Τα γενεσιουργά αίτια της διαφθοράς

Τα σκάνδαλα πλημμύρισαν τον κόσμο. Πλημμύρισαν την Ελλάδα.

Πολύς λόγος γίνεται στη χώρα μας για την αστυνομική και κουτσομπολική πλευρά τους. Ουδείς, σχεδόν, ασχολείται με τα γενεσιουργά αίτια τους. Οι προσπάθειες να αποδοθούν σε άτομα μειωμένης ηθικής δεν απαντά ούτε ερμηνεύει την εκτεταμένη διαφθορά. Δεν βρέθηκαν ξαφνικά ή με βάση μια συνωμοσία όλοι οι διεφθαρμένοι σε θέσεις  «κλειδιά», είτε  αφορούν κυβερνητικές θέσεις είτε τη δημόσια διοίκηση είτε, ακόμη, το χώρο των ιδιωτικών επιχειρήσεων και συναλλαγών .Είναι προφανές ότι δεν στελέχωσε κανείς τις εφορίες και τις πολεοδομίες με διεφθαρμένους υπαλλήλους. Αντίθετα οι υπηρεσίες αυτές προσφέρονται για «λάδωμα». Και οι υπάλληλοι τους, αν δεν εκβιάζουν τον πολίτη, ενδίδουν  στον πειρασμό.

Η διαφθορά, όχι μόνο στην Ελλάδα, έχει πάρει διαστάσεις φαινομένου, το οποίο, βέβαια, δεν ερμηνεύεται με τη «θεωρία» των διεφθαρμένων προσώπων. Γιατί, αν μη τι άλλο, τίθεται αμέσως το ερώτημα  ποιός διέφθειρε αυτά τα άτομα. Συνεπώς, πέραν της προσωπικής ευθύνης, πρέπει να αναζητηθούν τα κοινωνικά και πολιτικά αίτια, τα οποία εκτρέφουν το φαινόμενο της διαφθοράς.

Παρακάτω θα προσπαθήσω να αναφέρω σύντομα μερικές από τις αιτίες , οι οποίες, κατά τη γνώμη μου, δημιουργούν ένα ευνοϊκό πλαίσιο εκδήλωσης της διαφθοράς.

• Η κυρίαρχη ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού καλλιεργεί και αναπτύσσει τον ατομικισμό, του οποίου η ανάπτυξη έρχεται σε αντίθεση με την ανάπτυξη της κοινωνικής συνείδησης και ευθύνης. Αναπτύσσεται έτσι, εκ των πραγμάτων, μια αντιπαλότητα μεταξύ των ανθρώπων της κάθε μικροκοινωνίας και όχι μόνο.

Κάθε ένας, στην προσπάθεια του να υπηρετήσει αποκλειστικά τα συμφέροντα του δεν αισθάνεται την υποχρέωση να υπηρετήσει το κοινωνικό σύνολο .Έτσι  ο υπάλληλος και ο έχων κρατική εξουσία  οδηγείται σχετικά εύκολα  στη διαφθορά εκμεταλλευόμενος τη θέση του, προς ίδιον όφελος.

• Προς ενίσχυση των παραπάνω είναι και το γεγονός ότι σήμερα η κοινωνία δεν έχει αξίες πέραν εκείνων της κατανάλωσης και του εύκολου και γρήγορου πλουτισμού.

Η έλλειψη αξιακού συστήματος αφήνει ελεύθερο το πεδίο στην διαφθορά .Επίσης ο καταναλωτισμός και οι προσπάθειες για εύκολο πλουτισμό ωθούν τα πράγματα προς την ίδια κατεύθυνση.

• Η έλλειψη συλλογικής προοπτικής – οράματος- και ελπίδας για ένα καλύτερο αύριο οδηγεί τους ανθρώπους στο να ζήσουν έντονα το παρόν. Όχι βέβαια πνευματικά αλλά υλικά. Αυτό οφείλεται στη κατάρρευση των οραματικών  ιδεολογιών- κυρίως της Αριστεράς- και στο ότι δεν πιστεύουν πια οι άνθρωποι ότι η τεχνολογική και επιστημονική πρόοδος εγγυάται ένα καλύτερο αύριο.

      Κοινωνία που δεν πιστεύει στο μέλλον στρέφεται αυτοκαταστροφικά και με ένταση                                                                                                                                                                                                                                  ένταση στο παρόν . Το παρόν όμως, σύμφωνα με την επικρατούσα ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού, απαιτεί  χρήματα ,πολλά χρήματα, για τις υλικές απολαύσεις   και για τις ολοένα  αυξανόμενες, τεχνητά, ανάγκες.

• Στην επέλαση του νεοφιλελευθερισμού και του καταναλωτισμού δεν αντιπαραβάλλεται ένα άλλο αξιακό σύστημα . Η Αριστερά, τουλάχιστον στο δυτικό κόσμο, βρίσκεται σε ολόπλευρη κρίση, τα συνδικάτα επίσης, όπως και όλες σχεδόν οι συλλογικές προσπάθειες , οι οποίες στοχεύουν στην κοινωνική αλληλεγγύη, στη κοινωνική δικαιοσύνη, στην ισότητα, στην ισονομία, στην ισοπολιτεία, στην ειρήνη και στην προστασία του περιβάλλοντος.
• Το πολιτικό σύστημα βρίσκεται σε κρίση. Αδυνατεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του σήμερα. Όλο και λιγότερο σοβαροί άνθρωποι  επιλέγουν να ασχοληθούν με την πολιτική. Η πολιτική εξουσία όμως , εκτός των άλλων, έχει και παιδευτικό ρόλο. Ο λόγος και η πράξη των πολιτικών προσώπων- της πολιτικής εξουσίας- λειτουργούν παραδειγματικά για τους πολίτες. Δεν μπορεί, επομένως, να υπάρχει μια αναποτελεσματική, ψευδόμενη και διεφθαρμένη εξουσία, η οποία να απαιτεί από τους πολίτες και τους δημόσιους υπαλλήλους να τηρούν τους νόμους και να το επιτυγχάνει.

Όλα τα παραπάνω συνιστούν ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό πλαίσιο ανάπτυξης της διαφθοράς και πολύ περισσότερο θα συμβαίνει αυτό όταν δεν συγκροτούνται συλλογικές αντιστάσεις στο κοινωνικό γίγνεσθαι και όταν οι διανοούμενοι, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ,ερωτοτροπούν με την εξουσία χωρίς να αρθρώνουν ένα κριτικό, αξιακό και ανατρεπτικό λόγο. 

                 

   Αυλώνας  2008                                                                               

 Ολύμπιος    Δαφέρμος

                   

                                                                                  

Νέες μορφές οργάνωσης της εργασίας και η ενεργός μάθηση

Ολύμπιος Δαφέρμος

Η εκπαίδευση καλείται να προετοιμάσει με τέτοιο τρόπο το νέο άνθρωπο, ώστε να μπορεί, στην ενήλικη ζωή του, να ικανοποιήσει τις ατομικές, κοινωνικές και οικονομικές του ανάγκες. Οι ατομικές αφορούν στη διαχείριση του ελεύθερου χρόνου του, οι κοινωνικές έχουν σχέση με τη δράση του ως πολίτη και οι οικονομικές με την εργασία . Και οι τρεις τομείς αυτοί είναι εξίσου σημαντικοί. Στην εισήγησή μου θα ασχοληθώ μόνο με τον τελευταίο τομέα, γιατί

α. Όλο και περισσότερο συνδέεται η εκπαίδευση με την εργασία και

β. Έχουν συντελεστεί θεμελιακές αλλαγές στην οργάνωση της εργασίας με αποτέλεσμα οι απαιτήσεις σε ικανότητες και δεξιότητες από τους εργαζόμενους να έχουν αλλάξει ριζικά.

Στη βιομηχανική περίοδο της ανθρωπότητας η μεταποίηση, που ήταν στο κέντρο της οικονομικής ζωής, απασχολούσε το μεγαλύτερο ποσοστό εργαζομένων. Κυρίως χειρώνακτες εργάτες.

Στα τέλη του 19^ου αιώνα οΤέϋλορ επινόησε την επιστημονική διοίκηση της εργασίας. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή οι εργασίες αναλύθηκαν και τεμαχίστηκαν σε απλές στοιχειώδεις κινήσεις - δραστηριότητες. Σε κάθε εργάτη ανατέθηκε να εκτελεί μία και μόνο στοιχειώδη κίνηση - δραστηριότητα. Οι εργάτες αυτοί δεν χρειαζόταν να έχουν αποφοιτήσει από κάποιες σχολές για να μπορούν να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις της εργασίας τους. Η εξειδίκευσή τους απαιτούσε ελάχιστο χρόνο. Κατά την εκτέλεση της εργασίας τους χρησιμοποιούσαν μόνο τις μηχανικές ικανότητες τους σώματός τους. Δεν είχαν την ευθύνη της εργασίας τους. Δεν χρειαζόταν να συνεργάζονται μεταξύ τους, πέρα από το να συγχρονίζονται στη γραμμή παραγωγής. Δεν χρειαζόταν να είναι δημιουργικοί, να διαθέτουν φαντασία ή να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες. Ήταν απλά εκτελεστικά όργανα. Η παραγωγική διαδικασία βασιζόταν στην πειθαρχεία, στην υπακοή και στο συγχρονισμό. Η διεύθυνση οργανώθηκε αυστηρά ιεραρχικά, συγκεντρωτικά και αυταρχικά. Σε αυτό το είδος εργασίας έχουμε πλήρη διαχωρισμό μεταξύ πνευματικής και χειρωνακτικής εργασίας, μεταξύ σύλληψης και εκτέλεσης.

Η αποτελεσματικότητα της επιστημονικής διοίκησης εργασίας ήταν επόμενο να επηρεάσει και τους άλλους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, ακόμη και τα σχολεία, καθώς τα τελευταία οργανώνονται και λειτουργούν με τέτοιο τρόπο, ώστε να προετοιμάζουν το μελλοντικό εργαζόμενο για την ομαλή ένταξή του στο εργασιακό γίγνεσθαι.

Το σχολείο λοιπόν δομήθηκε επίσης ιεραρχικά, συγκεντρωτικά και αυταρχικά. Οι εκπαιδευτικοί εκτελούν τις εντολές των προϊσταμένων τους, δίχως τη δυνατότητα αντίρρησης ή συμμετοχής στη διαμόρφωση των αποφάσεων. Οι μαθητές πρέπει να υπακούουν δίχως αντίλογο στους κανονισμούς του σχολείου. Η εντολή, η πειθαρχεία, η υπακοή και ο συγχρονισμός είναι και εδώ τα κύρια χαρακτηριστικά της καθημερινής λειτουργίας του σχολείου. Στο σχολείο οι μαθητές, όπως και οι εργάτες στην παραγωγή, δεν συμμετέχουν στην οργάνωση και λειτουργία του, δεν συμμετέχουν σε αποφάσεις που τους αφορούν. Το σχολείο δεν μαθαίνει το μαθητή να αναλαμβάνει ευθύνες, ούτε καλλιεργεί τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία, τη φαντασία και την πρωτοβουλία. Οι μαθητές καλούνται να εκτελούν τις εντολές των εκπαιδευτικών και οι εκπαιδευτικοί τις εντολές του υπουργείου παιδείας, ανεξάρτητα από τις ιδιομορφίες που συναντούν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Η ομοιομορφία, η έλλειψη ανεκτικότητας, η τυπικότητα, η αυστηρή τήρηση των προδιαγραφών, η ενότητα εντολών και κατευθύνσεων καθορίζουν την καθημερινότητα σε εργοστάσιο και σχολείο. Κάποιοι μελετητές ισχυρίζονται ότι «η κύρια λειτουργία του σχολείου είναι να κάνει τους μαθητές υπάκουους και πειθαρχικούς, ώστε να προσαρμόζονται στην ιεραρχική δομή του συστήματος εργασίας» (Bowles και Gintis).

Η έλλειψη ευελιξίας και η ανελαστικότητα χαρακτηρίζουν επίσης τόσο το εργοστάσιο όσο και το σχολείο.

Ας δούμε τώρα πως οργανώνεται σήμερα η εργασία :

Οι νέες τεχνολογίες (πληροφορική, ρομποτική, αυτοματισμός) και η οικονομική ανάπτυξη άλλαξαν θεμελιακά την οργάνωση της εργασίας. Οι θέσεις ρουτίνας μειώνονται δραστικά και στη θέση του μοναχικού εργάτη - εκτελεστικού οργάνου μπαίνει η ημιαυτόνομη πολυειδικευμένη και πολυεπιδέξια ομάδα εργασίας, η οποία, εκτός από το να παράγει προϊόντα, καλείται να καινοτομεί, να παίρνει πρωτοβουλίες, να διαθέτει φαντασία, επινοητικότητα και να αναλαμβάνει την ευθύνη της εργασίας της. Απαραίτητη προϋπόθεση για την αποτελεσματική εργασία της ομάδας είναι η καλή συνεργασία μεταξύ των μελών της ανεξάρτητα από το πολιτισμικό  τους υπόβαθρο.

Η ομάδα αναλαμβάνει την εκτέλεση ολοκληρωμένων έργων, δεν είναι δηλαδή τεμαχισμένη η εργασία της. Στόχος είναι η πλήρης αξιοποίηση των πνευματικών, αισθητικών, δημιουργικών και άλλων ικανοτήτων των εργαζομένων, ώστε να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Όπως παρατηρούμε στην εργασία υπήρξε μια ριζική αλλαγή. Από τον εργάτη εκτελεστικό όργανο περάσαμε στην ομάδα εργασίας που και καλή εκπαίδευση πρέπει να διαθέτει και ανεπτυγμένες τις γενικές δεξιότητες πρέπει να έχει.

Είναι προφανές ότι το σχολείο όπως λειτουργεί σήμερα δεν εναρμονίζεται με τις απαιτήσεις της εργασίας. Εξακολουθεί να βρίσκεται στη βιομηχανική εποχή, εκτός από κάποια προγράμματα, τα οποία όμως, κατά κανόνα, λειτουργούν στο περιθώριο της σχολικής ζωής.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι οι επικρατούσες θεωρίες μάθησης δεν αποδέχονται το μνημονισμό, τη μετωπική διδασκαλία και τον τεμαχισμό της γνώσης. Όλες δέχονται ότι η μαθητοκεντρική, ενεργή και ομαδική μάθηση έχουν καλύτερα αποτελέσματα. Οι ατομικές και ομαδικές εργασίες, τα θεματικά προγράμματα και τα σχέδια εργασίας, στα οποία καλούνται οι μαθητές να προσεγγίσουν σφαιρικά καταστάσεις και προβλήματα της πραγματικής ζωής, χρησιμοποιώντας γνώσεις από διάφορες γνωστικές περιοχές, καλλιεργούν όλες εκείνες τις δεξιότητες και ικανότητες που σήμερα έχει ανάγκη η εργασία. Όταν οι μαθητές δραστηριοποιούνται π.χ. για την εκπόνηση ενός project μαθαίνουν να συνεργάζονται, να αξιολογούν και να επεξεργάζονται πληροφορίες, να παίρνουν πρωτοβουλίες, να αναλαμβάνουν ευθύνες, να αναπτύσσουν τη φαντασία τους, τη δημιουργικότητά τους και την κριτική τους ικανότητα. Να βλέπουν το προς εξέταση θέμα ολιστικά και όχι μόνο κάποιο μέρος του.

Δεν είναι όμως μόνο η εργασία που έχει ανάγκη αυτές τις ικανότητες. Η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση δημιουργεί ένα ιδιαίτερα σύνθετο και ταυτόχρονα μεταβαλλόμενο πεδίο, η κατανόηση του οποίου απαιτεί, πέρα από καλή πληροφόρηση, καλή γενική παιδεία, αναλυτική και συνθετική σκέψη και δυνατότητες σφαιρικής προσέγγισης των διαφόρων προβλημάτων και ζητημάτων.

Η διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος απαιτεί την ανάπτυξη περιβαλλοντικής και κοινωνικής συνείδησης, η οποία δεν μπορεί να αναπτυχθεί με τη μετάδοση τεμαχισμένης γνώσης και με τη λειτουργία του σχολείου μακριά από το κοινωνικό γίγνεσθαι.

Η αντιμετώπιση

α. του άλογου καταναλωτισμού, που τείνει να πάρει διαστάσεις ιδεολογίας και απειλεί σοβαρά το περιβάλλον,

β. της επιλεγμένης εικόνας που προβάλλει μια πλαστή πραγματικότητα με σκοπό τη χειραγώγηση των ατόμων, είτε ως πολιτών είτε ως καταναλωτών και

γ. της ανασφάλειας και της αβεβαιότητας, οι οποίες προκύπτουν από την αποδόμηση του κράτους πρόνοιας, της εργασιακής ασφάλειας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων,

απαιτεί έναν άνθρωπο με ελεύθερη βούληση, ανεπτυγμένη κριτική ικανότητα, φαντασία και αισθητική αντίληψη, αλληλέγγυο με τους συνανθρώπους του, με δυνατότητες σφαιρικής θεώρησης των πραγμάτων, δημιουργικό και υπεύθυνο.

Η κοινωνία της γνώσης και των νέων τεχνολογιών, για να προοδεύσει προς όφελος όλων των ανθρώπων, έχει ανάγκη από χειραφετημένα και όχι χειραγωγούμενα άτομα. Το σχολείο επομένως οφείλει να προετοιμάσει με τέτοιο τρόπο το νέο άνθρωπο, ώστε να ανταποκριθεί θετικά στις νέες αυτές προκλήσεις.

 Οργανωμένο δημοκρατικά, στη βάση σπουδαστηρίων και εργαστηρίων, σε συνεχές δούναι και λαβείν με την τοπική κοινότητα και ανοικτό όλη την ημέρα,  θα πρέπει να επιτρέπει στους μαθητές του να αναλαμβάνουν ευθύνες,  να πειραματίζονται, να ερευνούν, να συνθέτουν εργασίες σύμφωνα με τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντά τους, μαθαίνοντας διαφορετικά πράγματα και αναπτύσσοντας ολόπλευρα την προσωπικότητά τους. Δίχως τυποποιημένη λειτουργία και ηλικιακές ταξινομήσεις κάθε μαθητής ακολουθεί το δικό του μαθησιακό δρόμο, με το δικό του ρυθμό, δίχως ανταγωνισμούς αλλά με συνεργασία, μέσα από ένα πλούτο δραστηριοτήτων αντλώντας πληροφορίες και γνώσεις τόσο εσωσχολικά όσο και εξωσχολικά. Έτσι αναπτύσσεται ολόπλευρα η προσωπικότητα του και σύμφωνα με τις δικές του δυνατότητες και επιδιώξεις, συμβάλλοντας δημιουργικά στην εξέλιξη της κοινωνίας και κατακτώντας την ευτυχία, όσο αυτό είναι εφικτό.

H εκπαίδευση ως κοινωνικός θεσμός και η αριστερά

του Ολύμπιου Δαφέρμου

Η εκπαίδευση ως κοινωνικός θεσμός καλείται κάθε φορά να υπηρετήσει την κρατούσα τάξη πραγμάτων. Να προετοιμάσει με τέτοιο τρόπο το νέο άνθρωπο, ώστε αυτός να ενταχθεί ομαλά στο πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό γίγνεσθαι.

Σήμερα, την εποχή της παγκοσμιοποίησης των αγορών, της αβεβαιότητας και της ανασφάλειας, της καινοτομίας, της πληθώρας των πληροφοριών και της έκρηξης των γνώσεων, την εποχή της εικόνας, της επαπειλούμενης περιβαλλοντικής καταστροφής, των έντονων κοινωνικών ανισοτήτων και των έντονων αλλαγών σε κάθε πεδίο της ανθρώπινης δραστηριότητας, την εποχή της οικονομικής μετανάστευσης και των νεόπτωχων, πώς πρέπει να προετοιμάσει η εκπαίδευση το νέο άνθρωπο ώστε, αφενός να μπορεί να αντιλαμβάνεται την πολύπλοκη και πολυσύνθετη πραγματικότητα και αφετέρου να μπορεί να προτείνει λύσεις για την αναμόρφωση του κόσμου προς την κατεύθυνση της ειρήνης, της δημοκρατίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της οικολογικής ισορροπίας, στην προοπτική τελικά της διάσωσης της ανθρωπότητας;

Σήμερα αρκεί να έχουμε μία εκπαίδευση συμμόρφωσης και κομφορμισμού; Και ποια μπορεί να είναι τα χαρακτηριστικά της σε έναν κόσμο έντονα μεταβαλλόμενο;

Ας εξετάσουμε σύντομα κάποιες από τις πλευρές της πραγματικότητας που ζούμε και ποιες μπορεί να είναι οι απαιτήσεις στο πλαίσιο αυτής της πραγματικότητας από το νέο άνθρωπο και την εκπαίδευσή του.

Η παγκοσμιοποίηση των αγορών θέτει με έντονο τρόπο το ζήτημα της δημοκρατίας και της κυριαρχίας των εθνών. Οι εκλεγμένες κυβερνήσεις καλούνται να διοικήσουν μέσα στο πλαίσιο που καθορίζουν οι διεθνείς οργανισμοί και οι διεθνικές επιχειρήσεις. Κάθε πολίτης σήμερα καλείται να είναι πολίτης της χώρας του και ταυτόχρονα πολίτης του κόσμου. Αυτό απαιτεί, πέρα από καλή ενημέρωση, ουσιαστική γενική παιδεία, αναλυτική και συνθετική σκέψη, ελεύθερη βούληση και κυρίως τη δυνατότητα σφαιρικής θεώρησης της πραγματικότητας.

Σήμερα τίθεται σε πρώτη προτεραιότητα η διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος. Η υπερεκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών της Γης για την αύξηση των κερδών και την ικανοποίηση των, τεχνητών εν πολλοίς, αναγκών οδηγεί το γήινο οικοσύστημα στα όριά του.

Η διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος, πέρα από την αντιμετώπιση του άλογου και καταστροφικού καταναλωτισμού, που τείνει να πάρει τη θέση ιδεολογίας, απαιτεί τη διαμόρφωση ενός άλλου αξιακού συστήματος, που έχει να κάνει με την ανάπτυξη της οικολογικής και κοινωνικής συνείδησης, της αλληλεγγύης, της συνεργασίας και, βέβαια, της αναδιανομής του πλούτου προς όφελος των αδυνάτων, αφού το οικοσύστημα δεν αντέχει περαιτέρω ανάπτυξη.

Η οικονομική μετανάστευση, ως συνέπεια των τεράστιων οικονομικών ανισοτήτων, δημιουργεί πολυ-πολιτισμικές κοινωνίες, η ομαλή λειτουργία των οποίων προϋποθέτει καλλιέργεια της αποδοχής του άλλου, ένταση της αλληλεγγύης και της προστασίας των αδυνάτων, ημεδαπών και αλλοδαπών. Σε διαφορετική περίπτωση θα επικρατήσει ο ρατσισμός, ο αποκλεισμός και ο ατομισμός, κινδυνεύει να μετατραπεί η κοινωνία σε «θέατρο» βαρβαρότητας…

Η εφαρμοσμένης γνώση, η οποία είναι βασική συνιστώσα της παραγωγικής διαδικασίας, απαξιώνεται εξαιρετικά γρήγορα, γεγονός που απαιτεί από όλους τους εργαζόμενους να διαθέτουν την ικανότητα της δια βίου μάθησης και εξέλιξης.

Η νέα μορφή οργάνωσης της εργασίας στις προηγμένες χώρες βασίζεται στις νέες τεχνολογίες και στην πολυειδικευμένη και πολυεπιδέξια ομάδα εργασίας, η οποία μπορεί να απαρτίζεται από εργαζόμενους με πολύ διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο.  Η αποτελεσματική συνεργασία της ομάδας βασίζεται στην αλληλεγγύη, στην πρωτοβουλία, στην ανάληψη ευθύνης, στη δημιουργικότητα, στην αναλυτική και συνθετική σκέψη και στη σφαιρική θεώρηση όλης της παραγωγικής διαδικασίας. Η ομάδα οφείλει να καινοτομεί σε μεθόδους και προϊόντα. Να μπορεί δηλαδή να βλέπει με ανατρεπτική ματιά το παραγωγικό γίγνεσθαι και όχι μόνο.

Η επέλαση του νεοφιλελευθερισμού, που θέλει να τα αλλάξει όλα, κυρίως εις βάρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της κοινωνικής πρόνοιας και της εργασιακής ασφάλειας, δίχως να υπόσχεται τίποτα, βυθίζει τους ανθρώπους στην αβεβαιότητα και την ανασφάλεια. Ο έλεγχος των φόβων μας, που προέρχονται από αυτή την αδιέξοδη και βάρβαρη πολιτική, προϋποθέτει την ανάπτυξη της αλληλεγγύης, της συνεργασίας και της κοινωνικής συνείδησης.

Ο σημερινός άνθρωπος κατακλύζεται από πλήθος πληροφοριών, άχρηστων και ασήμαντων έως εξαιρετικά χρήσιμων και απαραίτητων. Επομένως καλείται να αξιολογεί, να ταξινομεί και να επεξεργάζεται αυτές τις πληροφορίες, προκειμένου να παραγάγει νέες πληροφορίες και γνώσεις, τόσο στο πλαίσιο της εργασίας του όσο και εκτός αυτής, ως πολίτης και ως άτομο. Σε διαφορετική περίπτωση ο ορυμαγδός αυτός των πληροφοριών γίνεται φραγμός προς τη γνώση και την ενημέρωση. Επιπλέον, καθώς οι νέες τεχνολογίες καταργούν τις θέσεις ρουτίνας  και τις χειρωνακτικές εργασίες, η πλειονότητα των εργαζομένων εργάζεται κυρίως πνευματικά. Επομένως θα πρέπει να έχουν αναπτύξει ικανότητες επεξεργασίας των πληροφοριών και σφαιρικής θεώρησης των πραγμάτων. Η ανάπτυξη αυτών των ικανοτήτων προϋποθέτει μια εκπαίδευση ερευνητική, κριτική και πρωτοβουλιακή και όχι μνημονική.

Η κυριαρχία της επιλεγμένης εικόνας και ο ρόλος των μεγάλων Μ.Μ.Ε. δημιουργούν μία πλαστή αναπαράσταση της πραγματικότητας. Μαζί με τον άκρατο καταναλωτισμό, τείνουν να χειραγωγούν τον πολίτη προς την κατεύθυνση που κάθε φορά επιδιώκουν.

«Η τηλεόραση παράγει εικόνες και καταργεί τις έννοιες και έτσι η ικανότητά μας για διανοητική αφαίρεση ατροφεί και μαζί ατροφεί και η ικανότητά μας για κατανόηση» αναφέρει ο Τζ.Σαρτόρι σε συνέντευξή του….

Σε αντίθεση με τις απαιτήσεις της εργασίας και της υπεύθυνης στάσης των ανθρώπων απέναντι στο περιβάλλον και την κοινωνία, η επιλεγμένη εικόνα διαμορφώνει έναν άνθρωπο με μειωμένη κριτική ικανότητα, ένα παθητικό και ετερόνομο άτομο που αδυνατεί να κατανοήσει τον κόσμο, επομένως άλλοι αποφασίζουν για τη μοίρα του. Η αντίσταση στη χειραγώγηση αυτή του ανθρώπου δεν μπορεί παρά να είναι μία χειραφετική παιδεία – εκπαίδευση, που, πέρα από τα άλλα, θα διδάσκει τους μαθητές  και πώς να βλέπουν και πίσω από την εικόνα.

 Οι καινοτομίες, που στις μέρες μας είναι το βασικό ζητούμενο, τόσο σε επίπεδο παραγωγής, όσο και στις υπηρεσίες, προϋποθέτουν την ενεργό συμβολή όλων των ανθρώπων. Κάθε άνθρωπος έχει τις δικές του κλίσεις, τα ταλέντα, τις επιδιώξεις και τις επινοήσεις του, επομένως όλοι μπορούν να συνεισφέρουν στην πρόοδο της κοινωνίας. Όλοι, εφόσον έχουν μιαν ομαλή εκπαιδευτική διαδρομή, που τους το επιτρέπει.

Συνοψίζοντας, διαπιστώνουμε ότι σήμερα ο κόσμος για να λειτουργήσει, να αναμορφωθεί και να διασωθεί από όσα τον απειλούν, θέλει όλοι οι άνθρωποι, ως άτομα, πολίτες και εργαζόμενοι, να διαθέτουν καλή γενική παιδεία, κριτικό, ανατρεπτικό βλέμμα, δυνατότητα σφαιρικής θεώρησης των πραγμάτων, δυνατότητα αυτομόρφωσης και εξέλιξης, επινοητικότητα, δημιουργικότητα, κοινωνική και περιβαλλοντική συνείδηση, να διακρίνονται για την αλληλεγγύη και την υπεράσπιση των αδυνάτων, να μπορούν να δρουν συλλογικά και να συνεργάζονται αρμονικά, να σέβονται τους άλλους ανθρώπους, ανεξάρτητα από φύλο, θρησκεία, χρώμα, εθνικότητα και την όποια αναπηρία. Με άλλα λόγια, η σύγχρονη κοινωνία, στη θετική εξέλιξή της, χρειάζεται ένα πλήρως χειραφετημένο άτομο. Όπως κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να το θέλει και η σύγχρονη Αριστερά προκειμένου να μπορέσει να οικοδομήσει μελλοντικά έναν άλλο πολιτισμό, βασισμένο στην ολόπλευρη απελευθέρωση όλων των ανθρώπων και τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος. Είναι όμως εφικτή μια τέτοια εκπαίδευση του ανθρώπου; Μια χειραφετική εκπαίδευση, μακριά από τον κομφορμισμό, τη συμμόρφωση και την απομνημόνευση;

Οι σύγχρονες θεωρίες μάθησης, μετά από μελέτες και έρευνες δεκαετιών, έχουν καταλήξει ότι η ενεργός, θεματική, ομαδική και ερευνητική μάθηση έχει καλύτερα αποτελέσματα από την παροχή τεμαχισμένης γνώσης σε ένα πλαίσιο ανταγωνιστικής και μετωπικής διδασκαλίας. Μέσω αυτών των τρόπων μάθησης αναπτύσσονται οι κοινωνικές δεξιότητες (συνεργασία, αλληλεγγύη, πρωτοβουλία, επινοητικότητα, ανάληψη ευθύνης, ενσυναίσθηση κ.ά), αναπτύσσεται η ικανότητα για σφαιρική προσέγγιση της πραγματικότητας, μαθαίνουν οι μαθητές πώς να μαθαίνουν, αναπτύσσεται η κριτική ικανότητα, η αναλυτική και συνθετική σκέψη, προάγεται η αντιρατσιστική στάση αξιοποιώντας και όχι αποκλείοντας τη διαφορετικότητα και δίνονται στους μαθητές ευκαιρίες να ανιχνεύσουν τις κλήσεις και τα ενδιαφέροντά τους. Επίσης αναπτύσσεται η δημοκρατική και η κοινωνική συνείδηση των νέων ανθρώπων.

Σήμερα η Αριστερά μπορεί να ζητήσει ένα σχολείο ανοιχτό όλη τη μέρα, σε συνεχές δούναι και λαβείν με την τοπική κοινότητα, οργανωμένο στη βάση εργαστηρίων και σπουδαστηρίων, που θα επιτρέπει και θα προτρέπει τους μαθητές να πειραματίζονται και να ερευνούν, να συντάσσουν ομαδικές και ατομικές εργασίες και να κατασκευάζουν έργα. Μέσα από αυτή τη διαδικασία κάθε μαθητής, ακολουθώντας το δικό του δρόμο με το δικό του ρυθμό, δίχως ανταγωνισμούς, αλλά με συνεργασία, ανακαλύπτει τον εαυτό μου και καλλιεργεί τις δεξιότητές του, αναπτύσσοντας ολόπλευρα την προσωπικότητά του. Ένα σχολείο δίχως τάξεις και ηλικιακές ταξινομήσεις γίνεται ελκυστικό, γοητευτικό και παραγωγικό, προετοιμάζοντας τους μαθητές του για μια δυναμική και όχι κομφορμιστική ένταξη στο κοινωνικό γίγνεσθαι.

Η κοινωνία της αφασίας και η νεανική οργή

Δεκέμβριος 2008

Τόση νεανική οργή! Τόση αγανάκτηση και ακόμη η κοινωνία των ενηλίκων να ανησυχήσει! Ακόμη να σκεφτεί ποια τα αίτια αυτής της πανελλαδικής εξέγερσης. Ακόμη να εξετάσει τα πεπραγμένα της, να εξετάσει το πλαίσιο, μέσα στο οποίο γεννήθηκε η οργή και η απόγνωση των παιδιών της. Αυτιστική κοινωνία πνιγμένη στη κρίση. Παράγει παιδιά δίχως να τους δίνει ελπίδες, αξίες, δίχως να τους επιτρέπει να ονειρεύονται.

Βουτηγμένη η κοινωνία στον καταναλωτισμό αυτοκαταναλώνενται στην προσπάθειά της για γρήγορο και εύκολο πλουτισμό. Το κέρδος και η οικονομική διάσταση των πραγμάτων υπερισχύουν όλων, ακόμη και των παιδιών της, το μέλλον αυτού του τόπου.

Όπου και να στραφεί ο σημερινός νέος αντικρίζει κενό. Τα πρότυπα που δίνει η κοινωνία, είναι οι τηλεπαρουσιαστές, οι ποδοσφαιριστές και τα παρόμοια. Οι δημιουργικοί άνθρωποι και όσοι μοχθούν δεν προβάλλονται, ούτε αμείβονται.

Ο άκριτος καταναλωτισμός ισοπεδώνει τις ψυχές των ανθρώπων. Η επίδειξη, η τηλεοπτική παρουσία, η απόκτηση εξουσίας και πλούτου είναι σήμερα οι κύριες επιδιώξεις. Δίχως σχέδιο, δίχως αξίες, δίχως ιδεολογίες, δίχως αλληλεγγύη, δίχως δράσεις συλλογικές και προοπτικές πορεύεται η σημερινή εμπορευματοποιημένη κοινωνία, δίνοντας έμφαση στο παρόν. Καθένας τα θέλει όλα και τώρα.  Πλήρης αποδιοργάνωση.

Ο σημερινός νέος αναγκάζεται να φοιτήσει σε ένα μίζερο σχολείο, παρωχημένο και βαρετό, που αγνοεί τις σύγχρονες θεωρίες μάθησης και τις νέες εκπαιδευτικές μεθόδους. Που αγνοεί τις κοινωνικές ανάγκες. Ταυτόχρονα είναι αναγκασμένος να παρακολουθήσει φροντιστηριακά μαθήματα αν θέλει να συνεχίσει τις σπουδές του στο πανεπιστήμιο.  Παραλογισμός. Κατά την διάρκεια της εφηβείας του είναι αναγκασμένος να δουλεύει σκληρά όλη μέρα. Δεν του δίνεται χρόνος να ερωτευτεί, να «ψάξει» τον κόσμο. Δεν έχει χρόνο για παιχνίδι, δεν έχει χρόνο για χάσιμο, προκειμένου να γνωρίσει τον εαυτό του, να σκεφτεί και να οργανώσει το δικό του νόημα. Αν είναι καλός στην αποστήθιση θα εισαχθεί στη τριτοβάθμια εκπαίδευση. Εκεί υφίσταται νέο σοκ. Το πανεπιστήμιο σε κρίση τού αυξάνει την σύγχυση αντί να τον βοηθά στην προσωπική του οργάνωση.

Με την αποφοίτησή του αντιμετωπίζει την ανεργία, την μερική ή εποχιακή απασχόληση, τις εξευτελιστικές αμοιβές, την ανασφάλιστη εργασία, τις εταιρείες ενοικίασης εργαζομένων και γενικώς την εργασιακή ανασφάλεια. Ο ιδιωτικός τομέας αντιμετωπίζει τους νέους ως «αναλώσιμα προϊόντα».

Στο πολιτικό στερέωμα τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα. Σκάνδαλα, διαφθορά και πολιτική ανικανότητα. Ο νέος που ανακαλύπτει τον κόσμο με το που ανοίγει την τηλεόραση βυθίζεται σε απόγνωση. Οι πολιτικοί της εξουσίας είναι καθολικά αντιπρότυπα. Κουμπάροι, ομόλογα και Βατοπέδια παρελαύνουν καμαρωτά. Πλιάτσικο της δημόσιας περιουσίας, επικοινωνιακά τεχνάσματα, καθολική έλλειψη πολιτικού διαλόγου, έλλειψη ουσίας και υπευθυνότητας.

Οι πολιτικοί της εξουσίας δεν δείχνουν κανένα ενδιαφέρον για το μέλλον αυτού του τόπου. Δίχως θέσεις και προγράμματα επιζητούν την κατάκτηση της εξουσίας με κάθε τρόπο. Επιζητούν την εξουσία για την εξουσία και τα εξ αυτής οφέλη. Το πολιτικό σύστημα εξουσίας πορεύεται σε πλήρη κρίση εξυπηρετώντας μόνο τους επαγγελματίες πολιτικούς και τους παρατρεχάμενους.

Στον κρατικό μηχανισμό επικρατεί η διαφθορά, οι πελατειακές σχέσεις, η γραφειοκρατία και η αναποτελεσματικότητα. Οι δημόσιες υπηρεσίες αντιμετωπίζουν περιφρονητικά τους νέους. Οι τελευταίοι για την διεκπεραίωση των υποθέσεών τους, πολλές φορές, χρειάζονται να συνοδεύονται από τους γονείς τους. Και εδώ η κοινωνία των μεγάλων γυρίζει την πλάτη στους νέους.

Η πνευματική ηγεσία είναι απούσα. Παρά την πολιτική και ηθική παρακμή καμία κραυγή αγωνίας. Δεν υπάρχουν σήμερα διανοούμενοι που να ασκούν θεμελιακή κριτική στην εξουσία, που να προστατεύουν τους αδύναμους και τα θύματα των πολιτικών και κοινωνικών αδικιών. Που να δείχνουν ένα άλλο δρόμο ανθρωποκεντρικό και κοινωνικής δικαιοσύνης. Όσοι δεν χαριεντίζονται στις τηλεοπτικές οθόνες, αναλώνονται στα ευρωπαϊκά προγράμματα. Υπάρχουν εξαιρέσεις, αλλά είναι λίγες και τα ΜΜΕ δεν τους «παίζουν».

Η δικαιοσύνη και η εκκλησία έδειξαν επίσης ένα πρόσωπο παρόμοιο με εκείνο των πολιτικών. Και εδώ διαφθορά. Και εδώ κυνικοί εξουσιαστές. Και εδώ έλλειψη κοινωνικής ευαισθησίας και ηθικής. Καθολική δυσλειτουργία θεσμών.

Τα ΜΜΕ ενταγμένα πλήρως στο σε κρίση σύστημα εξουσίας, το στηρίζουν έμμεσα και άμεσα. Κάθε μέρα μας βυθίζουν στο ασήμαντο και στην κακογουστιά.

Η νεοφιλελεύθερη πολιτική απορυθμίζει τα πάντα και δεν υπόσχεται τίποτα στους κυριαρχούμενους, στους αδύνατους. Είναι προφανές ότι η πολιτική αυτή που επιτίθεται στους εργαζομένους και στους αδύνατους έχει την ανάγκη των κατασταλτικών μηχανισμών. Δεν είναι τυχαίο ότι σπάνια τιμωρούνται οι αυθαιρετούντες αστυνομικοί. Αντίθετα τους αποκαλούν πραίτορες και «κράτος». Η ατιμωρησία και η αυταρχική διαπαιδαγώγηση είναι που παράγουν τους θρασείς φονιάδες, σαν και αυτούς του Αλέξη, τους βασανιστές των μεταναστών κ.α.

Η Αριστερά

Το ΚΚΕ, διακατεχόμενο από υπαρξιακό άγχος, βρίσκεται στο περιθώριο της πολιτικής ζωής. Φοβούμενο ότι θα έχει την τύχη των ευρωπαϊκών ΚΚ περιχαρακώνεται στον σταλινισμό του. Επιτίθεται κυρίως στο ΣΥΡΙΖΑ και στο ΠΑΣΟΚ φοβούμενο ότι, ως τα πιο συγγενικά του κόμματα, θα του απορροφήσουν τους ψηφοφόρους του. Η επιλογή του αυτή το οδηγεί στην στήριξη της κυβέρνησης της Ν.Δ., στη στήριξη της πολιτικής έκφρασής του ταξικού του αντιπάλου!! Τι θα δούμε ακόμα…

Δεν ασκεί λοιπόν το ΚΚΕ αντιπολίτευση και πολύ περισσότερο η παρουσία και η όποια δράση του δεν επηρεάζουν το πολιτικό γίγνεσθαι της χώρας. Οργανωμένο αυταρχικά, πολλές φορές οι θέσεις του συμπίπτουν και αντιδραστικές θέσεις άλλων κομμάτων που δεν ανήκουν στην Αριστερά.

Οι στρατιωτικού τύπου διαδηλώσεις του, μπορεί να μην επιτρέπουν έκτροπα δεν συνιστούν όμως και πολιτικό γεγονός. Ουσιαστικά πρόκειται για μια επίδειξη πειθαρχίας σε μια εποχή που χρειαζόμαστε την αυτοπειθαρχία. Το μόνο που επιτυγχάνει είναι να  παίρνει συγχαρητήρια από την κυβέρνηση της ΝΔ.

Ότι δεν ξεκινά με δική του πρωτοβουλία και βρίσκεται στον χώρο της αμφισβήτησης ερμηνεύεται με την επιστράτευση συνωμοσιών. Μη ξεχνάτε πως έκανε το ίδιο και με το πολυτεχνείο. Οι θεωρίες βέβαια αυτές καμία σχέση δεν έχουν με τη μαρξιστική θεωρία. Δεν μπορεί επομένως να καταλάβει το αυτόνομο νεανικό κίνημα του Δεκεμβρίου. Πολύ δε περισσότερο δεν μπορεί να το εκφράσει οδηγώντας το σε άλλου τύπου δράση και συμπεριφορά. Το κίνημα αυτό απειλεί, εκ των πραγμάτων, το ΚΚΕ και τη συντηρητική πολιτική του.

Η Αριστερά σήμερα, σε όλες της τις εκδοχές βρίσκεται σε ολόπλευρη κρίση. Η κρίση αυτή οφείλεται:

Α) στη κατάρρευση των Σοβιετικών καθεστώτων, η οποία συνιστά καθολική ήττα των καθεστωτικών ΚΚ και κατ’ επέκταση όλης της Αριστεράς.

Β) στην παγκοσμιοποίηση, η οποία εκδηλώνεται χωρίς την επιρροή της όποιας Αριστεράς. Η παγκοσμιοποίηση περιορίζει την παρεμβατική ικανότητα του κράτους, τόσο οικονομικά, όσο και νομοθετικά. Η Αριστερά ακόμη και στη σοσιαλδημοκρατική της έκφραση χρησιμοποιούσε το κράτος για τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων.

Γ) στο γεγονός ότι η εργατική τάξη, με την χρήση, στην παραγωγή, των νέων τεχνολογιών, έχασε την εργασιακή, οικονομική και αριθμητική της βαρύτητα.

Οι παραπάνω λόγοι οδήγησαν τα παραδοσιακά σοσιαλιστικά κόμματα εξουσίας της Ευρώπης, τα οποία βασιζόντουσαν στα συνδικάτα, να στραφούν προς τις μεσαίες τάξεις και την άρχουσα τάξη και να υιοθετήσουν τον νεοφιλελευθερισμό.

Η κρίση της Αριστεράς η οποία δεν έχει καταφέρει να συγκροτήσει όραμα σε γενικές γραμμές, δεν της επιτρέπει να αντιληφθεί και πολύ περισσότερο να εκφράσει τα νέα κινήματα. Δεν μπορεί να δώσει ελπίδα και προοπτική στους αγώνες των νέων, να δώσει κάποιες γενικές, έστω, απαντήσεις στις αγωνίες τους.

Ο ΣΥΡΙΖΑ στήνει μεν ευήκοον ους  αλλά και αυτός αδυνατεί να εκφράσει αυτό το κίνημα δίνοντας περιεχόμενο και διέξοδο στα αδιέξοδά του. Βοηθώντας το να διαμορφώσει τα δικά του αιτήματα και συνθήματα, το κίνημα θα μπορούσε να οδηγηθεί σε μια δράση και συμπεριφορά χωρίς αντικοινωνικά χαρακτηριστικά, όπως συμβαίνει σήμερα.

Το κίνημα

Οι νέοι στη προσπάθειά τους να ανακαλύψουν τον κόσμο και συναντώντας το κενό, κινητοποιούνται χρόνια τώρα με διαδηλώσεις καταλήψεις και αιτήματα. Η πολιτεία και η κοινωνία κωφεύουν. Το σύστημα νομοθετεί ερήμην και εναντίον τους. Το σύστημα σαπίζει και οι καταφερτζήδες πολιτικοί άρχουν και ωφελούνται. Κύριο μέλημα των ενηλίκων η βόλεψή τους έστω και εις βάρος του μέλλοντος αυτού του τόπου, εις βάρος του μέλλοντος των νέων μας.

Ο σκληρός νεοφιλελευθερισμός και η σήψη από τη μια μεριά και η δίχως φυσιογνωμία Αριστερά από την άλλη δημιουργούν ένα ζοφερό παρόν και ένα επικίνδυνο μέλλον. Οι νέοι πέρα από το αδιέξοδο ζωής αντιμετωπίζουν και το αδιέξοδο της κρίσης ιδεολογιών, αξιών και οραμάτων. Δύσκολη υπόθεση η συγκρότηση νοήματος και τα ευτελή υποκατάστατα πολλά. Για αυτούς τους λόγους το κίνημα των νέων εκφράστηκε τυφλά, με οργή και κάποιες φορές αντικοινωνικά, χωρίς αιτήματα και συνθήματα. Καταστρέφοντας, συμβολικά, τον κόσμο των ενηλίκων.

Όλοι αυτοί οι νέοι, και  αυτοί που φορούν κουκούλες, παρήχθησαν από την δικιά μας κοινωνία, από την κοινωνία των ενηλίκων. Δεν είναι τέρατα, ούτε «κακομαθημένοι», ούτε εγκληματίες, όπως υπονοούν κάποιοι ημιμαθείς δημοσιογράφοι. Είναι απλά υπερευαίσθητα άτομα, ιδιαίτερα πληγωμένα από τον κόσμο των μεγάλων. Οι νέοι αυτοί δεν έχουν πάρει αγάπη, αποδοχή και σεβασμό από τον κόσμο των ενηλίκων. Αντίθετα, έχουν πληγωθεί κάτω από σκληρές, πολλές φορές, συνθήκες. Αυτό έλαβαν, αυτό επιστρέφουν.

Είναι όμως, το ξαναλέω, τα δικά μας παιδιά. Η δικιά μας σκληρότητα και αδιαφορία τα παρήγαγε. Μην αποποιούμαστε την ευθύνη. Εμείς ήμαστε οι υπεύθυνοι. Εμείς ήμαστε οι ηθικοί,  τουλάχιστον, αυτουργοί.

Η εν ψυχρώ εκτέλεση του Αλέξη απείλησε και τη φυσική τους υπόσταση. Δεν έφτανε η ασφυκτική αίσθηση της κοινωνικής και πολιτικής πολιορκίας. Απειλήθηκε και η ζωή τους. Γι’ αυτό και η έκρηξη, γι’ αυτό και η οργή απέναντι στους λογής-λογής ανάλγητους κρατούντες.

Ας το παραδεχτούμε, σήμερα μόνο οι νέοι αντιστέκονται. Η κοινωνία των ενηλίκων σέρνεται στα γεγονότα. Μα θα μου πείτε, καταστρέφουν. Ναι έτσι ακριβώς είναι. Και για αυτό διαφωνούμε μαζί τους. Όμως ο νεοφιλελευθερισμός και η  διεθνής  πολιτική του δεν καταστρέφουν; Ωμές στρατιωτικές επεμβάσεις, νομιμοποίηση βασανιστηρίων, καταλήστευση των χωρών του Νότου, αύξηση των παιδιών που πεθαίνουν από τη πείνα, αύξηση των νεόπτωχων. Μια πολιτική  εξευτελισμού των αδύνατων και ενίσχυσης των δυνατών. Υπόκτηνος κατάσταση. Μέσα στο πλαίσιο αυτό λειτουργεί και η πολιτική εξουσία στη χώρα μας. Τα ομόλογα και το Βατοπέδιο δεν ήταν αρπαγή και κλοπή εκ μέρους των διάφορων εξουσιών;

Η άσκηση πολιτικής έχει, πέρα από τα άλλα , παιδευτικό και παραδειγματικό χαρακτήρα. Κατά τη δράση, λοιπόν, και η αντίδραση.

                                                           Ολυμπιος Δαφερμος

Υ1: τόσο σοβαρά γεγονότα δεν μπορούν να προκληθούν από μικρές μεμονωμένες ομάδες αν δεν διαθέτουν τουλάχιστον την ανοχή μέρους της κοινωνίας...

Υ2: παρά το μέγεθος των γεγονότων δεν είχαμε καμία μα καμία παραίτηση από τον χώρο των «υπευθύνων» λες και τα γεγονότα διαδραματίζονται σε πολιτικό και κοινωνικό κενό. Η μήπως είναι έτσι;

Υ3:Παρά το μέγεθος των γεγονότων η ‘υπεύθυνη’ πολιτική ηγεσία δεν κάνει καμιά κίνηση, δεν παίρνει κανένα μέτρο, με το οποίο να δείχνει ότι κατανοεί , έστω μερικά, την αγωνία και τα προβλήματα των νέων.

Η γενιά του Πολυτεχνείου δεν είχε σχέση με την πολιτική αλητεία

Αποδιοπομπαίος τράγος

Του Ολύμπιου Δαφέρμου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "ΤΑ ΝΕΑ"¨: 22 Νοεμβρίου 2011

Η γενιά του Πολυτεχνείου έπαψε να υπάρχει, ως πολιτική συλλογικότητα δρώντων ατόμων, στις 18 Νοεμβρίου 1973. Από τον Ιανουάριο του 1972 έως το Νοέμβριο του 1973 μία μεγάλη και δυναμική μειονότητα των φοιτητών εκείνης της εποχής συγκρότησε το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα, κορύφωση του οποίου ήταν το Πολυτεχνείο. Το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα αναδείχθηκε, όπως είναι γνωστό, ως ο κυριότερος αντίπαλος της δικτατορίας. Η γενιά λοιπόν θα κριθεί, πρωτίστως, από τις παρακαταθήκες που άφησε και από το αν οι παρακαταθήκες αυτές καθόρισαν ή όχι το μεταπολιτευτικό πολιτικό πεδίο και δευτερευόντως από τη μετέπειτα πορεία όσων πρωτοστάτησαν στο κίνημα. Ας τις δούμε:

1. Το φοιτητικό κίνημα αυτοοργανώθηκε δημοκρατικά κάτω από συνθήκες βίας και τρομοκρατίας. Εξέλεγε ανακλητούς αντιπροσώπους, τόσο στους πυρήνες των σχολών όσο και στις ανοικτές συνελεύσεις. Οι αντιπρόσωποι συγκροτούσαν συντονιστικά και όχι καθοδηγητικά όργανα. Δεν εξέλεγε, επομένως, αρχηγούς. Οπως και δεν είχε οπαδούς. Είχε μόνο συμμετέχοντες. Βαθιά, λοιπόν, και ουσιαστική δημοκρατική οργάνωση και λειτουργία.

2. Αντιστάθηκε ενεργά και αποτελεσματικά απέναντι σε ένα βίαιο και αυθαίρετο καθεστώς για είκοσι μήνες. Δεν ήταν διάττων αστέρας. Οι πρωτοστατήσαντες φοιτητές δοκιμάστηκαν σκληρά. Φυλακίστηκαν, απειλήθηκαν, βασανίστηκαν και διώχτηκαν με όποιο νοσηρό τρόπο επινόησε το καθεστώς. Η γενιά λοιπόν αντιστάθηκε, με προσωπικό κόστος, για μια ελεύθερη, δημοκρατική και ανθρώπινη πολιτεία.

3. Η συμμετοχή σε ένα κίνημα, που μόνο κινδύνους εγκυμονούσε, απαιτούσε ανιδιοτέλεια. Δεν περίμενε κανείς οφέλη, εκτός από τη χαρά της συμμετοχής.

4. Κίνημα ειρηνικό - μη βίαιο - απέναντι στην ωμή παράνομη και δίχως όρια βία του άθλιου καθεστώτος. Κίνημα ειρηνικό και αποτελεσματικό. Κίνημα με αξιοπρέπεια και ήθος.

5. Αυτόνομο κίνημα, δίχως εξαρτήσεις, με βαθύ κοινωνικό περιεχόμενο. Δεν αγωνίστηκε για τη λύση των δικών του προβλημάτων. Αγωνίστηκε για την απαλλαγή της χώρας από το τυραννικό καθεστώς.

Το κίνημα, επομένως, δεν είχε καμιά σχέση με πολιτική αλητεία και διαφθορά. Ποιες από τις παραπάνω παρακαταθήκες καθόρισαν ή επηρέασαν τη μεταπολίτευση;

Καμιά.

Αποκαταστάθηκε μια τυπική αντιπροσωπευτική δημοκρατία, που στην πορεία έγινε η δημοκρατία των αρχηγών, των ΜΜΕ και των κομματικών μηχανισμών, με τους ανθρώπους τούτης της χώρας θεατές!

Η αντίσταση, εκτός εξαιρέσεων, δεν χαρακτηρίζει την πολιτική και κοινωνική ζωή της μεταπολίτευσης. Αντίθετα, το βόλεμα, η συναλλαγή και η κατανάλωση διαμόρφωσαν τα κοινωνικά και πολιτικά μας πράγματα.

Η ανιδιοτέλεια και η αξιοπρέπεια απουσιάζουν από το πολιτικό σκηνικό.

Το ήθος κοστίζει ακριβά. Δεν επαινείται. Φοβίζει τις εξουσίες και οδηγεί τον κάτοχό του, πολλές φορές, στην απομόνωση.

Η αυτονομία και ο αυτοκαθορισμός δεν υπάρχουν παρά μόνο στις αναλύσεις των θεωρητικών.

Τα λογής λογής κινήματα σπανίως έχουν κοινωνικό περιεχόμενο

Ποιος, λοιπόν, καθόρισε τη μεταπολιτευτική μας πορεία; Η γενιά του Πολυτεχνείου, όπως διατείνονται όλο και περισσότεροι; Προφανώς όχι.

Ισχυρίζονται ότι η γενιά πήρε την εξουσία και γι' αυτό είναι υπεύθυνη για την παρακμή της χώρας. Επιπόλαια ανάγνωση. Από τους 700 περίπου φοιτητές που πρωτοστάτησαν στο κίνημα ελάχιστοι ανέλαβαν πολιτικά αξιώματα. Και ακόμα λιγότεροι εκτέθηκαν με τις πράξεις τους. Σχετική μελέτη του Παντείου Πανεπιστημίου καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «η γενιά έκανε το καθήκον της και γύρισε στο σπίτι».

Η γενιά αυτή έζησε το όνειρο. Ενιωσε ότι δημιουργούσε ιστορικά γεγονότα. Βίωσε την ευτυχία του πολίτη - δημιουργού. Επομένως, της ήταν ιδιαιτέρα δύσκολο να προσαρμοστεί στο μεταπολιτευτικό πολιτικό παζάρι. Οι περισσότεροι από όσους το δοκίμασαν απογοητεύτηκαν και αποχώρησαν.

Η γενιά λειτουργεί ως αποδιοπομπαίος τράγος για την τραγική κατάσταση της χώρας. Βολεύει. Και ιδιαίτερα όταν αυτή η γενιά μυθοποιήθηκε υπέρμετρα. Οχι από τους ίδιους, αλλά από εκείνους που ήθελαν να κρύψουν τα νέα πολιτικά ήθη που κόμιζε, τα οποία λειτουργούσαν ανατρεπτικά για τις παγιωμένες αντιλήψεις, δομές και νοοτροπίες του όλου πολιτικού συστήματος.

Η μυθοποίηση, η οποία λειτούργησε αποτρεπτικά για την σε βάθος κατανόηση και του ρόλου του Πολυτεχνείου, προκάλεσε τον φθόνο αρκετών με διακριτή θέση στην κοινωνία, τόσο από τις προηγούμενες όσο και από τις επόμενες γενιές.

Η ατεκμηρίωτη και αγενής αυτή επίθεση στη γενιά, ακόμη και από λογοτεχνικές πένες, στοχεύει στην απενοχοποίηση των λογής λογής μικροεξουσιών που και οι ίδιες αποστρέφονται την καθημερινότητά τους.

Είναι βέβαιο ότι δεν είμαστε όλοι ίδιοι.