώς στις δημοσκοπήσεις και τρόμαξε την Κλίντον επειδή κατάφερε να ενθουσιάσει και να κινητοποιήσει τους πιο προοδευτικούς ως αουτσάιντερ που τα βάζει με τον κομματικό μηχανισμό και το κεφάλαιο.

Κατηγόρησε την Κλίντον για τα 600.000 δολάρια που φέρεται να εισπράττει από την Goldman Sachs για τις ομιλίες της κάθε χρόνο. Τη χτύπησε σκληρά από τα αριστερά, ιδίως στην Υγεία και στην Παιδεία, και παρότι δεν είχε ρεύμα στις βαθιά συντηρητικές Πολιτείες του αμερικανικού Νότου, στους μαύρους, στους ισπανόφωνους και στους πιο μεγάλους σε ηλικία ψηφοφόρους, έχει γίνει ήδη ο βασικός εκφραστής μιας αλλαγής στη φυσιογνωμία ενός εκ των δύο κομμάτων εξουσίας των ΗΠΑ.

Από το Βήμα

Νόαμ Τσόμσκι: «Ο Τραμπ είναι σχεδόν προαναγγελία θανάτου για το ανθρώπινο είδος»

Η προειδοποίηση

16:15 | 25 Μάιος. 2016

Τελευταία ανανέωση 16:16 | 25 Μάιος. 2016

  

«Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι σχεδόν μια προαναγγελία θανάτου για το ανθρώπινο είδος», λέει ο Αμερικανός φιλόσοφος και ακτιβιστής στον Guardian. Με αφορμή το νέο ντοκιμαντέρ της Katharine Round «The Divide» στο οποίο συμμετέχει, ο σπουδαίος διανοούμενος εξηγεί γιατί το Brexit είναι ασήμαντο, γιατί η άρνηση της κλιματικής αλλαγής από τον Τραμπ είναι καταστροφική και γιατί η επανάσταση είναι πιο εύκολη απ’ όσο πιστεύουμε.

Ακολουθεί η συνέντευξη του στον Guardian:

Έχετε δει το The Divide, το βρετανικό ντοκιμαντέρ, στο οποίο πήρατε μέρος;

Το The Divide; Όχι, δεν το έχω δει.

Ίσως έχει περάσει καιρός από τότε που γυρίστηκε;

Η αλήθεια είναι ότι μου παίρνουν συνέντευξη όλη την ώρα.

Η ταινία εξετάζει τις συνέπειες, όπως τις ονομάζει, της ανισότητας στις ΗΠΑ και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Είναι βασισμένη στο βιβλίο The Spirit Level, το οποίο ίσως να ξέρετε;

Ναι, το θυμάμαι.

Σύμφωνα με το The Divide, το σημερινό πρόβλημα της ανισότητας ξεκίνησε με την εκλογή της Μάργκαρετ Θάτσερ και του Ρόναλντ Ρήγκαν. Συμφωνείτε;

Είναι αλήθεια ότι κλιμακώθηκε απότομα επί Ρέιγκαν και Θάτσερ, οι οποίοι του έδωσαν ένα είδος ιδεολογικού πλαισίου. Παρόλα αυτά, νομίζω ότι πρέπει να αναζητήσουμε το σημείο καμπής στην κατάρρευση του συστήματος του Bretton Woods, περίπου 10 χρόνια νωρίτερα, όταν οι ΗΠΑ σταμάτησαν τη μετατρεψιμότητα των δολαρίων σε χρυσό. Αυτό έστρεψε την παγκόσμια οικονομία αρκετά απότομα προς τη χρηματιστικοποίηση, και αύξησε γρήγορα την κερδοσκοπία.

Στην ταινία περιγράφετε την πίστη των ανθρώπων στα οφέλη του καπιταλισμού ως ένα είδος «θρησκείας», προσθέτοντας ότι, σε κάθε περίπτωση, αυτό που έχουμε είναι μόνο μια ψευδαίσθηση του καπιταλισμού. Αλλά αν ο κόσμος έχει γίνει πολύ χειρότερος, ως αποτέλεσμα, γιατί δεν το αντιλαμβάνεται κανείς;

Νομίζω ότι οι άνθρωποι το γνωρίζουν. Απλά ρίξτε μια ματιά στο τι συμβαίνει στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ, τη Λατινική Αμερική και αλλού. Το ευρύ κοινό είναι θυμωμένο και τελείως έξαλλο με αυτό που συμβαίνει. Γι ‘αυτό το λόγο, υπάρχουν η κατάρρευση του κυρίαρχου πολιτικού κατεστημένου και η άνοδος των λεγόμενων λαϊκιστικών παρατάξεων και στα δύο άκρα του φάσματος. Η δημοκρατία στην Ευρώπη καταρρέει. Οι αποφάσεις λαμβάνονται στις Βρυξέλλες, κι όχι από τα εθνικά κοινοβούλια, και οι άνθρωποι το γνωρίζουν αυτό.

Αυτό σημαίνει ότι είστε υπέρ ενός Brexit;

Όχι ακριβώς. Δεν είμαι ούτε αντίθετος, αλλά νομίζω ότι το Brexit θα ήταν ίσως η χειρότερη επιλογή. Άποψη μου είναι ότι η Βρετανία – ή ίσως η Αγγλία, εάν η Σκωτία αποτραβηχτεί- θα εξαρτιόταν πιθανότατα ακόμα περισσότερο από τις ΗΠΑ. Και υπάρχουν πάρα πολλά καλά πράγματα που έχουν συμβεί στην Ευρώπη μετά τον β’ παγκόσμιο πόλεμο. Αυτά θα έπρεπε να διασωθούν, και νομίζω ότι μπορούν.

Είστε πιο αισιόδοξος τώρα; Πιστέυετε ότι κάνει την εμφάνισή της μια δίψα για αλλαγή σε όλον τον κόσμο;

Νομίζω ότι έχουμε τα σπέρματα για κάποια αλλαγή. Μπορούν να ευδοκιμήσουν και να τεθούν επί τάπητος τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζουμε. Ή και όχι. Δεν ξέρουμε. Αυτό είναι μια επιλογή. Και δεν έχουμε μιλήσει ακόμη και για τα χειρότερα προβλήματα: τα οικονομικά προβλήματα είναι αρκετά άσχημα, όπως είναι τα κοινωνικά προβλήματα, αλλά πολύ χειρότερα από αυτά είναι οι σημαντικές απειλές για την επιβίωση του ανθρώπινου είδους – η απειλή ενός πυρηνικού πολέμου και η περιβαλλοντική καταστροφή. Αν κοιτάξετε τις προκριματικές εκλογές των ΗΠΑ, θα εντυπωσιαστείτε και θα σοκαριστείτε από τον παντελή παραλογισμό των ανθρώπων. Αυτά είναι δύο τεράστια προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν τώρα και είναι σχεδόν απόντα από τις προκριματικές εκλογές.

Μήπως αυτό σας δίνει κάποια ελπίδα ότι πάμπλουτοι, όπως ο Μπιλ Γκέιτς, ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ και ο Γουόρεν Μπάφετ, είναι πρόθυμοι να δώσουν τα περισσότερα από τα χρήματά τους;

Θα έχετε παρατηρήσει επίσης μεγάλες εκπτώσεις φόρου. Πάντα υπήρχαν φιλάνθρωποι αριστοκράτες. Αυτό δε θα με κάνει να «ερωτευτώ» το φεουδαρχικό σύστημα.

Τι συνέπειες θα έχει η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ;

Δεν μπορούμε να ξέρουμε ακριβώς, γιατί δεν ξέρουμε τι σκέφτεται στ’ αλήθεια. Και δεν είμαι σίγουρος ότι ξέρει τι σκέφτεται. Είναι απολύτως ικανός να λέει δύο αντικρουόμενα πράγματα την ίδια στιγμή. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα σταθερά στοιχεία στην ιδεολογία του, αν θα μπορούσε βέβαια κάποιος να του παραχωρήσει αυτόν τον όρο. Ένα εξ αυτών είναι: «Δεν υφίσταται κλιματική αλλαγή». Και προσθέτει: «Ξεχάστε το». Και αυτό είναι σχεδόν μια προαναγγελία θανάτου για το ανθρώπινο είδος, όχι βέβαια αύριο, αλλά οι αποφάσεις που θα πάρουμε τώρα πρόκειται να επηρεάσουν τα πράγματα σε μερικές δεκαετίες και για μερικές γενιές θα είναι καταστροφικές.

Αν είχατε να διαλέξετε μεταξύ του Τραμπ και της Χίλαρι Κίντον, θα ψηφίζατε την Κλίντον;

Αν βρισκόμουν σε μια αμφίρροπη πολιτεία, σε μια πολιτεία με βαρύτητα, και η επιλογή ήταν μεταξύ Κλίντον και Τραμπ, θα καταψήφιζα τον Τραμπ. Και αριθμητικά μιλώντας, αυτό σημαίνει «κλείσε τη μύτη σου και ψήφισε την Κλίντον».

Μιλάτε συχνά για τον καπιταλισμό, την πολιτική και την ανισότητα. Δε σας εξαντλεί ποτέ; Δε θα θέλατε ποτέ να σας ρωτήσουν τίποτα άλλο;

Κατά την άποψή μου, υπάρχουν δύο κύριες κατηγορίες ζητημάτων. Υπάρχουν αυτά που είναι σε ανθρώπινο επίπεδο ενδιαφέροντα αλλά σε διανοητικό επίπεδο λίγο ρηχά. Και υπάρχουν κι αυτά που είναι αρκετά βαθιά και απαιτητικά σε πνευματικό επίπεδο, αλλά δεν έχουν άμεση σημασία για τον άνθρωπο. Αν είχα την επιλογή, θα διάλεγα το δεύτερο, αλλά δυστυχώς ο κόσμος δε θα εξαφανιστεί.

Νιώθετε καμιά φορά ότι δεν αντέχετε άλλο;

Είναι σαν να βλέπεις ένα παιδί στη μέση του δρόμου και ένα φορτηγό να έρχεται με ταχύτητα. Θα πεις «Κοίτα, είμαι πολύ αποσχολημένος γιατι σκέφτομαι διάφορα ενδιαφέροντα πράγματα, οπότε θα αφήσω το φορτηγό να σκοτώσει το παιδί»; Ή θα βγεις στο δρόμο και θα τραβήξεις το παιδί;

Κι αν κάθε μέρα υπήρχε ένα άλλο παιδί κι αυτό γινόταν για αιώνες;

Δεν έχει σημασία. Θυμάμαι που ρωτήθηκε κάποια στιγμή ο φιλόσοφος Μπέρτραντ Ράσελ γιατί αφιέρωνε τόσο χρόνο στο να διαδηλώνει κατά του πυρηνικού πολέμου και να συλλαμβάνεται στις διαδηλώσεις. Γιατί δε συνέχισε να εργάζεται πάνω στα σοβαρά φιλοσοφικά και λογικά προβλήματα που είχαν τεράστια διανοητική σημασία; Και η απάντησή του ήταν αρκετά καλή. Είπε: «Κοίτα, αν εγώ κι άλλοι σαν και εμένα ασχολιόμασταν μόνο με αυτά τα προβλήματα, δεν θα υπήρχε κανένας να το εκτιμήσει ή να ενδιαφερθεί για αυτό».

Οπότε τι θα θέλατε να δείτε να συμβαίνει;

Θα ήθελα να δω να γίνονται σοβαρά και σημαντικά βήματα, με σκοπό να μπει ένα τέλος στα ορυκτά καύσιμα, να δημιουργηθούν αειφόρα ενεργειακά συστήματα και να σωθεί ο κόσμος (όσο γίνεται) από μια πιθανή περιβαλλοντική καταστροφή. Θα επιθυμούσα άμεσα την αποκλιμάκωση των στρατιωτικών συρράξεων, που είναι αρκετά σοβαρές, καθώς και να εκπληρώσουμε την ηθική μας υποχρέωση να απαλλάξουμε τον κόσμο από τα πυρηνικά όπλα. Θα ήθελα οι χώρες να γίνουν δημοκρατίες κι όχι πλουτοκρατίες.

Πώς μετατρέπεται μια πλουτοκρατία σε δημοκρατία;

Δεν είναι πολύ δύσκολο. Στις ΗΠΑ μεταφράζεται απλώς ως η επιστροφή στις συμβατικές ιδέες. Χρησιμοποιώντας μια φράση του Τζον Ντιούι, του σημαντικότερου κοινωνικού φιλόσοφου του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, έως ότου όλοι οι τομείς –βιομηχανία, εμπόριο, μέσα ενημέρωσης κι άλλοι- τεθούν υπό δημοκρατικό έλεγχο ή έρθουν στα χέρια αυτού που τώρα ονομάζουμε ενδιαφερόμενους, η πολιτική θα είναι μια σκιά που ρίχνει το μεγάλο κεφάλαιο πάνω στην κοινωνία. Αυτό είναι στοιχειώδες και μπορεί να γίνει.

* Αναδημοσίευση από το Νόστιμον Ήμαρ
* Μετάφραση από  το Afterwords

_{(Το AfterWords είναι μια συνεργατική ομάδα τεσσάρων μεταφραστριών, που συγκροτήθηκε τον Οκτώβριο του 2015. Η αγάπη μας για τις λέξεις και τις γλώσσες μας έκανε να δημιουργήσουμε αυτήν την ομάδα με σκοπό να φέρουμε το ελληνόφωνο αναγνωστικό πιο κοντά σε σκέψεις, ιδέες, κείμενα παντός επιστητού, να διαδώσουμε τη γνώση σε μια εποχή που μαστίζεται από την παραπληροφόρηση. Παράλληλα δραστηριοποιούμαστε στο χώρο του υποτιτλισμού, του localization και της μετάφρασης ειδικών κειμένων. Τα ενδιαφέροντά μας επεκτείνονται στην ψυχολογία, πολιτική επιστήμη, λογοτεχνία, κινηματογράφο, μουσική)}

Η «δικτατορία» της Ευρωπαϊκής Ενωσης (με στήριξη ΗΠΑ-ΔΝΤ)

tsipras_merkel.jpg

EPA / GUIDO BERGMANN / GERMAN FEDERAL GOVERNMENT

24.05.2016, 16:10 | Ετικέτες:  Ευρωπαϊκή Ένωση, ΔΝΤ, Αριστερά, ΣΥΡΙΖΑ

Συντάκτης: 

Κώστας Δημουλάς* και Βασίλης Κ. Φούσκας**

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο Καναδός νεομαρξιστής Stephen Gill γράφει για κάτι που αποκαλεί «νέο συνταγματισμό» (new constitutionalism). Η σημασία του όρου είναι απλή: πρόκειται για τη θεσμοποίηση-συνταγματοποίηση των κανόνων της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, δηλαδή τη μεταφορά των αγοραίων οικονομικών μορφών και της λιτότητας μέσα στους θεσμούς του κράτους, εφόσον, ως επί το πλείστον, τα Συντάγματα του μεταπολέμου ήταν κεϊνσιανά.

Αυτό που γίνεται στον κόσμο από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, στην Ευρώπη από το 1987 με τη δέσμη Ντελόρ και έπειτα με τη συνθήκη του Μάαστριχτ (1992) και στη χώρα μας, με ανοιχτή μορφή, τουλάχιστον από το 2010 και έπειτα, με αποκορύφωμα το πρόσφατο πολυνομοσχέδιο, επιβεβαιώνει αυτήν ακριβώς την ανάλυση του Καναδού. Στις περιφερειακές χώρες του καπιταλισμού, ωστόσο, αυτός ο «νέος συνταγματισμός» εκλαμβάνει τη μορφή ακραίας λιτότητας και ανοιχτής οικονομικής δικτατορίας.

Η ψήφιση από την ελληνική Βουλή, την Κυριακή της 22ας Μαΐου, του νόμου για τη σύνθεση, τη λειτουργία και τη διάρκεια της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε. (υπερταμείο), στην οποία υπάγονται ως θυγατρικές το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ), το Ταμείο Αξιοποίησης της Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ), η Εταιρεία Ακινήτων του Δημοσίου Α.Ε. (ΕΤΑΔ) και η Εταιρεία Δημόσιων Συμμετοχών Α.Ε. (ΕΔΗΣ), επισημοποιεί, για ακόμα μία φορά, τη διεθνή εξάρτηση της Ελλάδας από τις νεο-ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της Ευρώπης, που στον δημόσιο λόγο, κατ’ ευφημισμόν, αποκαλούνται «δανειστές».

Με όχημα την πιστή εφαρμογή της δανειακής συμφωνίας του Αυγούστου του 2015, ως προϋπόθεση εκταμίευσης δόσεων εξόφλησης προηγούμενων δανείων και ενίσχυσης της ρευστότητας του ελληνικού κράτους, το υπερταμείο αποτελεί τον μηχανισμό μετάβασης από το καθεστώς της διεθνούς εποπτείας σε αυτό της συνδιαχείρισης της ελληνικής οικονομίας από τις ευρωπαϊκές ελίτ.

Πρόκειται για μία θεσμική καινοτομία που δείχνει τον δρόμο για τη μέθοδο ενσωμάτωσης των περιφερειακών οικονομιών της ΟΝΕ στο νεοφιλελεύθερο σχέδιο του 21ου αιώνα, όπως αυτό ηγεμονεύεται και καθοδηγείται από το γερμανικό κεφάλαιο με την ανοχή και την υποστήριξη των ΗΠΑ και του ΔΝΤ.

Σε σύμπνοια με τη Μεταρρυθμιστική Συνθήκη (2009), που ορίζει την Ευρωπαϊκή Ενωση ως «άκρως ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς» (άρθρο 3 της Συνθήκης), το υπερταμείο ορίζεται ότι δεν ανήκει στον δημόσιο ή ευρύτερο δημόσιο τομέα ούτε εφαρμόζονται σ’ αυτό οι διατάξεις για τις δημόσιες επιχειρήσεις (άρθρο 184) και ότι λειτουργεί «χάριν του δημόσιου συμφέροντος σύμφωνα με τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας» (άρθρο 185).

Πρόκειται για μια πρωτοφανή στρέβλωση της ιστορικής αλήθειας, αφού το δημόσιο συμφέρον είναι υπερασπιζόμενο πρωτίστως με πολιτικά κριτήρια και πολλές φορές σε αντιπαράθεση με τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας, δηλαδή -σήμερα- της αγοράς.

Το υπερταμείο, του οποίου η διάρκεια προσδιορίζεται στα 99 έτη, προβλέπεται ότι θα διοικείται από Διοικητικό Συμβούλιο που ορίζει το Εποπτικό Συμβούλιο και πρόεδρο που προέρχεται από την Ε.Ε. Μάλιστα, στο Εποπτικό Συμβούλιο συμμετέχουν τρία μέλη από την ελληνική πλευρά, ένα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ένα από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, ενώ οι αποφάσεις του λαμβάνονται με τη σύμφωνη γνώμη των 4/5, δηλαδή, πάντοτε, με τη σύμφωνη γνώμη ενός εκ των δύο μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης (άρθρο 191).

Με τη θεσμοθέτηση των παραπάνω κανόνων λειτουργίας του υπερταμείου, οι υλικοί και άυλοι πόροι της ελληνικής οικονομίας θα διατίθενται για έναν αιώνα στην εξυπηρέτηση των δανείων κατά το ήμισυ.

Ετσι, οι δανειστές διασφαλίζουν την κερδοφόρα επιστροφή των δανείων που όλοι κρίνουν ότι είναι αδύνατο να εξυπηρετηθούν, χωρίς οι ίδιοι να έχουν παραχωρήσει τίποτα πέρα από αόριστες υποσχέσεις περί απομείωσης του χρέους.

Επιπλέον, το υπερταμείο λειτουργεί ως εταιρεία που διέπεται από το Αστικό Δίκαιο κι έτσι η λειτουργία του δεν επηρεάζεται από τις ενδεχόμενες αλλαγές στα πολιτικά προγράμματα των μελλοντικών ελληνικών κυβερνήσεων ή σε ανεπανόρθωτο βαθμό από άλλα κοινωνικά γεγονότα μείζονος σημασίας.

Ακόμα, το ήμισυ των αποδόσεων του υπερταμείου θα διατίθεται για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Μόνο που οι προτεραιότητες αυτής της ανάπτυξης θα συναποφασίζονται με τους δανειστές. Ετσι αποτρέπεται κάθε στρατηγική παραγωγικής ανασυγκρότησης που δεν είναι σύμφωνη με τα δικά τους χρηματιστηριακά συμφέροντα, δηλαδή κάθε προοπτική απεξάρτησης για τα επόμενα 99 χρόνια.

Στο άμεσο πρακτικό επίπεδο, η πιθανότερη εκδοχή είναι αυτοί οι πόροι να κατευθυνθούν στη χρηματοδοτική ενίσχυση των επενδύσεων που θα ενταχθούν στο ΕΣΠΑ και το πακέτο Γιούνκερ και κατ’ αυτόν τον τρόπο η όποια ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας θα χρηματοδοτηθεί με ελληνικούς πόρους, αλλά οι προτεραιότητές της θα συναποφασίζονται με τους δύο επικρατέστερους και περισσότερο ολιγαρχικούς ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Ετσι εφαρμόζεται, και ενδεχομένως να γενικευτεί, μία νέα καινοτομία για την υποτελή ενσωμάτωση των περιφερειακών κρατών της Ευρώπης στον άτυπο συνασπισμό που έχει συγκροτήσει η γερμανική ηγεμονία στη Νομισματική Ενωση με τη βούλα και την υποστήριξη των ΗΠΑ και του ΔΝΤ.

Σ’ αυτό το πλαίσιο, το αποκαλούμενο «Παράλληλο πρόγραμμα» υποβαθμίζεται σε απλό προσάρτημα της εξάρτησης και τα βασικά του χαρακτηριστικά θα συγκλίνουν όλο και περισσότερο προς τη νεοφιλελεύθερη «κοινωνική» πολιτική, δηλαδή τη χρηματιστικοποίηση-ιδιωτικοποίηση του κοινωνικού κράτους και τη διοχέτευση των εισπραχθέντων υπερ-φόρων στην υπηρεσία του παγκοσμιοποιημένου τραπεζικού κεφαλαίου.

Επισφραγίζεται, έτσι, για δεύτερη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο η στρατηγική ήττα της ελληνικής Αριστεράς. Την πρώτη φορά αυτό έγινε με αίμα και δυστυχία.

Τώρα συντελείται με τη σταδιακή μετατόπιση του ΣΥΡΙΖΑ προς το λεγόμενο Κέντρο και την ενδεχόμενη μετεξέλιξή του σε ένα κλασικό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, κάτι που ίσως επισημοποιηθεί στο επικείμενο συνέδριό του. Ο Καρλ Μαρξ έγραψε ότι τη δεύτερη φορά η τραγωδία επαναλαμβάνεται ως φάρσα. Μήπως τελικά επαναλαμβάνεται ξανά ως άλλη μια τραγωδία;

*Ο Κώστας Δημουλάς είναι επίκουρος καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
**Ο Βασίλης Κ. Φούσκας είναι τακτικός καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Λονδίνου

Από την ΕφΣυν

Χάρολντ Τζέιμς: «Τώρα πια η Ελλάδα μπορεί να ελπίζει»

Φτάσατε στο όριο αντοχής - Οχι άλλη λιτότητα, δηλώνει ο καθηγητής στο Πρίνστον

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  22/05/2016 05:45

«Η άρση της αβεβαιότητας θα πυροδοτήσει νέες επενδύσεις» λέει ο Χάρολντ Τζέιμς, καθηγητής Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον των ΗΠΑ

emailεκτύπωση  

«Η παράταση της συζήτησης για νέα μέτρα λιτότητας θα είναι απολύτως καταστροφική» προειδοποιεί μιλώντας στο «Βήμα της Κυριακής» ο Χάρολντ Τζέιμς, καθηγητής Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον των ΗΠΑ, ίσως ο κορυφαίος ειδικός στην οικονομική Ιστορία της σύγχρονης Ευρώπης. Ο διεθνούς φήμης καθηγητής θα βρεθεί αυτή την εβδομάδα στην Αθήνα για να μιλήσει σε ημερίδα την οποία διοργανώνει ο καθηγητής Οικονομικών Παναγιώτης Πετράκης. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στο «Βήμα» ο κ. Τζέιμς τονίζει ότι η άρση της αβεβαιότητας θα πυροδοτήσει νέες επενδύσεις και ανάπτυξη, ενώ χαρακτηρίζει «τεράστια ευκαιρία» την αναδιάρθρωση του χρέους λόγω των ασυνήθιστα χαμηλών επιτοκίων τη δεδομένη χρονική στιγμή. Οσο για το «Brexit», λέει πολύ καθαρά ότι μπορεί να διαλύσει την Ευρώπη.

Πιστεύετε ότι η ελληνική οικονομία μπορεί να επιστρέψει σύντομα σε συνθήκες σταθερότητας;

«Ενα μεγάλο μέρος της πολύ επώδυνης προσαρμογής έχει ολοκληρωθεί, η Ελλάδα έχει φτάσει στο όριο της αντοχής της, ενώ η περαιτέρω συζήτηση περί δημοσιονομικής λιτότητας θα είναι απολύτως καταστροφική. Από την άλλη πλευρά, η άρση της αβεβαιότητας θα πυροδοτήσει νέες επενδύσεις και ανάπτυξη. Επομένως, ναι, υπάρχουν βάσιμοι λόγοι για ελπίδα και αισιοδοξία».

Μια αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους η οποία θα αφορά το κόστος εξυπηρέτησης μετά το 2021 θα συμβάλει στην ανάκαμψη της οικονομίας;

«Η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη σταθεροποίηση των προσδοκιών. Η αναχρηματοδότηση του χρέους τη δεδομένη χρονική στιγμή, η οποία χαρακτηρίζεται από ασυνήθιστα χαμηλά επιτόκια, αποτελεί τεράστια ευκαιρία».

Ποιο είναι το βασικό στοιχείο που χρειάζεται η Ελλάδα για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη και να προσελκύσει επενδύσεις;

«Η Ελλάδα χρειάζεται ένα πρόγραμμα που δεν θα υπόκειται συνεχώς σε αναθεωρήσεις και προσαρμογές. Αυτή η διαδικασία διαρκούς ανησυχίας για τη βιωσιμότητα του προγράμματος και οι σκέψεις για επαναδιαπραγμάτευση έχουν προκαλέσει μεγάλη ζημιά στην αξιοπιστία τόσο των διεθνών θεσμών και των πιστωτριών χωρών όσο και των διαδοχικών κυβερνήσεων στην Ελλάδα. Ομως η χώρα έχει βαθύτατη ανάγκη και από ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο που θα λειτουργεί καλά, θα διαθέτει νομιμοποίηση στα μάτια των πολιτών και θα μπορεί να υπηρετήσει πιο αποτελεσματικά την υπόσχεση της ολοκλήρωσης. Η ύπαρξη ευρωπαϊκών συνόρων και ο εξευρωπαϊσμός της κοινωνικής ασφάλισης και του συστήματος Υγείας δεν είναι επιθυμητά στοιχεία μόνο από τη σκοπιά της αποτελεσματικής αντίδρασης στις μοναδικές προκλήσεις που προκύπτουν από την προσφυγική κρίση, αλλά και για έναν αληθινό και αποτελεσματικό μετασχηματισμό της ποιότητας των δημόσιων υπηρεσιών».

Εχετε ξαναδεί κάτι τέτοιο, εννοώ σαν την ελληνική κρίση; Ποια είναι τα βασικά διδάγματα για τους ιστορικούς της οικονομίας;

«Η ελληνική κρίση παρουσιάζει ιδιαίτερες ομοιότητες με την εμπειρία των υπερχρεωμένων χωρών του κανόνα του χρυσού, συμπεριλαμβανομένης της Κεντρικής Ευρώπης και ιδιαίτερα της Γερμανίας κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Υφεσης του Μεσοπολέμου τη δεκαετία του 1930. Τότε - όπως στη σύγχρονη Ελλάδα - οι υπολογισμοί για το κόστος της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης ήταν υπερβολικά συντηρητικοί. Η υποτίμηση αυτή του κόστους της κρίσης κατέστρεψε τους ισολογισμούς επιχειρήσεων και τραπεζών και αύξησε τα βάρη από το χρέος. Η αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους είχε ως αποτέλεσμα την αδυναμία πρόσβασης στους πόρους που απαιτούνταν για τον οικονομικό εκσυγχρονισμό. Και η συνέχιση της λιτότητας κατέστρεψε επίσης την πολιτική συναίνεση και την πολιτική σταθερότητα. Τότε, όπως και τώρα, δεν υπήρχαν εύκολες απαντήσεις, αλλά η μονομερής (χωρίς συνεργασία) διακοπή εξυπηρέτησης του χρέους και η κίνηση προς τον οικονομικό εθνικισμό και την αυτάρκεια κατά τη δεκαετία του 1930 ήταν πάντα καταστροφικές, τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά».

Ποια είναι η άποψή σας σχετικά με το μέλλον της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης;

«Μακροπρόθεσμα και στο πλαίσιο των μεγάλων συλλογικών προκλήσεων απαιτείται μια βαθύτερη αξιολόγηση της ευρωπαϊκής δημοσιονομικής ενοποίησης. Ειδικότερα, πιστεύω ότι η οικοδόμηση ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης θα ήταν ο καλύτερος τρόπος τόσο για την αντιμετώπιση της κινητικότητας των εργαζομένων όσο και για την ύπαρξη αυτόματων δημοσιονομικών σταθεροποιητών.

Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι άλλα ευρωπαϊκά κράτη - μη μέλη της ευρωζώνης (όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία), αλλά και μη μέλη της ΕΕ, όπως η Σερβία και η Αλβανία - προσπαθούν να αντιμετωπίσουν κατά τη δεκαετία του 2000 παρόμοιους συνδυασμούς οικονομικής έκρηξης με λανθασμένο προσανατολισμό από τη μία και ξαφνικής διακοπής της ροής κεφαλαίων, μετανάστευσης πληθυσμού προς το εξωτερικό και δημοσιονομικής κατάρρευσης από την άλλη.

Βλέπω ότι οι πολλαπλές κρίσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη - όχι μόνο η κρίση του χρέους, αλλά και μια κρίση της ασφάλειας και της μετανάστευσης, καθώς και ένα μακροχρόνιο πρόβλημα που αφορά την ενέργεια - θα απαιτήσουν ομαδοποίηση των ζητημάτων, στην οποία όλες οι ευρωπαϊκές χώρες (συμπεριλαμβανομένων πάνω απ' όλα αυτών του ευρωπαϊκού Βορρά) θα πρέπει να αποδεχθούν απώλειες σε ορισμένους τομείς, προκειμένου να επιτευχθούν συνολική κέρδη.

Πολιτικά, στη Γερμανία και αλλού στην Ευρώπη είναι πιο εύκολη η αντιμετώπιση ζητημάτων βιωσιμότητας - συμπεριλαμβανομένης της διαγραφής χρέους - όταν παρουσιάζεται μια πρόκληση που απειλεί την ίδια την ύπαρξη της Ευρώπης.

Μιλώντας για το θέμα του χρέους αυτό καθαυτό, πιστεύω ότι οδήγησε σε ένα απελπιστικό αδιέξοδο. Ελπίζω όμως πλέον ότι αυτό το αδιέξοδο θα αρθεί μόλις καταστεί πραγματικά σαφές ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια δραματική επιλογή ανάμεσα στη συνέχιση της ολοκλήρωσης από τη μία πλευρά και σε μια αιματηρή και άκρως εθνικιστική διάσπαση από την άλλη».

Ανησυχία
Το Brexit θα πυροδοτούσε μια διαδικασία ευρωπαϊκής διάλυσης

Ποιες θα είναι οι συνέπειες αν η Βρετανία ψηφίσει υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ στο επερχόμενο δημοψήφισμα (Brexit); Πιστεύετε ότι υπάρχει ένα ζήτημα δημοκρατίας και συμμετοχής;

«Η εκστρατεία υπέρ της αποχώρησης της Βρετανίας από την ΕΕ (το λεγόμενο Brexit) βασίζεται στην ανησυχία για τη μετανάστευση καθώς και στην αγωνία περί προστασίας της εθνικής κυριαρχίας. Ομως στον σύγχρονο κόσμο της παγκοσμιοποίησης υπάρχουν πολλά κοινά προβλήματα τα οποία μπορούν να λυθούν μόνο συλλογικά, με συμφωνίες μεταξύ των χωρών σε ένα πλαίσιο όπως αυτό της ΕΕ. Η υπερψήφιση της αποχώρησης από την ΕΕ θα ήταν ιδιαίτερα επιζήμια για την Ευρώπη και θα επιτάχυνε αιτήματα για παρόμοιες κάλπες στη Σουηδία, στη Δανία και στην Ολλανδία. Θα πυροδοτούσε μια διαδικασία ευρωπαϊκής διάλυσης. Το άμεσο αποτέλεσμα θα είναι η αύξηση της οικονομικής αβεβαιότητας, η οποία θα έχει δραματικές επιπτώσεις όχι μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη, μεταξύ άλλων και στην Ελλάδα.

Οσον αφορά τη δημοκρατία, δεν πιστεύω ότι τα δημοψηφίσματα με την απλή επιλογή "Οχι / Ναι" είναι ο καλύτερος τρόπος για να διασφαλιστεί η δημοκρατική συμμετοχή. Τόσο η θέση υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ (το λεγόμενο Brexit) όσο και η θέση υπέρ της παραμονής στην ΕΕ (Bremain αντίστοιχα) έχουν πολλές αποχρώσεις:

Πρέπει το Ηνωμένο Βασίλειο να επιδιώξει μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ή διμερείς συμφωνίες με την ΕΕ; Πρέπει να αναζητήσει περαιτέρω ενοποίηση; Σε αντιπροσωπευτικές δημοκρατίες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο (και σχεδόν σε όλες τις άλλες δημοκρατίες σήμερα) οι ψηφοφόροι επιλέγουν ηγέτες ικανούς να σταθμίζουν πολύπλοκα επιχειρήματα και να κάνουν συμβιβασμούς. Οταν μια απόφαση θεωρείται τόσο ζωτικής σημασίας ώστε να μην μπορεί να ανατεθεί στους αντιπροσώπους, αμφισβητείται η αρχή στην οποία βασίζεται ολόκληρη η πολιτική τάξη. Η κακή χρήση των δημοψηφισμάτων δεν βοηθά τη δημοκρατία, δεν βοηθά τις χώρες που προσφεύγουν στο συγκεκριμένο εγχείρημα και σίγουρα δεν βοηθά την Ευρώπη».

Το τρίτο Πρόγραμμα
Δύσκολος πολιτικός συμβιβασμός

Ποια είναι η άποψή σας για την αποτελεσματικότητα του τρίτου Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής που εφαρμόζεται στη χώρα μας;

«Είναι το αποτέλεσμα ενός πολύ δύσκολου πολιτικού συμβιβασμού και θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για τη σταθερότητα και τη μελλοντική ανάπτυξη, μόνο όμως αν αυτός ο συμβιβασμός δεν απειλείται διαρκώς από μια νέα επαναδιαπραγμάτευση. Βεβαίως, από μόνο του το Πρόγραμμα δεν αρκεί για να αποτελέσει μια αποτελεσματική βάση οικονομικής ανάκαμψης, όμως, από την άλλη πλευρά, με την ανάκαμψη το δημοσιονομικό πλάνο μπορεί να γίνει περισσότερο βιώσιμο». 

Από το Βήμα

Τζόζεφ Στίγκλιτζ: «Ζούμε σε μια νέα εποχή μονοπωλίων»

Ο αμερικανός οικονομολόγος γράφει για τις δύο σχολές σκέψης, την κατανομή του εισοδήματος και την οικονομία της αγοράς

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  05:00

«Κάποιες εταιρείες, όπως η Microsoft και οι φαρμακοβιομηχανίες, έχουν μάθει πώς να εμποδίζουν άλλες να μπουν στην αγορά και συχνά συνεπικουρούνται από τις συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις» λέει ο νομπελίστας αμερικανός οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτζ

emailεκτύπωση  

Επί 200 χρόνια δύο είναι οι σχολές σκέψης που εξηγούν τι είναι αυτό που καθορίζει την κατανομή του εισοδήματος και το πώς λειτουργεί η οικονομία της αγοράς, γράφει σε άρθρο του στο «Project Syndicate» ο γνωστός νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτζ. Η μία πηγάζει από τον Ανταμ Σμιθ και τους φιλελεύθερους οικονομολόγους του 19ου αιώνα και εστιάζει στις ανταγωνιστικές αγορές. Και η άλλη έχει ως σημείο αφετηρίας την ελεύθερη ροπή των αγορών προς το μονοπώλιο. Σήμερα ζούμε, κατά τον ίδιο, μια νέα εποχή μονοπωλίων.

«Είναι σημαντικό να τις κατανοήσουμε και τις δύο σχολές σκέψης επειδή οι απόψεις μας για τις κυβερνητικές πολιτικές και τις υπάρχουσες ανισότητες διαμορφώνονται από το ποια από τις δύο πιστεύει κανείς ότι περιγράφει καλύτερα την πραγματικότητα» γράφει ο Στίγκλιτζ. Για τους φιλελεύθερους του 19ου αιώνα και τους μεταγενέστερους οικονομολόγους, ακριβώς επειδή οι αγορές είναι ανταγωνιστικές, η ανταπόδοση που θα δεχθεί κάποιος είναι ανάλογη με την κοινωνική του συνεισφορά - το οριακό προϊόν. Οι καπιταλιστές ανταμείβονται για την εξοικονόμηση και όχι για την κατανάλωση και οι εισοδηματικές διαφορές σχετίζονται με την ιδιοκτησία περιουσιακών στοιχείων. Επομένως, σχολιάζει ο Στίγκλιτζ, «οι ακαδημαϊκοί εστίασαν την προσοχή τους στους παράγοντες που καθορίζουν την κατανομή των περιουσιακών στοιχείων και πώς αυτά περνούν από γενιά σε γενιά».

Ο ανταγωνισμός δεν αρκεί ως εργαλείο ανάλυσης

Αφετηρία της δεύτερης σχολής σκέψης είναι η «ισχύς». Σε αυτήν περιλαμβάνεται η ικανότητα άσκησης μονοπωλιακού ελέγχου ή - στην αγορά εργασίας - η ικανότητα επιβολής της δύναμής σου επάνω στους εργαζομένους. Οι ακαδημαϊκοί που μελέτησαν αυτή τη σχολή σκέψης εστίασαν στο τι είναι αυτό που διευκολύνει την άνοδο στην εξουσία, πώς διατηρείται και πώς ενισχύεται. Η σχολή σκέψης που κυριάρχησε στα δυτικά κράτη μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν η φιλελεύθερη. «Ωστόσο, καθώς η ανισότητα βάθαινε και ο προβληματισμός γι' αυτήν αυξανόταν, η σχολή του ανταγωνισμού δεν μπορούσε να εξηγήσει το πώς λειτουργεί η οικονομία. Επομένως σήμερα η δεύτερη σχολή σκέψης βρίσκεται σε άνοδο» εξηγεί ο Στίγκλιτζ.

Τα τεράστια μπόνους που καταβάλλονταν στους τραπεζίτες καθώς αυτοί οδηγούσαν τις επιχειρήσεις τους και μαζί την οικονομία στην καταστροφή δύσκολα συμβιβάζονται με την πεποίθηση ότι η ανταμοιβή κάποιου έχει άμεση σχέση με την κοινωνική συνεισφορά του. Φυσικά, στην Ιστορία, λέει ο Στίγκλιτζ, η καταπίεση μεγάλων ομάδων, όπως οι σκλάβοι, οι γυναίκες και οι διάφορες μειονότητες, είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι οι ανισότητες είναι αποτέλεσμα των σχέσεων εξουσίας και όχι του οριακού προϊόντος.

«Στη σημερινή οικονομία πολλοί τομείς» συνεχίζει ο αμερικανός οικονομολόγος «δεν μπορούν να εξεταστούν μέσα από το πρίσμα του ανταγωνισμού». Στις τηλεπικοινωνίες, στις φαρμακευτικές βιομηχανίες, στις ασφαλιστικές, στις τηλεπικοινωνίες κ.ά. ό,τι ανταγωνισμός υπάρχει είναι ολιγοπωλιακός και όχι ο «καθαρός» ανταγωνισμός που αναφέρουν τα κλασικά εγχειρίδια της οικονομίας. Λίγοι τομείς στη σημερινή οικονομία δεν μπορούν να επηρεάσουν την τιμή του προϊόντος ή της υπηρεσίας που προσφέρουν αλλά οι κυβερνητικές παρεμβάσεις σε αυτούς είναι μεγάλες. Η γεωργία είναι το πιο ξεκάθαρο παράδειγμα.

Οταν η λογική του laissez-faire εκλείπει

Η αύξηση της δύναμης της αγοράς εν μέρει οφείλεται στις αλλαγές στην τεχνολογία και τις οικονομικές δομές: κάποιες εταιρείες έχουν μάθει πώς να εμποδίζουν άλλες να μπουν στην αγορά - η Microsoft και οι φαρμακοβιομηχανίες είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα - και συχνά συνεπικουρούνται από τις συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις που υπερασπίζουν τη χαλαρή εφαρμογή της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας και της αποτυχίας ελέγχου της δύναμης της αγοράς, υποστηρίζοντας ότι οι αγορές είναι από τη φύση τους «ανταγωνιστικές».

«Ο Γιόζεφ Σουμπέτερ, ένας από τους μεγάλους οικονομολόγους του 20ού αιώνα, υποστήριξε ότι δεν πρέπει να ανησυχεί κανείς για τη δύναμη των μονοπωλίων: τα μονοπώλια είναι, έλεγε, μόνο προσωρινά. Θα υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός για την αγορά και αυτός θα αντικαταστήσει τον ανταγωνισμό στην αγορά διασφαλίζοντας ότι οι τιμές παραμένουν ανταγωνιστικές. Η δική μου θεωρητική ανάλυση όμως έδειξε τις ατέλειες της ανάλυσης του Σουμπέτερ και τώρα τα εμπειρικά αποτελέσματα προσφέρουν πειστική επιβεβαίωση. Οι σημερινές αγορές χαρακτηρίζονται από την επιμονή των κερδών των μεγάλων μονοπωλίων» γράφει ο Στίγκλιτζ.

Και καταλήγει: «Αν οι αγορές βασίζονται στην εκμετάλλευση, η λογική του laissez-faire εκλείπει. Πράγματι, η μάχη κατά της παγιωμένης εξουσίας δεν είναι μόνο μια μάχη για τη δημοκρατία αλλά και μια μάχη για την αποδοτικότητα και την κοινή ευημερία».

Ποινική ασυλία για το καρτέλ των εργολάβων

ergolavoi-erga.jpg

Η κυβέρνηση «πουλάει» ποινική ασυλία στους παραβάτες για να εισπράξει άμεσα

20.05.2016, 13:05 | Ετικέτες:  επενδύσεις, κυβέρνηση, νομοσχέδια, σκάνδαλα, διαφθορά

Συντάκτης: 

Βασίλης Γεώργας

 Γέφυρες συμβιβασμού με τους εργολάβους που εμπλέκονται στην πολύκροτη υπόθεση καρτέλ των κατασκευαστικών εταιρειών σπεύδει να ρίξει η κυβέρνηση με δύο «φωτογραφικές» ρυθμίσεις που προβλέπουν μείωση κατά 15% στα πρόστιμα σε περίπτωση ομολογίας και -το πιο εκκωφαντικό- πλήρη απαλλαγή από κάθε ποινική ευθύνη εφόσον πληρώσουν τα πρόστιμα.

Οι ρυθμίσεις αυτές που σε άλλες εποχές θα ταρακουνούσαν κυβερνήσεις περιλαμβάνονται στο πολυνομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή και επιχειρείται να θεσπιστούν μέσα στο Σαββατοκύριακο, στον απόηχο της ιδιαιτέρως επιβαρυντικής εισήγησης της Επιτροπής Ανταγωνισμού με την οποία κατηγορούνται για οριζόντιες συμπράξεις συνολικά 63 εγχώριοι και διεθνείς κατασκευαστικοί όμιλοι.

Ειδικά η διάταξη που προβλέπει γενική αποποινικοποίηση για οποιοδήποτε οικονομικό αδίκημα (π.χ. δωροδοκία, διασπάθιση δημόσιου χρήματος, απάτη, ξέπλυμα χρήματος, απιστία κ.λπ.) έχει πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις, ειδικά από τη στιγμή που τινάζει στον αέρα κάθε προσπάθεια των οικονομικών εισαγγελέων να εξετάσουν το ποινικό σκέλος όχι μόνο της συγκεκριμένης υπόθεσης, αλλά όλων των φακέλων που έχουν ανοίξει μετά από παραβάσεις των κανόνων του ανταγωνισμού.

Η συγκεκριμένη διάταξη (άρθρο 106) προβλέπει πως σε περίπτωση που το πρόστιμο εξοφληθεί ολοσχερώς (φτάνουν μέχρι το 10% του κύκλου εργασιών της εμπλεκόμενης επιχείρησης), εξαλείφεται το αξιόποινο των εγκλημάτων του παρόντος νόμου (περί ανταγωνισμού) όσο και των συρρεόντων εγκλημάτων που στρέφονται κατά της ιδιοκτησίας και των περιουσιακών δικαιωμάτων και τελούνται χωρίς χρήση βίας ή απειλής, ενώ επέρχεται πλήρης απαλλαγή από άλλου είδους διοικητικές κυρώσεις.

Επιπλέον προβλέπεται πως ακόμη και αν το πρόστιμο εξοφληθεί τμηματικά στο πλαίσιο διακανονισμού και ο οφειλέτης είναι συνεπής, αναστέλλεται η ποινική δίωξη για όσο χρόνο διαρκεί η ρύθμιση. Κατά το χρονικό διάστημα της αναστολής, αναστέλλεται η παραγραφή των εγκλημάτων χωρίς να ισχύουν οι χρονικοί περιορισμοί του εδαφίου α’ της παραγράφου 3 του άρθρου 113 του Ποινικού Κώδικα.

Πρόκειται δηλαδή για «συγχωροχάρτι», το οποίο στην προκειμένη περίπτωση της υπόθεσης των κατασκευαστικών εταιρειών αλλά και σε όσες άλλες αντίστοιχης σοβαρότητας ακολουθήσουν, έρχεται να προσφέρει πλήρη ποινική ασυλία και να επιβεβαιώσει τις πληροφορίες που υπήρχαν όλο το προηγούμενο διάστημα ότι κυβέρνηση και εμπλεκόμενοι αναζητούσαν νομική φόρμουλα ώστε να περιορίσουν τις επιπτώσεις.

«Εκπτώσεις»

Με τη δεύτερη σχετική διάταξη θεσπίζεται για πρώτη φορά «διαδικασία διευθέτησης» μεταξύ της Επιτροπής Ανταγωνισμού και των επιχειρήσεων που παραδέχονται τη συμμετοχή τους σε καρτέλ και προβλέπεται ως κίνητρο για την ομολογία η μείωση του προστίμου κατά 15%. Στην ίδια ρύθμιση την οποία θα εξειδικεύσει η Ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού, προβλέπεται ότι το αίτημα για διευθέτηση της υπόθεσης μπορεί να υποβληθεί τόσο πριν από την εισήγηση της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού όσο και μετά την κοινοποίησή της, ήτοι η διαδικασία θα είναι ανοιχτή μέχρι «την τελευταία στιγμή» πριν από την εκδίκαση της υπόθεσης.

Οι παραπάνω διατάξεις θεωρούνται «φωτογραφικές» στον βαθμό που έρχονται προς νομοθέτηση τη στιγμή που είναι σε εξέλιξη η εκδίκαση της μεγαλύτερης υπόθεσης καρτέλ όλων των εποχών από την Επιτροπή Ανταγωνισμού. Θα ισχύουν ωστόσο για όλες τις αντίστοιχες υποθέσεις παραβίασης της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού.

Είναι πάντως άδηλο αν κάποιες από τις εμπλεκόμενες κατασκευαστικές εταιρείες θα επιδιώξουν να αξιοποιήσουν τις συγκεκριμένες ευνοϊκές διατάξεις, ενώ πιθανότερο θεωρείται να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη μετά την έκδοση της οριστικής απόφασης από την Ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού προκειμένου να ακυρώσουν την απόφαση.

Λευκό ποινικό μητρώο

Η ρύθμιση για το «λευκό ποινικό μητρώο» όσων καταδικάζονται ή έχουν ήδη τιμωρηθεί από την Επιτροπή Ανταγωνισμού είναι αυτή που προκαλεί και τις μεγαλύτερες αντιδράσεις όχι μόνο επειδή προβλέπει γενική αποποινικοποίηση, αλλά για τον επιπλέον λόγο ότι η εξάλειψη της ποινικής ευθύνης παρέχει επιπλέον κίνητρα για παρανομία.

Από την άλλη είναι μια διάταξη που ενδεχομένως αποτρέψει εταιρείες να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη ζητώντας μείωση των προστίμων, όπως κατά κόρον γίνεται στην Ελλάδα, παρότι από πλευράς εισπραξιμότητας η ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού βρίσκεται στις κορυφαίες θέσεις των χωρών της Ε.Ε.

Ανάλογες ρυθμίσεις ισχύουν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, δεν αποτελούν όμως τον κανόνα, όπως λένε νομικοί περί του ανταγωνισμού. Στην Ελλάδα δε, όπου η κυβέρνηση έχει κάνει ευαγγέλιο τον αγώνα της να σπάσει το σύστημα διαπλοκής, δημιουργεί εντυπώσεις το γεγονός πως επιχειρείται η πλήρης αποποινικοποίηση των οικονομικών εγκλημάτων που προκύπτουν από υποθέσεις που ερευνά η Επιτροπή Ανταγωνισμού, η οποία είναι υποχρεωμένη να στέλνει στην Εισαγγελία τα στοιχεία.

Στην αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου αναφέρεται ότι «σκοπός της διάταξης είναι να καταστήσει ποινικώς μη ελέγξιμες μόνο τις αμιγώς επιχειρηματικές συμπεριφορές ο έλεγχος των οποίων επιτυγχάνεται κατά τρόπο αποτελεσματικό μέσω των αποφάσεων της Επιτροπής Ανταγωνισμού, οπότε δεν κρίνεται δικαιοπολιτικά ορθή ούτε σύμφωνη με την αρχή ne bis in idem (απαγόρευση διπλής δίωξης) η σωρευτική τιμωρία τους και ως ποινικά κολάσιμων πράξεων».

Η διαδικασία διευθέτησης από την άλλη, μέσω της ομολογίας των εμπλεκομένων, αναμένεται να λειτουργήσει ως κίνητρο ταχύτερης εκδίκασης των υποθέσεων.

Προβλέπεται επίσης ως διαδικασία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. στη Γαλλία η μείωση του προστίμου σε περίπτωση διευθέτησης φτάνει στο 20%), ενώ έρχεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά στο «πρόγραμμα επιείκειας» όπου εκεί οι εκπτώσεις στα πρόστιμα για τις εταιρείες που δίνουν πληροφορίες και αποδεικτικά στοιχεία για υποθέσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες. Παρ’ όλα αυτά, ο χρόνος θέσπισης της συγκεκριμένης δυνατότητας δημιουργεί ερωτήματα.

Σε ό,τι αφορά την Επιτροπή Ανταγωνισμού, με το ίδιο πολυνομοσχέδιο το υπουργείο Οικονομίας υποχρεώθηκε να πάρει πίσω προηγούμενη φωτογραφική διάταξη με την οποία επιχειρούσε να περιορίσει χρονικά στα τρία χρόνια τη θητεία του γενικού διευθυντή και των προϊσταμένων των διευθύνσεων της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Μετά από παρέμβαση των Βρυξελλών, η σχετική διάταξη που προέβλεπε μείωση της θητείας στα τρία χρόνια τροποποιήθηκε ξανά και επανήλθε στα τέσσερα χρόνια.

Επιβαρυντικά στοιχεία για πάνω από 60 ξένες και ελληνικές τεχνικές εταιρείες

Υπενθυμίζεται πως με βάση την εισήγηση της Γενικής Διεύθυνσης της Επιτροπής Ανταγωνισμού έχουν προκύψει επιβαρυντικά στοιχεία για πάνω από 60 ξένες και ελληνικές τεχνικές εταιρείες, οι οποίες κατηγορούνται ότι τα τελευταία 27 χρόνια «μοίραζαν» μεταξύ τους τους διαγωνισμούς ή συνεννοούνταν για τις εκπτώσεις που θα προσφέρουν σε μεγάλα έργα όπως οι αυτοκινητόδρομοι, το Μετρό, ο Προαστιακός κ.λπ.

Ανάμεσα στις εταιρείες που εμπλέκονται συγκαταλέγονται διεθνείς κολοσσοί όπως η Hochtief, η Siemens, η Vinci, η Alstom, οι μεγαλύτερες ελληνικές τεχνικές εταιρείες, μεταξύ των οποίων η Ελλάκτωρ, η J&P Αβαξ, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, η Intracom (Intrakat), η Τεχνική Ολυμπιακή, καθώς και πολλές ακόμη.

Μεταξύ άλλων, οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις συνεννοούνταν σύμφωνα με την Επιτροπή Ανταγωνισμού για:

• α) τον προσδιορισμό, εκ των προτέρων, του αναδόχου ανά διαγωνισμό,
• β) τον καθορισμό του ύψους των προσφερόμενων εκπτώσεων,
• γ) τη μη υποβολή οικονομικών προσφορών σε διαγωνισμούς, έναντι οικονομικών ανταλλαγμάτων,
• δ) την από κοινού εκτέλεση των έργων, παρά τη συμμετοχή τους σε φαινομενικά ανταγωνιστικά σχήματα, μέσω επαφών σε χρόνο πριν από την υποβολή οικονομικών προσφορών, ή/και
• ε) την παραίτηση από τη διεκδίκηση διαγωνισμών με αντάλλαγμα την από κοινού συμμετοχή στην εκτέλεση των έργων.

Η καρτελική σύμπραξη υλοποιήθηκε κυρίως μέσω τακτικών συναντήσεων εκπροσώπων των εμπλεκόμενων ανταγωνιστών ή και με τη σύναψη διασφαλιστικών/αποζημιωτικών συμφωνητικών τα οποία βρίσκονται στα χέρια της Επιτροπής.

Συμμετοχή στις συνεννοήσεις αυτές είχαν κατά περιόδους ή ως προς συγκεκριμένους διαγωνισμούς και εταιρείες των ομίλων FCC, Vinci, Hochtief και Siemens, καθώς και οι εταιρείες Βιοτέρ, Εκτέρ, Θέμελη, Θεμελιοδομή, Χριστόφορος Δ. Κωνσταντινίδης, Alstom Transport, Iacovou Brothers, Archirodon Construction, Salini, Seli, Δομική Κρήτης, Ερέτβο, Αλέξανδρος Τεχνική, Nemesis, Van Oord, Tadei, Impresa, Rizzani και Μaire Tecnimont. Στις συνεννοήσεις εμπλέκεται και η Αγροτική Τράπεζα για θέματα ΣΔΙΤ.

Στο καρτέλ συμμετείχαν ακόμη 15 εταιρείες, των οποίων όμως οι παραβάσεις έχουν παραγραφεί και η Επιτροπή Ανταγωνισμού δεν μπορεί να τους επιβάλει πρόστιμο. Ωστόσο, εάν υποπέσουν ξανά σε ανάλογη παράβαση θα έχουν τις αυστηρές κυρώσεις που προβλέπονται για τις υπότροπες εταιρείες. Πρόκειται για τις εταιρείες Μηχανική, ΑΤΤΙ-ΚΑΤ, Εμπεδος, ΕΛΤΕΡ-ΑΛΤΕ, Προοδευτική, Τεχνοδομή, Νίκος Καματάκης, Θεσσαλική, Ευρωπαϊκή Τεχνική, Πάρνων, Εργάς, Γενέρ, Ελτέκ και Somague Engenharia. Τα ίδια ισχύουν και για τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τεχνικών Εταιρειών (ΣΑΤΕ) και τον Σύνδεσμο Τεχνικών Εταιρειών Ανωτέρων Τάξεων (ΣΤΕΑΤ).

Από την ΕφΣυν

Άρης Χατζηστεφάνου: Φιλολαϊκή πολιτική και ευρώ δεν πάνε μαζί

Tvxs Συνέντευξη

10:04 | 18 Μάιος. 2016

Τελευταία ανανέωση 10:04 | 18 Μάιος. 2016

Φωτεινή Λαμπρίδη

  

Το νέο ντοκιμαντέρ του Άρη Χατζηστεφάνου και της Infowar που προβάλλεται ήδη στις αίθουσες απαντά στο Hastag του περασμένου καλοκαιριού. This is not a coup “διορθώνει” ο δημοσιογράφος εξηγώντας πως οι ανατροπές κυβερνήσεων και οι εκβιασμοί από την ΕΕ και την ΕΚΤ δεν αποτελούν κάποιου είδους εκτροπή από την κανονικότητα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Είχε η Ελληνική κυβέρνηση άλλη λύση πέραν του συμβιβασμού και ποια περιθώρια για δράση έχουν τα κινήματα μέσα στο ασφυκτικό τοπίο μιας ένωσης που όσο σκληραίνει τη γραμμή της εις βάρος των λαών , τόσο ενθαρρύνει τους εθνικισμούς να ανατείλουν; Ο δημοσιογράφος απαντά στη συνέντευξη που ακολουθεί. 

Το ντοκιμαντέρ σας  ξεκινάει με την ανέγερση του κτιρίου της ΕΚΤ. Ποιοι είναι οι συμβολισμοί πίσω από την πρώτη σεκάνς;

Η EKT υποστηρίζει ότι το κτίριο εκφράζει όλες τις αξίες της. Και πράγματι έτσι είναι: Το κτίριο χτίστηκε πάνω στο παλιό αρχηγείο της Γκεστάπο, απ’ όπου γινόταν η επιλογή των Εβραίων εργατών που θα κατέληγαν στα στρατόπεδα εργασίας. Αρκετές από τις εταιρείες που χρησιμοποιούσαν και τότε σκλάβους, συμμετείχαν και τώρα στην κατασκευή - μόνο που αυτή τη φορά προτίμησαν μισθωτούς «σκλάβους» από τις φτωχότερες χώρες της Αν. Ευρώπης και των Βαλκανίων. Ϊσως ο σημαντικότερος συμβολισμός όμως είναι ότι στο εργοτάξιο της ΕΚΤ δεν ίσχυε η εργατική νομοθεσία της Γερμανίας. Η περιοχή αντιμετωπίστηκε σαν «αυτόνομο κράτος» στο οποίο απαγορευόταν η είσοδος ακόμη και στα συνδικάτα. 

Στο This is not a Coup, υποστηρίζετε  πως οι  ανατροπές κυβερνήσεων και οι εκβιασμοί από την ΕΕ και την ΕΚΤ δεν αποτελούν κάποιου είδους εκτροπή από την κανονικότητα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Είναι γραμμένες στο DNA, λέτε . Θέλετε να μας εξηγήσετε γιατί δεν συνιστούσε πραξικόπημα τελικά η στάση των εταίρων απέναντι στην Ελλάδα το περασμένο καλοκαίρι;Το ότι αυτοί οι θεσμοί δημιουργήθηκαν σαν εργαλεία επιβολής της πιο ακραίας μορφής του σύγχρονου καπιταλισμού, πως αποκλείει το γεγονός να λειτουργούν με πραξικοπηματικές πρακτικές απλά να μην τις έχουμε αντιμετωπίσει έως τώρα ως τέτοιες; 

Όσα έγιναν εναντίον της Ελλάδας αλλά και της Ιταλίας, της Ιρλανδίας, της Κύπρου και πολλών ακόμη χωρών προβλέπονταν ήδη από τη συνθήκη του Μάαστριχτ. Απλώς στα χρόνια της φαινομενικής ευημερίας της ευρωζώνης οι Βρυξέλλες και η Φρανκφούρτη δεν είχαν ανάγκη να καταφεύγουν σε αντιδημοκρατικές ενέργειες για να επιβάλλουν τη θέλησή τους. Η κρίση απογύμνωσε ένα μηχανισμό που ήταν από την πρώτη στιγμή μη συμβατός ακόμη και με την κοινοβουλευτική δημοκρατία. Επίσης ο όρος πραξικόπημα χρησιμοποιήθηκε και από ανθρώπους που φέρουν ευθύνη για όσα συνέβησαν αλλά προτίμησαν να αποδώσουν την καταστροφή σε έναν εξωγενή παράγοντα. Η ΕΕ όμως δεν θα μπορούσε να επιβληθεί με αυτό τον τρόπο εάν δεν είχε ανθρώπους έτοιμους να υποταχθούν αλλά και τη λεγόμενη «πέμπτη φάλαγγα» στο εσωτερικό. Οι κεντρικοί τραπεζίτες (στην περίπτωσή μας ο Στουρνάρας) είναι το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα. Δεν ήταν όμως μόνο αυτοί.

Η Ελληνική κυβέρνηση συμβιβάστηκε υποστηρίζοντας πως ήταν η λιγότερο επώδυνη λύση. Την ίδια ώρα επανεκλέχθηκε όχι με πρόγραμμα εξόδου. Δύο ερωτήματα προκύπτουν. Αφενός ποια θα ήταν τα αποτελέσματα  ενός grexit , με δεδομένο πως η Ελλάδα αποχωρεί πρώτηq Και κατά πόσο μπορούμε να τα γνωρίζουμε ακριβώς και αφετέρου γιατί ο ελληνικός λαός έδειξε τον Σεπτέμβρη πως δεν εμπιστεύεται αυτή τη λύση. 

Όλα τα ιστορικά παραδείγματα χωρών που προχώρησαν σε στάση πληρωμών και έξοδο από κάποιου είδους νομισματική ένωση (στο οποίο θα πρέπει νομίζω να συμπεριλάβουμε και τον Κανόνα Χρυσού ή την πρόσδεση ενός νομίσματος σε ένα άλλο) ήταν επιτυχημένα. Το βάρος της απόδειξης λοιπόν ότι η έξοδος ισοδυναμεί με καταστροφή πέφτει σε αυτούς που τρομοκρατούν τον κόσμο. Ούτως η άλλως, όπως έχει αποδείξει και ο Πολ Κρούγκμαν έχουμε ήδη πληρώσει όλες τις αρνητικές συνέπειες μιας εξόδου χωρίς να ζήσουμε τα πλεονεκτήματά της. Πιστεύω ότι το μήνυμα του δημοψηφίσματος ήταν «ΟΧΙ στο ευρώ με κάθε κόστος». Και αυτό γιατί το σύνολο των ευρωπαίων αξιωματούχων, των ΜΜΕ αλλά και του ελληνικού πολιτικού κατεστημένου είχαν καταστήσει σαφές ότι ένα ΟΧΙ στο δημοψήφισμα σημαίνει έξοδος από το Ευρώ. Επίσης με τις εκλογές του Ιανουαρίου του 2015 οι πολίτες είχαν δώσει λευκή επιταγή στην κυβέρνηση να προχωρήσει σε διαγραφή του χρέους. 

Οι εκλογές του Σεπτεμβρίου έγιναν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα ώστε να μην γίνει αντιληπτό το μέγεθος του νέου μνημονίου και να μην προλάβουν να ανασυνταχθούν ούτε οι πολιτικές δυνάμεις ούτε η ίδια η κοινωνία που βρισκόταν σε κατάσταση σοκ. 

Τί το καινούριο μας αποκαλύπτει η έρευνα του νέου σας ντοκιμαντέρ;

Υπάρχουν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες πτυχές της ελληνική κρίσης του Ιουλίου από ανθρώπους που δεν έχουν ξαναμιλήσει ποτέ , και μάλιστα προτίμησαν να κρατήσουν την ανωνυμία τους. Πιστεύω όμως ότι περισσότερο από κάποια συγκεκριμένη αποκάλυψη στόχος του ντοκιμαντέρ είναι να αναδείξει τους μηχανισμούς με τους οποίους η ΕΚΤ και η ΕΕ επιβάλλουν τη θέλησή τους στις πιο αδύναμες οικονομίες. Ένα από τα συμπεράσματά μας είναι ότι ακόμη και αριστερές κυβερνήσεις που θα είχαν κάθε καλή πρόθεση να αλλάξουν την κατάσταση δεν μπορούν να το κάνουν στο εσωτερικό της ευρωζώνης.

Στο ντοκιμαντέρ μιλάτε με τον  Ετιέν Νταβινιόν ο οποίος εξηγεί  τους όρους της δημιουργίας του ευρώ. Ποιο είναι το πιο αποκαλυπτικό κομμάτι της αφήγησής του κατά τη γνώμη σας;

Ο Νταβινιόν, αν και δεν είναι ιδιαίτερα γνωστός στην Ελλάδα, είναι ένας από τους ανθρώπους που καθόρισαν την πορεία της Ευρώπης τον τελευταίο μισό αιώνα. Ήταν, ας μην ξεχνάμε, αντιπρόεδρος της Κομισιόν, πρόεδρος της λέχσης Μπίλντερμπεργκ αλλά και διευθύνων σύμβουλος σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες πολυεθνικές του πλανήτη. Είναι σοκαριστική η ειλικρίνεια με την οποία μας περιγράφει πως συγκεκριμένες τράπεζες και εταιρείες επέβαλαν τη δημιουργία του ευρώ για να εξυπηρετήσουν τα στενά οικονομικά τους συμφέροντα.

Στο ντοκιμαντέρ εξηγείτε πως  ένας από τους βασικούς στόχους της ΕΕ είναι να απομακρύνει από τα λεγόμενα αντιφασιστικά συντάγματα της νότιας Ευρώπης ακόμη και τις τελευταίες ρυθμίσεις που αφορούν την οικονομική ισότητα και δημοκρατία. Δεν πυροβολεί τα πόδια της η ΕΕ με αυτό τον τρόπο;

Θα έλεγα ότι η σωστή διατύπωση είναι πως η Ευρώπη πυροβολεί τα πόδια της με την ΕΕ. Οι Βρυξέλλες δεν δημιουργήθηκαν σαν μια ένωση των λαών αλλά σαν εργαλείο επιβολής της θέληση των οικονομικών ελίτ – και αυτές δεν ενδιαφέρονται ούτε για τη δημοκρατία ούτε για τη συνοχή των ευρωπαϊκών λαών. 

Ας μην ξεχνάμε ότι οι πρώτοι που ζήτησαν την αλλαγή των πιο δημοκρατικών συνταγμάτων της Νότιας Ευρώπης ήταν συγκεκριμένες τράπεζες. Η ΕΕ απλώς εκτελεί τις εντολές τους. Ο στόχος εδώ και δεκαετίες είναι να περάσει και στα συντάγματα η αρχή των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών η οποία απαγορεύει στις κυβερνήσεις να λαμβάνουν φιλολαϊκά μέτρα.

Ποια είναι τα περιθώρια που έχουν τα κινήματα να δράσουν μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο; Σε μία Ευρώπη που νομοθετούν οι τραπεζίτες και οι πολυεθνικές μέσω lobing ποιος δρόμος είναι ανοιχτός προς την ανατροπή αυτών των πολιτικών;

Στο εσωτερικό της ευρωζώνης δεν νομίζω ότι υπάρχει το παραμικρό περιθώριο. Γι ‘ αυτό άλλωστε όλες οι μετριοπαθείς σοσιαλδημοκρατικές προσπάθειες απέτυχαν παταγωδώς. Βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής όπου αν δεν απομακρυνθούμε άμεσα από την ευρωζώνη και δεν ξεκινήσουμε να δημιουργούμε μια νέα ένωση των λαών που θα αντικαταστήσει την ΕΕ κινδυνεύει πλέον η ίδια η έννοια του ευρωπαϊσμού. Αν δεν το καταλάβει η ευρωπαϊκή αριστερά θα είναι συνυπεύθυνη για την άνοδο της άκρας δεξιάς και του φασισμού που εκμεταλλεύονται το γνήσιο και δικαιολογημένο ευρωσκεπτικισμό εκατομμυρίων ανθρώπων. 

Σε μια ενδεχόμενη διάλυση της Ευρωπαϊκής ένωσης πως θα προστατευτούμε από μια Ευρώπη των εθνικισμών;

Το πρώτο ερώτημα είναι πως θα προστατευθούμε από τους εθνικισμούς που προκαλεί η ίδια η ΕΕ. Μην ξεχνάμε ότι αυτή επέβαλε το ΛΑΟΣ στη συγκυβέρνηση (ανοίγοντας το δρόμο και στους ναζιστές να εισέλθουν στη βουλή) και αργότερα συνεργάστηκε αρμονικά με τους εθνικοσοσιαλιστές της Ουκρανίας. Όπως λέει και ο Οσκαρ Λαφοντέν στο ντοκιμαντέρ «το ίδιο το ευρώ ντοπάρει τους εθνικισμούς». 

Γι ‘ αυτόν ακριβώς το λόγο πιστεύω ότι πρέπει να δώσουμε τη μάχη για ένα Lexit - δηλαδή την αριστερή έξοδο από την ευρωζώνη - πριν επιβληθούν  δυνάμεις για μια εθνικιστική η φασιστική διάλυση. Το να παραμένουμε σε μια ένωση που δημιουργήθηκε από τραπεζίτες για τραπεζίτες δεν εμπεριέχει τίποτα το διεθνιστικό.

Από το tvxs