Η πολιτική και κοινωνική παρακμή της Ευρώπης

Tvxs Άρθρο

10:48 | 18 Ιαν. 2015

Τελευταία ανανέωση 10:05 | 18 Ιαν. 2015

Ζήσης Δ. Παπαδημητρίου

  

Ως γνωστόν, ήταν οι ΗΠΑ εκείνες που αναγόρευσαν στις αρχές της δεκαετίας του ΄90 τον κόσμο του Ισλάμ σε αντίπαλο δέος της Δύσης, μετά την κατάρρευση της πάλαι ποτέ Σοβιετικής ΄Ενωσης. Η απάντηση των φουνταμενταλιστών του Ισλάμ δεν άργησε να έρθει: πρώτα στις 11 Σεπτεμβρίου του 2001 με την καταστροφή των Δίδυμων Πύργων στη Νέα Υόρκη και το θάνατο κοντά τριών χιλιάδων ανθρώπων και πριν λίγες μέρες με την  εγκληματική επίθεση των δύο μουσουλμάνων αδερφών στο σατυρικό περιοδικό „Charlie Hebdo“ στη Γαλλία, αφήνοντας πίσω τους νεκρούς δημοσιογράφους για να ακολουθήσει η δολοφονία  αστυνομικών, επίσης από μέλη της Αλ Κάϊντα στους δρόμους των Παρισίων.

Δικαίως οι Γάλλοι πολίτες ξεσηκώθηκαν ενάντια στην τρομοκρατία, αλληλέγγυοι με τις οικογένειες των θυμάτων της άγριας επίθεσης. Εκείνο, ωστόσο, που προκαλεί άλγος είναι η υποκριτική στάση των πολιτικών ηγεσιών των ευρωπαϊκών χωρών και όχι μόνον, οι οποίες εμφανίστηκαν για να δώσουν το παρόν στην πράγματι μεγαλειώδη διαδήλωση των Παρισίων, με στόχο την πολιτική εκμετάλλευση της κινητοποίησης των πολιτών, χειραγωγώντας για ακόμη μια φορά την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη προς όφελός τους. Επί δεκαετίες οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους δολοφονούν εκατοντάδες χιλιάδες αμάχους κι ανάμεσά τους χιλιάδες αθώα μικρά παιδιά στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ κλπ., χωρίς ωστόσο να υπάρξει η όποια μαζική αντίδραση στο διαρκές αυτό έγκλημα στο όνομα του σεβασμού της ανθρώπινης ζωής. Ακούσαμε  το σύνθημα «Είμαστε Όλοι Σαρλύ» και είδαμε το συγκεκριμένο περιοδικό να αυξάνει τις πωλήσεις του από εξήντα χιλιάδες στα έξι εκατομμύρια αντίτυπα, πρωτοφανές γεγονός στα ιστορικά της ευρωπαϊκής δημοσιογραφίας. Στη μαζική διαδήλωση με αντίστοιχη παρουσίαση από τα ευρωπαϊκά ΜΜΕ «πρώτο τραπέζι πίστας» η καγκελάριος κ. Άγκελα Μέρκελ, αγκαλιά με τον Γάλλο πρόεδρο Ολλάντ, ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Ραχόι, ο οποίος μας «τίμησε» πριν τρεις μέρες με την παρουσία του στην Αθήνα, προκειμένου να ενισχύσει τη Νέα Δημοκρατία στον προεκλογικό της αγώνα καθώς και οι πρωθυπουργοί της Ιταλίας, της Ελλάδας, της Ουκρανίας κλπ. κι ανάμεσά τους ο πρωθυπουργός του Ισραήλ κ. Νεντανιάχου και της Τουρκίας κ. Νταβούτογλου.  Τόσο ο ένας όσο και ο άλλος έδωσαν ρεσιτάλ υποκρισίας, καθώς ο ένας ευθύνεται για το θάνατο χιλίων οκτακοσίων Παλαιστίνιων κι ανάμεσα τους τετρακοσίων εξήντα αθώων παιδιών στη Λωρίδα  της Γάζας πριν λίγους μήνες, ενώ στην Τουρκία τα ΜΜΕ βρίσκονται υπό διωγμό, όταν δεν συνάδουν με την πολιτική του κυβερνώντος κόμματος του κ. Ερντογάν. Αν και τα παραπάνω εγκλήματα είναι σε όλους μας γνωστά, δεν υπήρξε, τουλάχιστον όσο γνωρίζω, καμιά μαζική διαδήλωση διαμαρτυρίας και αλληλεγγύης με τα αθώα θύματα στις εμπόλεμες περιοχές. Κανείς μας δεν σκέφθηκε να κατεβεί στους δρόμους των Παρισίων, του Βερολίνου, της Ρώμης, της Αθήνας κλπ. με το σύνθημα «Είμαστε Όλοι παιδιά της Καμπούλ, της Βαγδάτης, της Γάζας» ! Όπως επίσης δεχόμαστε ότι  εκατομμύρια παιδιών πεθαίνουν λόγω έλλειψης τροφής, νερού και ιατροφαρμακευτικής  περίθαλψης στις υποανάπτυκτες χώρες του Τρίτου Κόσμου.

Η Ευρώπη θα συνεχίσει να «πλέει τα λοίσθια», όση η γερμανική κυβέρνηση επιμένει στην πολιτική της λιτότητας και του αποπληθωρισμού, πολιτική την  οποία εφάρμοσαν κάποτε στις αρχές της δεκαετίας του ΄30 οι κυβερνήσεις Μπρύνιγκ στη Γερμανία, καταδικάζοντας κοντά 40% του γερμανικού λαού στην ανεργία και τη φτώχεια, σπρώχνοντάς τον κυριολεκτικά στην αγκαλιά του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος του Αδόλφου Χίτλερ, με τις γνωστές καταστροφικές συνέπειες για τους λαούς της Ευρώπης και όχι μόνον του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Αν τελικά επικρατήσει η λογική του χρηματοπιστωτικού συστήματος στη διαμόρφωση της οικονομίας, η Ε.Ε. θα μετατραπεί σε χωματερή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με απρόβλεπτες συνέπειες για το μέλλον των λαών της. Αποκαλυπτικές ως προς αυτό είναι οι εξελίξεις στην ίδια τη Γερμανία που υποτίθεται ότι αποτελεί οικονομικά και πολιτικά την  κινητήριο δύναμη της Ε.Ε.. Εκτός από το  νεοιδρυθέν ακροδεξιό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία», εμφανίστηκε πριν λίγους μήνες το κίνημα PEGIDA (Πατριώτες Ευρωπαίοι ενάντια στον Εξισλαμισμό της Δύσης), κινητοποιώντας δεκάδες χιλιάδες Γερμανούς πολίτες όλων των ηλικιών, κυρίως στις πόλεις Δρέσδη και Λειψία  της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, οι οποίες, ας σημειωθεί, έχουν το χαμηλότερο ποσοστό μεταναστών και προσφύγων μουσουλμανικού θρησκεύματος σε σύγκριση με τις περιοχές της πρώην Δυτικής Γερμανίας !

Αν η πολιτική λιτότητας με  τίμημα τη μαζική ανεργία συνεχιστεί, η Ευρώπη θα βρεθεί «προ των πυλών» μιας νέας μορφής εκφασισμού των κοινωνιών της. Ο οπορτουνισμός των πολιτικών ελίτ και η έλλειψη ηθικής στα πολιτικά τεκταινόμενα θα οδηγήσουν μακροπρόθεσμα αναπόφευκτα στη διάλυση του κοινωνικού ιστού, μετατρέποντας τις ευρωπαϊκές κοινωνίες σε ζούγκλα.

Χαρακτηριστική είναι η στάση της γερμανικής κυβέρνησης στην περίπτωση του Ουκρανίας. Αδιαφορώντας για τη σύνθεση των  διαδηλωτών στην Πλατεία της Ανεξαρτησίας στο Κίεβο, όπου κυριαρχούσε το ακροδεξιό και νεοναζιστικό στοιχείο, θέλησε να λειτουργήσει ως μεγάλη δύναμη. Με τους εσφαλμένους χειρισμούς της έφερε ξανά στο προσκήνιο της ευρωπαϊκής πολιτικής τις ΗΠΑ, οι οποίες, ενώ είχαν περιέλθει σε δυσμένεια στη συνείδηση του γερμανικού λαού λόγω κυρίως του σκανδάλου παρακολούθησης των τηλεφωνικών συνομιλιών της ίδιας της καγκελαρίου κ. Μέρκελ, άδραξαν την ευκαιρία για να αντιπαρατεθούν στην Ρωσία, εγκαθιστώντας δυνάμεις του ΝΑΤΟ στην Πολωνία καθώς και στις Βαλτικές Χώρες και επιβάλλοντας οικονομικές κυρώσεις τις συνέπειες των οποίων θα πληρώσουν τελικά οι Ευρωπαίοι εργαζόμενοι, καθότι οι οικονομικές σχέσεις των ΗΠΑ με τα Ρωσία είναι περιορισμένες σε σύγκριση με αυτές των ευρωπαϊκών χωρών και ειδικότερα της Γερμανίας. Φαίνεται, η γερμανική κυβέρνηση ξέχασε πως εξήντα και πλέον χιλιάδες πολίτες τη Ουκρανίας αλλά και των Βαλτικών Χωρών συνεργάστηκαν εθελοντικά με τα ΕΣ-ΕΣ στην εκστρατεία εξόντωσης ενός και πλέον εκατομμυρίου Εβραίων της Σοβιετικής Ένωσης στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Χαρακτηριστική επίσης της πολιτικής ανηθικότητας είναι και η στάση της πρωθυπουργού της Πολωνίας, όταν ρωτήθηκε σχετικά με τους βασανισμούς  φυλακισμένων στην Πολωνία κατ΄ εντολή της αμερικανικής CIA. Η απάντησή της ήταν, πως προέχει η φιλία με τις ΗΠΑ και όχι ο σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων, τα οποία συνήθως επικαλούνται οι πολιτικές ελίτ εξουσίας, όταν πρόκειται να παρέμβουν στα εσωτερικά άλλων χωρών, προκειμένου να εξυπηρετήσουν τα γεωπολιτικά και οικονομικά τους συμφέροντα. 

Η  πολιτική διαφθορά στην Ευρώπη απειλεί να μετατραπεί σε καθεστώς. Αυτό  καταδεικνύει η συμπεριφορά και η στάση πολλών ευρωπαίων πολιτικών που κατέχουν  καίριες θέσεις στα όργανα της Ε.Ε.. Ο νυν πρόεδρος της Ε.Ε. κ. Γιουνκέρ, γράφοντας στα παλαιότερα των υποδημάτων του τις πολιτικές ευαισθησίες του ελληνικού λαού, επέμβηκε  αδιάντροπα στα εσωτερικά της χώρας, καλώντας τους ‘Ελληνες πολίτες να ψηφίσουν στις επικείμενες εκλογές «οικείους» πολιτικούς, δηλαδή πολιτικούς του δικού του φυράματος, γνωστού όντος ότι η χώρα στην οποία υπήρξε πρωθυπουργός επί συναπτά είκοσι χρόνια, λειτούργησε  και συνεχίζει να λειτουργεί ως παράδεισος της παγκόσμιας φοροδιαφυγής.
Υπονομεύονται συστηματικά βασικοί θεσμοί του κράτους δικαίου όπως π.χ. η δικαιοσύνη, ο τρόπος λειτουργίας των ΜΜΕ κλπ.. Η δικαστική εξουσία τείνει να μετατραπεί σε υποχείριο της εκάστοτε εκτελεστικής εξουσίας, υπονομεύοντας την έννοια του δικαίου και την απονομή δικαιοσύνης, ενώ τα ΜΜΕ λειτουργούν στην πλειονότητά τους ως φερέφωνα συγκεκριμένων οικονομικών και εξουσιαστικών συμφερόντων, χειραγωγώντας καθημερινά την κοινή γνώμη.  Ιδιαίτερο ρόλο διαδραματίζουν τα τηλεοπτικά δίκτυα, τα οποία καλλιεργούν συστηματικά το φόβο και την εξοικείωση των πολιτών με την καταστροφή και το θάνατο.

Η έννοια της πολιτικής με την αριστοτελική σημασία του όρου αποτελεί πλέον μακρινό παρελθόν για τη σύγχρονη Ευρώπη, η οποία βολοδέρνει, έρμαιο του χρηματοπιστωτικού συστήματος των τραπεζών, των  κερδοσκόπων και των περιώνυμων Οίκων Αξιολόγησης. Η υλοποίηση της ευρωπαϊκής ιδέας, όπως την ονειρεύτηκαν κάποτε οι  πατέρες της Σουμάν και Μονέ, απαιτεί την επαναθέσμιση της Ε.Ε. με στόχο την άμεση δημοκρατία, μια και το αντιπροσωπευτικό πολιτικό σύστημα δεν είναι δυνατόν να ανταποκριθεί στις ανάγκες και τα προβλήματα της εποχής.

* Ο Ζήσης Δ. Παπαδημητρίου είναι ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Μεταξύ των πρώτων η Ελλάδα στην αύξηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού

21:45 | 15 Ιαν. 2015

  

Η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Ιταλία και η Ουγγαρία είναι οι χώρες-μέλη της ΕΕ όπου η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός εμφάνισαν τη μεγαλύτερη αύξηση στη διάρκεια της κρίσης.

Αυτό αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την απασχόληση και τις κοινωνικές εξελίξεις το 2014, στην οποία επισημαίνεται ότι στις χώρες αυτές τα ποσοστά φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού ήταν ήδη υψηλά πριν από την κρίση.

Ειδικότερα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Αθηναϊκού Πρακτορείου, για την Ελλάδα, το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται στα όρια της φτώχειας ή του κοινωνικού αποκλεισμού αυξήθηκε από το 28,1% το 2008 σε 35,7% το 2013, ενώ η σοβαρή στέρηση βασικών αγαθών αυξήθηκε στη χώρα από το 11,2% το 2008, σε 20,3% το 2013.

Η μακροχρόνια ανεργία αυξήθηκε στην Ελλάδα από 3,7% το 2008 σε 18,6% το 2013 και το ποσοστό απασχόλησης στον οικονομικά ενεργά πληθυσμό (25-64 ετών) μειώθηκε την ίδια περίοδο από 61,9% σε 49,3%.

Σύμφωνα με την έκθεση της Κομισιόν, στην Ελλάδα, την Ισπανία, τη Γαλλία και την Ιταλία τα ποσοστά μετάβασης από τη μερική απασχόληση σε μόνιμες θέσεις εργασίας ήταν από τα χαμηλότερα στην ΕΕ στη διάρκεια της κρίσης, ενώ στην Ελλάδα και την Πορτογαλία το 25% των απασχολούμενων που εργάζονταν με καθεστώς μερικής απασχόλησης βρέθηκαν άνεργοι ή ανενεργοί τον επόμενο χρόνο.

Επίσης, η Κομισιόν τονίζει ότι στην Ιταλία, την Ισπανία και την Ελλάδα παρατηρούνται τα υψηλότερα ποσοστά πολιτών που δεν καταφέρνουν να διατηρούν τη σωστή αναλογία μεταξύ της εργασίας και μιας ισορροπημένης ζωής.

Θύμα της κρίσης, σύμφωνα με την Επιτροπή, ήταν και η συμμετοχή στην Παιδεία, η οποία σε ορισμένες χώρες είτε παρέμεινε αμετάβλητη στη διάρκεια της κρίσης (Ελλάδα, Ιταλία, Ρουμανία Τσεχία και Σλοβακία) είτε μειώθηκε (Πολωνία και Ουγγαρία).

Η επιδείνωση της ανεργίας από το 2008 είχε ακόμη ως αποτέλεσμα να αυξηθούν τα ποσοστά των νοικοκυριών χωρίς εισόδημα από την εργασία, κυρίως στην Ελλάδα, την Ισπανία, τη Λιθουανία και την Ιρλανδία.

Εξάλλου, στην Ιρλανδία, την Ισπανία και την Ελλάδα σημειώθηκαν τα υψηλότερα ποσοστά νέων που είτε παρέμειναν, είτε επέστρεψαν για να μείνουν με τους γονείς τους λόγω οικονομικών δυσχερειών, καθώς συχνά «δεν υπήρχε άλλη επιλογή από την οικογενειακή αλληλεγγύη».

Από την έκθεση προκύπτει ότι οι μειώσεις των επενδύσεων στην Παιδεία ήταν μεγάλες στη Ρουμανία (κατά 40%), την Ουγγαρία (πάνω από 30%) αλλά και στην Ελλάδα, τη Μεγάλη Βρετανία, τη Λετονία, την Ιταλία και την Πορτογαλία (περίπου 20%).

Από το 2008, το ποσοστό των Ευρωπαίων εργαζομένων που καλύπτονται από συλλογικές συμβάσεις μειώθηκε από 66% το 2007, σε 60% το 2012, ενώ ιδιαίτερα σημαντικές ήταν οι μειώσεις στην Πορτογαλία, την Ελλάδα και την Ισπανία, σημειώνει η Επιτροπή.

Σε γενικές γραμμές, για τις κοινωνικές εξελίξεις στην ΕΕ η Κομισιόν επισημαίνει ότι οι χώρες που παρέχουν υψηλής ποιότητας απασχόληση, αποτελεσματική κοινωνική προστασία και επενδύουν στο ανθρώπινο κεφάλαιο αποδεικνύονται περισσότερο ανθεκτικές στην οικονομική κρίση.

Η έκθεση επισημαίνει την ανάγκη επένδυσης στην ανάπτυξη και τη διατήρηση των κατάλληλων δεξιοτήτων για το ανθρώπινο δυναμικό, ώστε να υποστηριχθεί η παραγωγικότητα, καθώς και την πρόκληση αποκατάστασης της σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, στα βασικά διδάγματα από την κρίση θα πρέπει να σημειωθεί το γεγονός ότι οι αρνητικές συνέπειες στην απασχόληση και τα εισοδήματα ήταν μικρότερες για χώρες με ανοιχτές και λιγότερο κατακερματισμένες αγορές εργασίας και μεγαλύτερες επενδύσεις στη διά βίου μάθηση.

Από το tvxs

Financial Times: Οι Έλληνες ολιγάρχες, προτεραιότητα του ΣΥΡΙΖΑ

tsipras-630.jpg

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο ΣΥΡΙΖΑ, που προβάλλει ως πιθανότερος νικητής των εκλογών, έχει κηρύξει τον πόλεμο στους μεγιστάνες | ΕUROKINISSI

14.01.2015, 11:15 | Ετικέτες:  ΣΥΡΙΖΑ, εκλογές, ΜΜΕ

Συντάκτης: 

Μπάμπης Μιχάλης

Ο ρόλος των διάσημων ολιγαρχών της Ελλάδας, που κρατούν την επιχειρηματική ζωή στα χέρια τους, μπαίνει προεκλογικά στο μικροσκόπιο, όπως αναφέρεται σε άρθρο της ανταποκρίτριας των «Financial Times» στην Αθήνα, Κέριν Χόουπ.

Η δημοσιογράφος επισημαίνει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, που προβάλλει ως πιθανότερος νικητής των εκλογών, έχει κηρύξει τον πόλεμο στους μεγιστάνες και υπενθυμίζει τις δηλώσεις του Γιώργου Σταθάκη την προηγούμενη εβδομάδα για τέλος στην πρακτική χορήγησης δωρεάν τηλεοπτικών αδειών σε πολιτικούς φίλους από τους κυβερνώντες, επανεξέταση των αμφιλεγόμενων ιδιωτικοποιήσεων και προτεραιότητα του ΣΥΡΙΖΑ στην αποδόμηση της επιρροής που ασκούν οι ολιγάρχες στην ελληνική οικονομία.

Τα σχόλια αυτά σηματοδοτούν μια αλλαγή για την Ελλάδα, όπου η επίδραση των ολιγαρχών έχει μακρά ιστορία αλλά σπάνια συζητιέται -τουλάχιστον δημοσίως-, τονίζει η Χόουπ.

Άποψη από το δημοσίευμα των Financial Times

Ο καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών,Αριστείδης Χατζής, συμφωνεί: «Ο πραγματικός εχθρός του ανταγωνισμού στην Ελλάδα είναι η ολιγαρχία, αλλά το θέμα είναι ταμπού. Οι πολιτικοί δεν το συζητούν και τα μίντια δεν γράφουν γι' αυτό».

Και ένας λόγος είναι ότι τα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια στην Ελλάδα, οι ειδησεογραφικές ιστοσελίδες ή οι ημερήσιες εφημερίδες με επιρροή σε αρκετές περιπτώσεις βρίσκονται υπό τον έλεγχο ολιγαρχών που επηρεάζουν την ειδησεογραφία.

Η Χόουπ υπενθυμίζει έκθεση της αμερικανικής πρεσβείας που αποκάλυψε το WikiLeaks, στην οποία αναφερόταν ότι «τα ιδιωτικά ΜΜΕ της Ελλάδας ανήκουν σε μια μικρή ομάδα ανθρώπων που δημιούργησαν ή κληρονόμησαν περιουσίες (...) και συνδέονται μέσω δεσμών αίματος, γάμου ή εξ αγχιστείας με πολιτικά στελέχη της κυβέρνησης ή και άλλους μεγάλους επιχειρηματίες».

Σημειώνει ότι τα άτομα αυτά δεν θα είναι εύκολο να τιθασευτούν… Κανένα μέλος της ολιγαρχικής κοινότητας δεν έχει ακόμη πέσει λόγω της 7ετούς οικονομικής κρίσης, παρότι τα ΜΜΕ που τους ανήκουν έχουν μη εξυπηρετούμενα δάνεια περίπου 2 δισ. ευρώ σε εγχώριες τράπεζες.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Χειρότερο από φτωχός είναι να είσαι φτωχός και καταχρεωμένος!

ftwxeia-630.jpg

Ερευνα της εταιρείας Marc για λογαριασμό της ΓΣΕΒΕΕ αποκαλύπτει ότι για την πλειονότητα των νοικοκυριών τα χρέη και η αδυναμία έγκαιρης πληρωμής τους διευρύνθηκαν το 2014

14.01.2015, 06:24 | Ετικέτες:  οικονομία, Μνημόνιο, φτώχεια, χρέος, τράπεζες, μισθωτοί, δάνεια,επιχειρήσεις, νοικοκυριά, Εφορία

Συντάκτης: 

Βασίλης Γεώργας

Εγκλωβισμένα σε διπλή παγίδα φτώχειας και υπερχρέωσης είναι τα ελληνικά νοικοκυριά ύστερα από σχεδόν πέντε χρόνια Μνημονίου. Το διαθέσιμο εισόδημα έχει μειωθεί κάτω από το όριο της φτώχειας για έναν στους τρεις πολίτες, την ίδια στιγμή που τα χρέη εξακολουθούν να διογκώνονται με αποτέλεσμα να μην εξυπηρετούνται ομαλά και η δαμόκλειος σπάθη των κατασχέσεων από το Δημόσιο και τις τράπεζες να επικρέμαται πάνω από τα κεφάλια μισθωτών, ανέργων, συνταξιούχων και ελεύθερων επαγγελματιών.

Τα στοιχεία νεότερης έρευνας, που διενήργησε η εταιρεία Marc για λογαριασμό του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ, είναι αποκαλυπτικά των μεγάλων δυσκολιών που αντιμετωπίζουν για την καθημερινότητα και την οικονομική τους επιβίωση τα νοικοκυριά.

Από την έρευνα, που έγινε τηλεφωνικά την περίοδο 8-11 Δεκεμβρίου σε δείγμα 1.000 νοικοκυριών, προκύπτει μεταξύ άλλων ότι:

● Τα εισοδήματα για την πλειονότητα των νοικοκυριών έχουν καθηλωθεί σε επίπεδα χαμηλότερα ή κοντά στα όρια της φτώχειας. Με εισόδημα μέχρι 10.000 ευρώ (714 ευρώ τον μήνα) δηλώνει ότι ζει το 34,4%, ενώ ένας στους τρεις έχει εισόδημα από 10.000 έως 18.000 ευρώ τον χρόνο. Το ποσοστό είναι πιο υψηλό για όσους έχουν από 2 μέχρι 4 μέλη στην οικογένεια. Τα στοιχεία αυτά, πάντως, αμφισβητείται κατά πόσο απηχούν τα πραγματικά εισοδήματα ειδικά μεταξύ ελεύθερων επαγγελματιών.

● Το 46,9% λέει ότι το οικογενειακό εισόδημα δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες του και το 55% δήλωσε ότι χρειάστηκε να πουλήσει περιουσιακά στοιχεία, να δανειστεί ή να ζητήσει χρήματα από συγγενείς ή φίλους προκειμένου να πληρώσει υποχρεώσεις.

● Το 35,9%, δηλαδή αναλογικά πάνω από 1 εκατ. νοικοκυριά, έχει στην οικογένεια τουλάχιστον έναν άνεργο. Από αυτό το ποσοστό μόνο 8,9% λαμβάνει επίδομα ανεργίας.

● Οι συντάξεις, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη έρευνα, είναι αυτές που θρέφουν την οικογένεια. Για το 52% των νοικοκυριών αποτελούν την κυριότερη πηγή εισοδήματος, ενώ για το 32,1% είναι ο μισθός και για άλλο 10% τα κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα.

● Για την πλειονότητα των νοικοκυριών τα χρέη και η αδυναμία έγκαιρης πληρωμής τους διευρύνθηκαν το 2014. Ενας στους τρεις (35%) καθυστερεί να πληρώσει την Εφορία, τις ΔΕΚΟ και τα τραπεζικά του δάνεια. Ωστόσο ως ποσοστό επί του συνόλου, το 72% δεν χρωστά στην Εφορία, το 86% δεν έχει χρέη σε ασφαλιστικά ταμεία και το 65% δεν έχει οφειλές σε τράπεζες.

Από όσους χρωστούν, περισσότερα από 1 στα 3 νοικοκυριά βρίσκονται στο όριο καθυστέρησης πληρωμών προς το Δημόσιο, ταμεία ΔΕΚΟ, τράπεζες, δάνεια κ.λπ. λόγω αδυναμίας πληρωμής.

Από τη Εφημερίδα των Συντακτών

Eric Toussaint: Κι αν ο ΣΥΡΙΖΑ έπαιρνε τοις μετρητοίς την ΕΕ και έκανε λογιστικό έλεγχο του χρέους;

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

21:11 | 12 Ιαν. 2015

Τελευταία ανανέωση 23:05 | 12 Ιαν. 2015

Eric Toussaint

  

Από τότε που προκηρύχτηκαν οι εκλογές της 25ης Ιανουαρίου 2015, η δυνατότητα του Σύριζα να βγει νικητής από τις κάλπες και να σχηματίσει κυβέρνηση παρουσιάζεται σαν απειλή στη κοινή γνώμη και ειδικά σε εκείνη της Ευρωζώνης. Και όμως, αυτοί που καλούν σε συναγερμό γνωρίζουν θαυμάσια πως ο Σύριζα έχει εξαγγείλει ότι δεν θα αναστείλει την αποπληρωμή του χρέους και δεν θα βγει από το Ευρώ όταν θα γίνει κυβέρνηση. Ο Σύριζα προτείνει την αναδιαπραγμάτευση του χρέους σε ευρωπαϊκό επίπεδο και εύχεται να μείνει η Ελλάδα στην Ευρωζώνη. Ωστόσο, ο Σύριζα δεσμεύεται να τερματίσει τα άδικα και αντικοινωνικά μέτρα που έλαβαν οι προηγούμενες κυβερνήσεις και η Τρόικα. 

Αυτή η καμπάνια για τις υποτιθέμενες απειλές που εκφράζει ο Σύριζα στοχεύει να φοβίσει τους Έλληνες ψηφοφόρους ώστε να παραιτηθούν από το δικαίωμά τους στην αλλαγή. Στοχεύει επίσης στη περίπτωση νίκης του Σύριζα να στρέψει ένα μέρος της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης ενάντια στον ελληνικό Συνασπισμό Ριζοσπαστικής Αριστεράς προκειμένου να αποτρέψει το ενδεχόμενο να κερδίσει το Podemos  τις ισπανικές εκλογές το φθινόπωρο του 2015. 

Το χρέος που ζητάνε από την Ελλάδα να αποπληρώσει αντιπροσωπεύει το 175% του εθνικού πλούτου που παράγεται ετησίως και αποτελεί ένα αφόρητο βάρος για τον ελληνικό λαό.

Τι θα γίνει αν ο Σύριζα στη κυβέρνηση αποφάσιζε να πάρει τοις μετρητοίς το άρθρο 7 ενός κανονισμού  που υιοθετήθηκε το Μάη του 2013 από την Ευρωπαϊκή Ένωση και αφορά τις χώρες που υποβάλλονται σε ένα σχέδιο διαρθρωτικής προσαρμογής; Ιδού το πλήρες κείμενο του σημείου 9 του άρθρου 7: «Ένα κράτος μέλος που έχει γίνει αντικείμενο ενός προγράμματος μακροοικονομικής προσαρμογής πραγματοποιεί ένα πλήρη λογιστικό έλεγχο των δημόσιων οικονομικών του προκειμένου, ειδικά, να αξιολογήσει τις αιτίες που προκάλεσαν τη συσσώρευση υπερβολικών επιπέδων χρέους καθώς και να εντοπίσει κάθε ενδεχόμενη παρατυπία» (1)

Η ελληνική κυβέρνηση του Αντώνη Σαμαρά απέφυγε επιμελώς να εφαρμόσει αυτή τη διάταξη του κανονισμού για να αποκρύψει από τον ελληνικό πληθυσμό τις πραγματικές αιτίες της αύξησης του χρέους και τις παρατυπίες που συνδέονται με αυτήν.  Το Νοέμβρη του 2012, το ελληνικό κοινοβούλιο στο οποίο κυριαρχούσε τότε η δεξιά είχε απορρίψει πρόταση του Σύριζα για τη συγκρότηση ερευνητικής επιτροπής για το χρέος, με 167 ψήφους κατά, 119 υπέρ και 0 αποχές.

Είναι ξεκάθαρο ότι μετά την εκλογική νίκη του Σύριζα, μια κυβέρνηση που θα σχηματιστεί υπό την ηγεσία του θα μπορούσε θαυμάσια να πάρει τοις μετρητοίς την Ευρωπαϊκή Ένωση και να συγκροτήσει επιτροπή λογιστικού ελέγχου του χρέους (με συμμετοχή των πολιτών) για να αναλύσει τη διαδικασία υπερβολικής χρέωσης της Ελλάδας, να εντοπίσει πιθανές παρατυπίες και να ταυτοποιήσει παράνομα, άνομα και απεχθή τμήματα …αυτού του χρέους.

Ιδού ορισμένα στοιχεία κλειδιά που θα μπορούσαν να φωτιστούν από τη πραγματοποίηση του λογιστικού ελέγχου:

Το ελληνικό χρέος που αντιπροσώπευε το 113% του ΑΕΠ το 2009 πριν την έκρηξη της ελληνικής κρίσης και την επέμβαση της Τρόικας, η οποία κατέχει τα 4/5 αυτού του χρέους, έφτασε το 175% του ΑΕΠ το 2014. Κατά συνέπεια, την επέμβαση της Τρόικας ακολούθησε μια πολύ έντονη αύξηση του ελληνικού χρέους.

Από το 2010 και μέχρι το 2012, οι πιστώσεις που έδωσε η Τρόικα στην Ελλάδα χρησίμεψαν σε πολύ μεγάλο βαθμό για να εξοφληθούν οι κύριοι πιστωτές της Ελλάδας μέχρι εκείνη τη περίοδο, δηλαδή οι ιδιωτικές τράπεζες των κυριότερων οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αρχής γενομένης από τις γαλλικές και γερμανικές τράπεζες (2).

Περίπου το 80% του ελληνικού χρέους το κατείχαν το 2009 οι ιδιωτικές τράπεζες 7 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από μόνες τους, το 2009, οι γερμανικές και γαλλικές τράπεζες κατείχαν περί το 50% του συνόλου των τίτλων του ελληνικού χρέους.

Ένας λογιστικός έλεγχος του ελληνικού χρέους θα καταδείξει ότι οι ευρωπαϊκές ιδιωτικές τράπεζες αύξησαν πάρα πολύ τις πιστώσεις τους στην Ελλάδα ανάμεσα στα τέλη του 2005 και στο 2009 (οι πιστώσεις αυξήθηκαν πάνω από 60 δισεκατομμύρια ευρώ περνώντας από τα 80 δισεκατομμύρια στα 140 δισεκατομμύρια) χωρίς να λαβαίνουν υπόψη τη πραγματική ικανότητα της Ελλάδας να αποπληρώσει.  Οι τράπεζες ενήργησαν τυχοδιωκτικά, βέβαιες  καθώς ήσαν ότι οι ευρωπαϊκές αρχές θα έσπευδαν να τις βοηθήσουν σε περίπτωση που θα υπήρχαν προβλήματα.

Ο λογιστικός έλεγχος θα καταδείξει ότι το σχέδιο της υποτιθέμενης διάσωσης της Ελλάδας, που κατέστρωσαν οι ευρωπαϊκές αρχές με τη βοήθεια του ΔΝΤ, χρησίμεψε στη πραγματικότητα για να επιτρέψει στις τράπεζες μερικών ευρωπαϊκών χωρών που διαθέτουν αποφασιστική επιρροή στα ευρωπαϊκά όργανα να συνεχίσουν να αποπληρώνονται από την Ελλάδα ενώ ταυτόχρονα μεταφέρουν το ρίσκο τους στα κράτη μέσω της Τρόικας.  Δεν είναι η Ελλάδα που σώθηκε αλλά μάλλον μια χούφτα μεγάλων ευρωπαϊκών  ιδιωτικών τραπεζών που εδρεύουν κυρίως στις πιο ισχυρές χώρες της ΕΕ.

Ο λογιστικός έλεγχος θα αναλύσει κατά πόσο είναι νόμιμο και έννομο αυτό το σχέδιο διάσωσης. Είναι άραγε σύμφωνο με τις συμβάσεις της ΕΕ (ειδικά με το άρθρο 125 που απαγορεύει σε ένα κράτος μέλος να επωμιστεί τις οικονομικές δεσμεύσεις ενός άλλου κράτους μέλους); Οι δημόσιοι δανειστές του 2010 (δηλαδή, τα 14 κράτη μέλη που παραχώρησαν δάνεια στην Ελλάδα συνολικού ύψους 53 δισεκατομμυρίων ευρώ, το ΔΝΤ, η ΕΚΤ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κλπ) άραγε σεβάστηκαν την αρχή της αυτονομίας της θέλησης του δανειζόμενου, δηλαδή της Ελλάδας, ή μήπως επωφελήθηκαν από την απόγνωσή της μπροστά στις κερδοσκοπικές επιθέσεις των χρηματαγορών για να της επιβάλλουν συμβάσεις που αντιβαίνουν στο δικό της συμφέρον;  Μήπως αυτοί οι δανειστές επέβαλαν λεόντειους όρους, ειδικά όταν απαιτούσαν υπερβολικά ποσοστά αποπληρωμής; (3)

Επίσης ζητούμενος είναι ο λογιστικός έλεγχος της δράσης του ΔΝΤ. Γνωρίζουμε ότι μέσα στους κόλπους της ηγεσίας του ΔΝΤ πολλοί εκτελεστικοί διευθυντές (ειδικά ο Βραζιλιάνος και ο Ελβετός) είχαν εκφράσει πολύ μεγάλες επιφυλάξεις για το δάνειο που παραχώρησε το ΔΝΤ τονίζοντας συγκεκριμένα ότι, με δεδομένες τις πολιτικές που της επιβάλλονταν,  η Ελλάδα δεν θα ήταν σε θέση να το εξοφλήσει (4).

Μήπως η ΕΚΤ υπερέβη σε πολύ μεγάλο βαθμό τη δικαιοδοσία της απαιτώντας από το ελληνικό κοινοβούλιο να νομοθετήσει για το δικαίωμα στην απεργία ή για τον ορισμό των μισθολογικών επιπέδων;

Το Μάρτη του 2012, η Τρόικα οργάνωσε μια αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους που παρουσιάστηκε εκείνη την εποχή ως επιτυχία. Ας θυμηθούμε ότι ο τότε πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου  είχε αναγγείλει στις αρχές Νοεμβρίου 2011 και την παραμονή μιας συνάντησης του G20, τη πρόθεσή του να οργανώσει τον Φεβρουάριο του 2012 δημοψήφισμα για αυτή τη αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους που προετοίμασε η Τρόικα. Κάτω από τη πίεση της Τρόικας, αυτό το δημοψήφισμα δεν έγινε ποτέ και ο ελληνικός λαός είδε να του στερούν το δικαίωμα να αποφανθεί για τα νέα χρέη. Τα μεγάλα ΜΜΕ αναπαρήγαγαν το επιχείρημα ότι η αναδιάρθρωση επέτρεπε να μειωθεί κατά 50% το ελληνικό χρέος. Στη πραγματικότητα, το ελληνικό χρέος είναι μεγαλύτερο το 2015 από ό,τι ήταν το 2011, τη χρονιά που προηγήθηκε της μεγάλης διαγραφής του υποτιθέμενου 50%. Ο λογιστικός έλεγχος θα καταδείξει ότι αυτή η επιχείρηση αναδιάρθρωσης που συνιστούσε μια τεράστια εξαπάτηση συνδεόταν με το βάθεμα των πολιτικών που αντιβαίνουν στο συμφέρον της Ελλάδας και του πληθυσμού της.

Ο λογιστικός έλεγχος πρέπει επίσης να αξιολογήσει κατά πόσο οι αυστηροί όροι που επέβαλε η Τρόικα στην Ελλάδα σε αντάλλαγμα για τις πιστώσεις που της παραχωρήθηκαν συνιστούν μια χαρακτηριστική παραβίαση μιας σειράς συμβάσεων και συνθηκών  που οφείλουν να σέβονται οι δημόσιες αρχές τόσο της πλευράς των πιστωτών όσο και εκείνης του δανειζόμενου, δηλαδή της Ελλάδας. Ο καθηγητής νομικής  Andreas Fischer-Lescano, για λογαριασμό του Εργατικού Κέντρου της Βιέννης (5) απέδειξε  χωρίς καμιά αμφιβολία ότι τα προγράμματα της Τρόικας είναι παράνομα σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο. Τα μέτρα που προβλέπονταν από τα προγράμματα προσαρμογής και τα οποία επιβλήθηκαν στην Ελλάδα καθώς και οι συγκεκριμένες πολιτικές που αποτελούν τις άμεσες συνέπειές τους παραβιάζουν μια σειρά θεμελιωδών δικαιωμάτων όπως το δικαίωμα στην υγεία, στη μόρφωση, στη στέγαση, στη κοινωνική ασφάλιση, σε ένα δίκαιο μισθό αλλά και την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και τη συλλογική διαπραγμάτευση. Όλα αυτά τα δικαιώματα προστατεύονται από πολυάριθμα νομικά κείμενα σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο όπως από τη Χάρτα θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την Ευρωπαϊκή Συνθήκη δικαιωμάτων του ανθρώπου, την ευρωπαϊκή κοινωνική Χάρτα, τα δυο Σύμφωνα του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη Χάρτα του ΟΗΕ…

Ο λογιστικός έλεγχος θα μπορούσε να καταδείξει ότι τα μέτρα που έχουν υπαγορεύσει οι πιστωτές συνιστούν προφανή πισωγυρίσματα της άσκησης των θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων και χαρακτηριστική παραβίαση μιας σειράς συμβάσεων. Μπορούν να ταυτοποιηθούν σημαντικές παρατυπίες. Κατά συνέπεια, η επιτροπή που θα επιφορτιστεί να διεξαγάγει το λογιστικό έλεγχο θα μπορεί να εκφέρει εμπεριστατωμένη γνώμη για το κατά πόσο το χρέος που έχει συνάψει η Ελλάδα με την Τρόικα είναι νόμιμο, άνομο ή άκυρο.

* Ο Ερίκ Τουσαίν είναι ιστορικός και πολιτικός επιστήμονας, ιδρυτής και πρόεδρος της Επιτροπής για την Κατάργηση του Χρέους του Τρίτου Κόσμου (CADTM, www.cadtm.org). 

Σημειώσεις:

• (1) Κανονισμός (ΕΕ) Νο 472/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2013 σχετικά με την οικονομική και δημοσιονομική επιτήρηση των κρατών μελών της Ευρωζώνης  που γνωρίζουν ή κινδυνεύουν να γνωρίσουν σοβαρές δυσκολίες από την άποψη της οικονομικής τους σταθερότητας  http://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=uriserv:OJ.L_.2013.140.01.0001.01.FRA
• (2) RMF, «The eurozone between austerity and default», 2010. http://www.researchonmoneyandfinance.org/index.php/publication/eurozone-reports/33-second-rmf-report-on-the-eurozone-crisis-eurozone-between-austerity-and-default. Βλέπε επίσης Eric Toussaint « Grèce-Allemagne : qui doit à qui ? (2) Créanciers protégés, peuple grec sacrifié », publié le 8 octobre 2012,http://cadtm.org/Grece-Allemagne-qui-doit-a-qui-2
• (3) Τα απαιτούμενα επιτόκια που κυμαίνονταν μεταξύ 4% και 5,5% το 2010-2011 έπεσαν περίπου στο 1% το 2012 μετά από τις διαμαρτυρίες που έγιναν από πολλά μέρη (συμπεριλαμβανομένης και της ιρλανδικής κυβέρνησης στην οποία είχε επίσης επιβληθεί ένα πολύ υψηλό επιτόκιο από τα τέλη του 2010). Ρίχνοντας πολύ τα επιτόκια, τα 14 κράτη μέλη αναγνώρισαν ντε φάκτο ότι τα προηγούμενα επιτόκια ήταν υπερβολικά. Το 2010-2011, τα επιτόκια που πλήρωσε η Ελλάδα στη Γαλλία ανήλθαν σε 437 εκατομμύρια ευρώ. Βλέπε http:/www.assemblee-nationale.fr/13/pdf/rapports/r2857-tl.pdf
• (4) Βλέπε τις αποκαλύψεις που έκανε η Wall Street Journal: http://blogs.wsj.com/economics/2013/10/07/imf-document-excerpts-disagreements-revealed/. Eπίσηςhttp://greece.greekreporter.com/2013/10/08/secret-imf-report-shows-greek-bailout-worries/
• (5) Βλέπε την έκθεση του «Human Rights in Times of Austerity Policy»,   που δημοσιεύθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2014, και είναι διαθέσιμη στο http://www.etui.org/content/downloa...).pdf.

H μετάφραση είναι του Γιώργου Μητραλιά

Από το tvxs

                Πολιτικά και ποινικά εγκλήματα

                                          Του Ολύμπιου Δαφέρμου

Μέρες που είναι πρέπει, εν τάχει, να θυμηθούμε:
-την υπαγωγή της χώρας στο καθεστώς του μνημονίου δίχως την αυξημένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, όπως επιτάσσει το Σύνταγμα.
- την εκποίηση της Αγροτικής Τράπεζας με 95εκ. ευρώ. Εκτιμήθηκε επίσημα, εκ των υστέρων, σε πάνω από 7δισ. ευρώ!!!
- την μετατροπή του Σαμαρά, εν μία νυκτί, από ακραίο αντιμνημονιακό σε ακραίο μνημονιακό, δίχως καμιά εξήγηση! 
- τη διάλυση του κοινωνικού κράτους. Τώρα οι οικονομικά αδύνατοι υποφέρουν.
- τις ανέγγιχτες λίστες των προνομιούχων φοροφυγάδων και ταυτόχρονα την υπερφορφορολόγηση της μεσαίας τάξης και των λαϊκών τάξεων. 
- τους 1,3 εκ. άνεργους
- την υπαγωγή της δανειακής σύμβασης στο αγγλικό δίκαιο. Αποικιακή σύμβαση!
- τους νεόπτωχους (το 34% του πληθυσμού βρίσκεται στα όρια της φτώχειας)
- την προειδοποίηση του εκπροσώπου της Ελλάδας στο ΔΝΤ ότι το πρόγραμμα δεν βγαίνει. Δεν εισακούστηκε.
- τις καταδίκες της χώρας από το ευρωπαϊκό δικαστήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
- το νόμο που επιτρέπει τη δυνατότητα εξαγοράς των μετοχών των τραπεζών που κατέχει το δημόσιο, από τις ίδιες τις τράπεζες, σε τιμές μικρότερες από τις τιμές που τις απέκτησε το δημόσιο!
- την ακραία βία των μηχανισμών καταστολής ακόμη και εναντίον συνταξιούχων.
- το πλήθος των ποινικών δικογραφιών που αφορούν κυβερνητικά στελέχη και λιμνάζουν στη βουλή.
- τα στρατόπεδα συγκέντρωσης για τους πρόσφυγες και τις άθλιες συνθήκες τους.
- τα υποβρύχια που γέρνουν και το χάρισμα των ποινικών ρητρών στους κατασκευαστές.
- την καταγγελία του ΟΟΣΑ ότι στη χώρα υπάρχει καρτέλ καυσίμων. Ουδόλως ασχολήθηκε η κυβέρνηση με την καταγγελία. Ποιός τα βάζει με τους ολιγάρχες;
- το σκάνδαλο της Siemens που έκλεισε ει βάρος της χώρας. Η Ελλάδα μπορούσε να διεκδικήσει μέχρι και 2δισ.
- τη μετατροπή της βουλής σε πρωτόκολλο της εκτελεστικής εξουσίας. Τεράστια και σοβαρά νομοσχέδια ψηφίζονται με τη μορφή του ενός άρθρου και με τη διαδικασία του επείγοντος! 
- τις αντισυνταγματικές νομοθετήσεις.
- τις επανειλημμένες αντισυνταγματικές πράξεις νομοθετικού περιεχομένου.
- την "ανακάλυψη" από τον διεθνή αφρό του νεοφιλελευθερισμού ότι στη χώρα μας υποφορολογούνται το υψηλά εισοδήματα. Η κυβέρνηση σφύριξε αδιάφορα. Ποιός ενοχλεί τα αφεντικά του;
- την εκποίηση - δωρεά του ΟΠΑΠ σε ντόπιο ολιγάρχη.
- την ημιδιάλυση του συστήματος Υγείας.
- την εκποίηση του Ελληνικού έναντι 914εκ. Το ΤΕΕ εκτιμά ότι η αξία του υπερβαίνει τα 2,5δισ. 
- την ημιδιάλυση του εκπαιδευτικού συστήματος.
- την παραχώρηση των ψηφιακών συχνοτήτων στους μιντιάρχες έναντι ευτελούς τιμήματος
- την πλήρη αθέτηση των προεκλογικών υποσχέσεων των δύο συγκυβερνώντων κομμάτων.
- την αθώωση καταχραστών του δημόσιου χρήματος με νομοθετικές ρυθμίσεις.
- τον ακρωτηριασμό της τεχνικής εκπαίδευσης δίχως αιτιολογία. 
- τη διόγκωση του ελλείμματος από την ΕΣΤΑΤ. Πράξη που στρέφεται εναντίον της χώρας!!!
- τη διάλυση της ΕΡΤ, έτσι από "μαγκιά" και τη σύσταση της αστείας ΝΕΡΙΤ 
- την καταστροφική ανεργία των νέων μας. Του μέλλοντος αυτού του τόπου. 
Εν κατακλείδι η χώρα καταστρέφεται οικονομικά και η δημοκρατία ακυρώνεται.

Αρχή φόρμας

ευημερία χωρίς ανάπτυξη

Η οικονομική πολιτική του Ποδέμος είναι προς τη σωστή κατεύθυνση,
αλλά μπορεί και πρέπει να τολμήσει περισσότερο

Γιώργος Καλλής

Λιτότητα ή αναθέρμανση της ζήτησης; Στον απόηχο της κρίσης αυτό είναι το κύριο δίλημμα που συνεχίζει να απασχολεί οικονομολόγους και κυβερνήσεις. Όπως όμως υποστηρίξαμε στο βιβλίο μας 11 κείμενα για την αποανάπτυξη, αλλά και στο πιο πρόσφατο Αποανάπτυξη. Το λεξιλόγιο μιας νέας εποχής, το δίλημμα αυτό αποτελεί κενό γράμμα στην εποχή μας. Έχουμε εισέλθει σε μια εποχή στην οποία η ανάπτυξη, είτε μέσω της λιτότητας είτε μέσω της ζήτησης, δεν είναι ούτε εφικτή ούτε βιώσιμη. Ακόμα και οικονομολόγοι του συστήματος, όπως οι Σάμμερς και Κρούγκμαν αναγνωρίζουν πλέον ότι οι χώρες της Δύσης βρίσκονται σε μια περίοδο διαρκούς, διαρθρωτικής οικονομικής στασιμότητας. Στο περίφημο έργο του Το κεφάλαιο τον 21ο αιώνα (εκδ. Πόλις), ο Τομά Πικεττύ μας θύμισε ότι η μετά τον πόλεμο περίοδος της ταχείας ανάπτυξης στη Δύση αποτελεί ιστορική εξαίρεση, η οποία, θα πρόσθετα, διατηρήθηκε από το 1980 και μετά με φούσκες και δανεισμό – ιδιωτικό και δημόσιο. Σύμφωνα με τον Τιμ Τζάκσον, το κεντρικό ερώτημα της εποχής μας, δεν είναι αν θα ακολουθήσουμε πολιτική λιτότητας ή ανάπτυξης αλλά το πώς θα επιδιώξουμε την «ευημερία χωρίς ανάπτυξη».

Τίποτα δεν μπορεί να περιμένει κανείς προς αυτή την κατεύθυνση από τους ανά την Ευρώπη συντηρητικούς και σοσιαλφιλελεύθερους που έχουν εναγκαλιστεί την αυτοκαστροφική λιτότητα εξυπηρετώντας τις ανάγκες της πλουτοκρατίας. Γι’ αυτούς, ο στόχος της οικονομικής μεγέθυνσης είναι αδιαπραγμάτευτος. Όμως, μια ριζική στροφή της οικονομικής πολιτικής απαιτεί και πολιτικά κάτι ριζικά νέο. Το ισπανικό κόμμα Ποδέμος είναι, κατά τη γνώμη μου, τέτοιο. Είναι ένα κόμμα 20άρηδων και 30άρηδων, τροφοδοτούμενο από τα πανεπιστήμια και το κίνημα των πλατειών και το οποίο με έναν μόλις χρόνο ζωής έχει φτάσει να προηγείται στις δημοσκοπήσεις στην Ισπανία ανατρέποντας το πολιτικό σκηνικό. Στα τέλη Νοεμβρίου το Ποδέμος δημοσιοποίησε το προσχέδιο της πολιτικής του για την οικονομία. Πριν από κάποιο διάστημα ο Πάμπλο Ιγκλέσιας, αρχηγός και ιδρυτής του Ποδέμος, υπέγραψε μαζί με άλλους διανοούμενους το μανιφέστο «Ύστατη Κλήση» που επικαλείται τα οικολογικά όρια της ανάπτυξης και την ανάγκη για αλλαγή πλεύσης στην οικονομία. Σημαίνοντα στελέχη του κόμματος, όπως ο Χουάν Κάρλος Μονεδέρο, έχουν μιλήσει θερμά για την πρόταση της αποανάπτυξης. Θα τολμούσε όμως το κόμμα τους να κάνει κάτι τόσο ρηξικέλευθο, όπως το να τα βάλει με το τοτέμ της οικονομικής ανάπτυξης; Οι αμφιβολίες πύκνωσαν όταν έγινε γνωστό ότι η συγγραφή του οικονομικού προγράμματος ανατέθηκε στον Βινσέντς Ναβάρο, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο John Hopkins, και αρθογράφο στην αριστερή εφημερίδα Publico, ο οποίος, παρά το αξιόλογο επιστημονικό του έργο, τον τελευταίο καιρό είχε επιδοθεί σε μια δριμύτατη κριτική της αποανάπτυξης (κριτική η οποία όπως εξήγησα σε άρθρο μου στα ισπανικά για την Publico σε μεγάλο βαθμό οφειλόταν σε άγνοια και παρανοήσεις για το τι λέει τελικά η θεωρία της αποανάπτυξης).

Τελικά, η έκθεση που συνέταξαν οι Ναβάρο και Τόρρες χρήζει επαίνων. Αν και οι συγγραφείς δεν ενστερνίζονται τη λογική της αποανάπτυξης ή έστω της «ευημερίας χωρίς ανάπτυξη», πολλές προτάσεις τους είναι απόλυτα συμβατές με αυτές τις θεωρίες και κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. 

Πρώτον, το κείμενό τους προτάσσει την ανακατανομή του εισοδήματος μέσω της επιβολής υψηλότερων φόρων στο κεφάλαιο και στα ανώτερα εισοδήματα, μέσω της θέσπισης ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, καθώς και μέσω ορίων μέγιστων επιτρεπτών μισθολογικών διαφορών εντός των επιχειρήσεων. Σε μια κοινωνία όπου η ανάπτυξη δεν είναι πλέον εφικτή, η μείωση των ανισοτήτων είναι απαραίτητη, αφού χωρίς ανάπτυξη οι ανισότητες εκτοξεύονται, όπως κατέδειξε και ο Πικεττύ στο πρόσφατο έργο του Το κεφάλαιο τον 21ο αιώνα. Μόνο με ανακατανομή του πλούτου και με εξασφάλιση των βασικών αναγκών θα μπορούσε ποτέ το μεγάλο μέρος του πληθυσμού να αποδεχτεί τη μείωση της κατανάλωσης που συνεπάγεται η αποανάπτυξη.

Δεύτερον, η έκθεση προτείνει έναν φόρο τύπου Τόμπιν στις διεθνείς χρηματοοικονομικές συναλλαγές καθώς και φορολόγηση των βραχειών και κερδοσκοπικών αγοροπωλησιών στο χρηματιστήριο. Παράλληλα εισάγει μια σειρά μεταρρυθμίσεων στο τραπεζικό σύστημα, οι οποίες σκοπό έχουν τη διοχέτευση κεφαλαίων προς τις μικρές επιχειρήσεις και τα πιο αδύνατα στρώματα. Η επιβράδυνση της γενικευμένης και κυρίως της κερδοσκοπικής κίνησης του κεφαλαίου και η κατεύθυνσή του προς κοινωνικές επενδύσεις, επίσης συμβαδίζει με τη λογική της «ευημερίας χωρίς ανάπτυξη».

Τρίτον, προτείνει την αναδιάρθρωση και την παύση πληρωμής μέρος του χρέους της Ισπανίας, μέσα από μια δημόσια συζήτηση τύπου Ισλανδίας και σε συνεργασία με τις άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Σωστό και αυτό από τη σκοπιά της αποανάπτυξης και της βιωσιμότητας μιας οικονομίας, αφού χωρίς ανάπτυξη τα χρέη δεν δύνανται να αποπληρωθούν, και είναι παράλογο να επιδιώκουμε εκ νέου ανάπτυξη για να ξεπληρώσουμε χρέη τα οποία συσσωρεύτηκαν για να διατηρήσουν μια αφύσικη ανάπτυξη στο παρελθόν. 

Τέταρτον, η έκθεση προτείνει την 35ωρη εβδομαδιαία εργασία. Όντως, σε μια οικονομία χωρίς ανάπτυξη η οποία δεν δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας, ο αριθμός των εργαζομένων μπορεί να αυξηθεί μόνο αν ο καθένας από μας αρχίσει να δουλεύει λίγο λιγότερο. 

Πέμπτον, καλεί για στροφή των δημόσιων επενδύσεων προς τις καθαρές βιομηχανίες και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, προτείνοντας άμεσο μορατόριουμ σε όλα τα υπό εξέλιξη μεγάλα αναπτυξιακά έργα (αεροδρόμια, αυτοκινητόδρομους κ.λπ.), τα οποία είναι πηγές σκανδάλων, κατασπατάλησης δημόσιου χρήματος και περιβαλλοντικής καταστροφής. Παράλληλα προτείνει τη στροφή επενδύσεων προς τους τομείς της εκπαίδευσης και της κοινωνικής μέριμνας, με ταυτόχρονη στήριξη των συνεταιρισμών και της αλληλέγγυας οικονομίας. Πολύ σωστή πολιτική και αυτή, αφού σε μια οικονομία με χαμηλή ή μηδενική ανάπτυξη οι συνεταιρισμοί έχουν φυσικό πλεονέκτημα μια και δεν απαιτούν διαρκή αύξηση των κερδών τους για την εξασφάλιση της βιωσιμότητάς τους. Επιπλέον, σε ένα πλαίσιο ενδεχόμενης ανεργίας λόγω έλλειψης ανάπτυξης, οι τομείς έντασης εργασίας, όπως η εκπαίδευση και η κοινωνική μέριμνα, όχι μόνο προσφέρουν περισσότερες θέσεις εργασίας, αλλά παράγουν και σημαντικότατο κοινωνικό έργο.

Το κείμενο των Ναβάρο-Τόρρες είναι ένα προσχέδιο το οποίο θα συγκεκριμενοποιηθεί μέσω ομάδων εργασίας εξειδικευμένων οικονομολόγων, καθώς και των περίφημων συμμετοχικών κύκλων και συνελεύσεων του Ποδέμος. Το προσχέδιο αναφέρεται κυρίως σε γενικούς στόχους, αφήνοντας εύλογα ερωτήματα για το πώς θα υλοποιηθούν ακριβώς κάποιες από τις προτεινόμενες πολιτικές. Κατά τη γνώμη μου, ένα βασικό ερώτημα στο οποίο το κείμενο δεν απαντά είναι το πώς ακριβώς θα γίνει η αναδιάρθρωση του χρέους, του δημόσιου και των νοικοκυριών, χωρίς να περάσει μέρος του κόστους του στους μικρούς καταθέτες εντός ή εκτός Ισπανίας ή χωρίς να τη γλιτώσουν μαζί και οι μεγαλοκαρχαρίες που επίσης χρωστούν.

Ένα άλλο ζήτημα αφορά το πως θα γίνει η περίφημη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δημόσιου τομέα, την οποία το κείμενο ευαγγελίζεται και προσδιορίζει ως πηγή δημόσιων εσόδων, αλλά πέρα από τις καλές προθέσεις και τη δεδομένη τιμιότητα των νέων του Ποδέμος δεν προτάσσει κανένα εναλλακτικό όραμα απέναντι στο νεοφιλελεύθερο δόγμα των γενικευμένων περικοπών και της ιδιωτικοποίησης. Η νέα Αριστερά οφείλει να προχωρήσει πέρα από την αμυντική στάση που λέει, σωστά, όχι στις περικοπές και να προσφέρει τη δική της συγκεκριμένη πρόταση για τη μεταρρύθμιση του δημοσίου. Το προσχέδιο του Ποδέμος χάνει την ευκαιρία να συνδέσει τη μεταρρύθμιση του κράτους πρόνοιας με την ακμάζουσα στην Ισπανία κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία και το πλήθος αυτοοργανωμένων ομάδων αλληλοβοήθειας και εναλλακτικών δικτύων που δραστηριοποιούνται στα πεδία της πρωτοβάθμιας υγείας, της εκπαίδευσης, της υγιεινής διατροφής και της στέγασης,λύσεις οι οποίες θα μπορούσαν να μεταλλάξουν το κράτος πρόνοιας σε ένα πιο αποκεντρωμένο, λιγότερο συγκεντρωτικό, φτηνότερο και δημοκρατικότερο μοντέλο.

Το κείμενο των Ναβάρο-Τόρρες θέτει ως κύριο στόχο του την αναθέρμανση της ζήτησης, προς το οποίο είμαι θετικός αν και υποστηρικτής της αποανάπτυξης. Πρώτον, διότι η ζήτηση στην οποία αναφέρονται οι Ναβάρο-Τόρρες δεν είναι η γενικευμένη ζήτηση των κεϋνσιανών αλλά στοχευμένα η κατανάλωση των πιο αδύναμων στρωμάτων για την ικανοποίηση βασικών αναγκών. Σε αυτό δεν έχω καμία αντίρρηση. Άλλο ο γενικευμένος καταναλωτισμός, στον οποίο συχνά προσβλέπουν κάποιοι κεϋνσιανοί, και άλλο η εξυπηρέτηση βασικών αναγκών οι οποίες βρίσκονται υπό κίνδυνο από τις πολιτικές λιτότητας. Δεύτερον, οι συγγραφείς τονίζουν ότι η κατανάλωση την οποία οραματίζονται θα είναι μια οικολογικά βιώσιμη κατανάλωση και ότι με κανέναν τρόπο δεν επιδιώκουν την επιστροφή στην περίοδο πριν από την κρίση, του γενικευμένου καταναλωτισμού και της υπερχρέωσης, με τις τεράστιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Ωστόσο –και αυτή είναι, κατά τη γνώμη μου, η κεντρική αδυναμία του κειμένου– δεν γίνεται σαφές το γιατί και κυρίως το πώς οι προτεινόμενες πολιτικές δεν θα οδηγήσουν σε μία οικολογικά επιζήμια κατανάλωση. Η μείωση του χρέους, για παράδειγμα, ή η επανεκκίνηση των επενδύσεων από μόνες τους δεν οδηγούν απαραίτητα στη βιωσιμότητα, αλλά κάλλιστα στη συνηθισμένου τύπου ανάπτυξη. Η μείωση του χρόνου εργασίας επίσης μπορεί να καταστεί περιβαλλοντικά επιζήμια αν περισσότερος ελεύθερος χρόνος σημαίνει περισσότερα ψώνια ή διακοπές στο εξωτερικό. Η προτεινόμενη δέσμη μέτρων θα όφειλε να πλαισιωθεί από ρυθμίσεις οικολογικού περιεχομένου, όπως οι ακόλουθες.

Πρώτον, απαιτούνται ανώτατα δεσμευτικά όρια στην ποσότητα των πρώτων υλών που θα χρησιμοποιεί η ισπανική οικονομία και των εκπεμπόμενων αερίων του θερμοκηπίου (συμπεριλαμβανομένων των πρώτων υλών και των εκπομπών που είναι ενσωματωμένες στα προϊόντα τα οποία εισάγει). Δεύτερον, απαιτούνται δεσμευτικοί περιορισμοί σε συγκεκριμένες περιβαλλοντικές πιέσεις, όπως καθορισμός της μέγιστης έκτασης γης που δύναται να οικοδομηθεί, μέγιστες ποσότητες νερού που δύνανται να αντληθούν ή μέγιστος αριθμός τουριστικών καταλυμάτων στις τουριστικές περιοχές. Τρίτον, χρειάζεται αυστηρός έλεγχος και περιορισμός της διαφήμισης, με κατ’ ελάχιστο την απαγόρευσή της στους δημόσιους χώρους, όπως πρόσφατα έγινε στην Γκρενόμπλ. Τέλος, αλλά εξίσου σημαντικό, απαιτούνται σταδιακά αλλαγές στο φορολογικό σύστημα, με μείωση της φορολόγησης της εργασίας και αντικατάστασή της με φορολόγηση της ενέργειας και των φυσικών πόρων, με τέτοιον τρόπο ώστε να επωφεληθούν τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.

Οι συγγραφείς καλά κάνουν και δεν υποκύπτουν στον φετιχισμό του Α.Ε.Π. και αρνούνται να θέσουν την αύξηση του Α.Ε.Π. ως στόχο της οικονομικής τους στρατηγικής. Δεν ενστερνίζονται φυσικά το επιχείρημα που υποστηρίζουν πολλοί, όπως κι εγώ, δηλαδή ότι η ανάπτυξη φτάνει ή πρέπει να φτάσει στο τέλος της. Όπως έχει γράψει επανειλημμένα ο Ναβάρο, για εκείνον το πρόβλημα είναι το Α.Ε.Π. και η καπιταλιστική ανάπτυξη και όχι η ανάπτυξη γενικά. Κατά τη γνώμη του, ένα άλλο, ενδεχομένως σοσιαλιστικό σύστημα, θα μπορούσε να παράγει «καλή» ανάπτυξη επ’ αόριστον. Παρά ταύτα, στο κείμενό του μαζί με τον Τόρρες για το Ποδέμος, παραδέχονται ότι η στροφή σε επενδύσεις στην κοινωνική μέριμνα και την εκπαίδευση, όπως προτείνουν, ενδέχεται να μην οδηγήσει στην αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας, τουλάχιστον όχι άμεσα. Επιτρέψτε μου να διατηρώ τις αμφιβολίες μου για το αν κάτι τέτοιο θα γίνει δυνατό ακόμα και στο μέλλον και χωρίς ανάλογη αύξηση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης. Αλλά, ας είναι. Δεν υπάρχει λόγος να αναλωνόμαστε σε θεωρητικές διαφωνίες. Οι πολιτικές και οι επενδύσεις τις οποίες προτείνουν είναι όντως καλές, ανεξάρτητα από το θα αυξήσουν ή όχι το Α.Ε.Π., και αυτό είναι το πιο σημαντικό. Το ζήτημα όμως που παραμένει ανοιχτό είναι εάν το Ποδέμος είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει τις συνέπειες αν οι πολιτικές του, και οι επιθυμητές επενδύσεις στην κοινωνική οικονομία, οδηγήσουν σε στασιμότητα, αν όχι σε πτώση του Α.Ε.Π. Για παράδειγμα, είναι άραγε έτοιμοι για το ενδεχόμενο να κληθούν να διατηρήσουν το κράτος πρόνοιας και ένα εγγυημένο επίπεδο διαβίωσης για όλους τους πολίτες υπό συνθήκες μη αύξησης, αν όχι μείωσης, των δημόσιων εσόδων;

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, νομίζω ότι είναι λάθος στο κείμενο Ναβάρο-Τόρρες το ότι εγκαταλείφθηκε η πρόταση για ένα εγγυημένο βασικό εισόδημα για όλους, πρόταση η οποία υπήρχε στο προεκλογικό πρόγραμμα του Ποδέμος για τις Ευρωεκλογές. Οι Ναβάρο-Τόρρες προτείνουν αντ’ αυτού ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα μόνο για όσους αποδεδειγμένα δεν μπορούν να βρουν δουλειά, δηλαδή ένα πιο εξασφαλισμένο επίδομα ανεργίας. 

Το πλεονέκτημα ενός Βασικού Εισοδήματος είναι ότι θεσμοποιείται ως δικαίωμα ενός πολίτη αφαιρώντας έτσι το στίγμα που φέρνει το επίδομα ανεργίας. Επίσης σε αντίθεση με το επίδομα ανεργίας, το Βασικό Εισόδημα δεν λειτουργεί ως αντικίνητρο για επαναφορά στην αγορά εργασίας, δεδομένου ότι το λαμβάνεις άνευ όρων και δεν το χάνεις αν αρχίσεις να δουλεύεις. Τέλος, το Βασικό Εισόδημα προσφέρει την ευκαιρία σε όσους/-ες θέλουν να δουλεύουν λιγότερες ώρες και με την υποστήριξή του να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στην οικογένειά τους και τους φίλους τους, την κοινωνική μέριμνα, την ψυχαγωγία, την προσωπική ανάπτυξη, τον εθελοντισμό ή την κοινωνική δράση και την πολιτική. Μελέτες για την Ισπανία δείχνουν ότι ένα μηνιαίο βασικό εισόδημα της τάξης των 600 ευρώ είναι εφικτό χωρίς δραματικές αλλαγές στο φορολογικό σύστημα. Τις επιφυλάξεις μου για το Βασικό Εισόδημα τις έχω εκφράσει αλλού, αλλά δεν τις θεωρώ επαρκείς για την εγκατάλειψη της ιδέας. Αν σε ένα Βασικό Εισόδημα προσθέσουμε και μια πολιτική εγγυημένης χαμηλού κόστους πρόσβασης, υποστηριζόμενης από το κράτος, στα ελάχιστα που είναι αναγκαία για την ικανοποίηση βασικών αναγκών (π.χ. δωρεάν ελάχιστη κατανάλωση νερού, ενέργειας κ.λπ. – χρηματοδοτούμενη από υψηλότερες τιμές για υψηλότερα επίπεδα κατανάλωσης), τότε έχουμε τις βάσεις ενός πλέγματος κοινωνικών πολιτικών, προσαρμοσμένου στις ανάγκες μιας εποχής ευημερίας χωρίς ανάπτυξη.

Ευχαριστώ τον Άγγελο Βαρβαρούση για τη βοήθειά του στην επιμέλεια του κειμένου αυτού, το οποίο μεταφράστηκε από τα ισπανικά στα ελληνικά.

ΧΡΟΝΟΣ 21 (01.2015)