Τετάρτη 18 Σεπτεμβρίου 2019

Μετά από πολύ καιρό ένας από τους πιο γνωστούς whistleblowers παγκοσμίως, ο Έντουαρντ Σνόουντεν «σπάει τη σιωπή» παραχωρώντας συνέντευξη στο γερμανικό ηλεκτρονικό περιοδικό Der Spiegel, με αφορμή τη δημοσίευση του βιβλίου του «Permanent Record», μέσω του οποίου αφηγείται την ιστορία του, που συντάραξε ολόκληρο τον κόσμο και ιδιαίτερα τις ΗΠΑ το 2013.
Η αποκάλυψη της δράσης της NSA έφερε στο φως ένα παγκόσμιο δίκτυο παρακολούθησης πολιτών, εταιρειών, οργανισμών, υψηλόβαθμων αξιωματούχων κρατών μέχρι και Προέδρων. Ο Σνόοουντεν, ο οποίος ζει σε άγνωστη τοποθεσία στη Ρωσία που του έχει παραχωρήσει προσωρινό άσυλο, αντιμετωπίζει κατηγορίες από τις ΗΠΑ περί κατασκοπείας για τη διαρροή απόρρητων εγγράφων της NSA. Αξίζει να σημειωθεί πως οι ΗΠΑ, υπέβαλαν και αγωγή εναντίον του,  υποστηρίζοντας ότι και το νέο βιβλίο του παραβιάζει τις συμφωνίες εμπιστευτικότητας που είχε υπογράψει ως πράκτορας της NSA και ζητώντας να της επιδικαστούν όλα τα έσοδα από τις πωλήσεις.
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του Έντουαρντ Σνόουντεν στο Der Spiegel...
Ερώτηση: Πάντα δηλώνατε: «Δεν είμαι απλά μια ιστορία». Κι όμως γράψατε 432 σελίδες για εσάς και την περιπέτειά σας. Για ποιο λόγο το κάνατε αυτό;
Απάντηση: Γιατί θεωρώ πως είναι πιο κρίσιμο από ποτέ να αποκαλύψει κανείς τις μεθόδους και τα συστήματα μαζικής παρακολούθησης αλλά και χειραγώγησης στην κοινή γνώμη.  Και θα θα μπορούσα να εξηγήσω πώς λειτουργούν αυτά αν δεν εξηγούσα το δικό μου ρόλο στη δημιουργία τους.
Ερώτηση: Δεν ήταν το ίδιο σημαντικό πριν τέσσερα ή πριν από έξι χρόνια;
Απάντηση: Πριν από τέσσερα χρόνια πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν ο Ομπάμα. Πριν από τέσσερα χρόνια ο Μπόρις Τζόνσον δε βρισκόταν στο προσκήνιο στη Βρετανία, ενώ το AfD στη Γερμανία έμοιαζε με ανέκδοτο. Αλλά τώρα το 2019 κανείς δε γελάει. Όταν ρίχνει κανείς μια ματιά γύρω του στον κόσμο, όταν αντιλαμβάνεται τη μετεξέλιξη της κοινωνίας, όταν βλέπει τον κύμα απολυταρχισμού που σαρώνει πολλές χώρες, αντιλαμβάνεσαι κάτι καινούργιο: παντού οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ έχουν καταλάβει πως μπορούν να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία για να επηρεάσουν τον κόσμο με μεθόδους που δεν μπορούσαν παλιότερα ούτε καν να φανταστούν. Έτσι βλέπουμε τα συστήματά μας να δέχονται μια άνευ προηγουμένου επίθεση.
Ερώτηση: Σε ποια συστήματα αναφέρεστε;
Απάντηση: Το πολιτικό μας σύστημα, το νομικό μας σύστημα, το κοινωνικό μας σύστημα. Κι έχουμε δυστυχώς την τάση να πιστεύουμε πως αν ξεφορτωθούμε εκείνους που δε μας είναι αρεστοί, το πρόβλημα θα λυθεί ως δια μαγείας. Λέμε: «Δες τι κάνει ο Τραμπ, δες τι κάνει ο Μπόρις Τζόνσον, δες τι κάνουν οι Ρώσοι». Δεν είναι όμως ο Τραμπ το πρόβλημα. Ο Τραμπ είναι απλά το απότοκο του προβλήματος.
Ερώτηση: Αναφέρεστε σε μια αποτυχία του συστήματος με άλλα λόγια.
Απάντηση: Ναι, για αυτό το λόγο γράφω κι αυτό το βιβλίο άλλωστε.
Ερώτηση: Γράφετε πως θέλατε να πείτε την αλήθεια. Ποιο είναι άραγε το μεγαλύτερο ψέμα που ειπώθηκε για εσάς;
Απάντηση: Ω θεέ μου, έχουν ειπωθεί δισεκατομμύρια τέτοια. Το μεγαλύτερο ίσως ήταν…
Ερώτηση: Πως ήσασταν κατάσκοπος των Ρώσων;
Απάντηση: Ούτε καν αυτό, αλλά το ότι ήταν εξαρχής το σχέδιό μου να καταλήξω στη Ρωσία. Ακόμη και το NSA παραδέχεται πως δεν ήταν αυτός ο προορισμός μου. Όμως πολλοί το επαναλαμβάνουν, προκειμένου να με καταστήσουν ένοχο μέσω της σύνδεσης με τη Ρωσία. Αυτό είναι απλά μέρος του πολέμου που βρίσκεται σε εξέλιξη τη δεδομένη στιγμή. Τα γεγονότα δεν έχουν αξία. Το τι γνωρίζεις έχει λιγότερη σημασία σε σχέση με το τι νιώθεις. Όλο και περισσότερο πλέον δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε ούτε καν στα βασικά. Τι σημασία έχει άλλωστε να συζητάς για όσα συμβαίνουν, αν δεν μπορείς να αντιληφθείς καν τα γεγονότα.
Ερώτηση: Όσο γράφατε το βιβλίο, μήπως ανακαλύψατε αλήθειες για τον εαυτό σας που δε σας άρεσαν;
Απάντηση: Εκείνο που δεν ήταν καθόλου κολακευτικό ήταν πως ανακάλυψα πόσο αθώος κι εύπιστος υπήρξα αλλά και με ποιο τρόπο αυτό με έκανε ένα χρήσιμο εργαλείο σε μια διαδικασία που έβλαπτε τον κόσμο ολόκληρο. Ο τομέας από τον οποίο προέρχομαι, η κοινωνία της τεχνολογίας, για πάρα πολύ καιρό έμεινε εκτός πολιτικής πραγματικότητας. Απλά έχουμε αυτή την αίσθηση, πως θα κάνουμε τον κόσμο καλύτερο.
Ερώτηση: Ήταν αυτό το δικό σας κίνητρο όταν μπήκατε στον κόσμο της κατασκοπείας;
Απάντηση: Το να μπει κανείς στον κόσμο της κατασκοπείας ακούγεται τόσο εντυπωσιακό. Απλά έβλεπα άπειρες ευκαιρίες σε αυτό τον τομέα, καθώς οι αμερικάνικες κυβερνήσεις μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτέμβρη έψαχναν απεγνωσμένα για να προσλάβουν οποιονδήποτε είχε τεχνολογικές ικανότητες αλλά και σχετική άδεια. Κιμ εγώ έτυχε να έχω και τα δύο. Ήταν κάπως παράξενο να είναι κανείς παιδί ακόμα και να τον βάζουν στα κεντρικά της CIA, υπεύθυνο ολόκληρο του δικτύου της Ουάσιγκτον.
Ερώτηση: Δεν ήταν επίσης συναρπαστικό να έχεις τη δυνατότητα να εισβάλεις στη ζωή σχεδόν κάθε ανθρώπου μέσω χακαρίσματος με κρατική επιχορήγηση;
Απάντηση: Πρέπει να θυμάστε πως στην αρχή δεν είχα εικόνα για τις μαζικές παρακολουθήσεις, αφού δούλευα για τη CIA, που είναι υπηρεσία πληροφοριών. Αλλα όταν μετατέθηκα στην NSA με αντικείμενο τις μαζικές παρακολουθήσεις, υπήρχε ένας τύπος που υποτίθεται έπρεπε να μου μάθει τη δουλειά. Αυτός λοιπόν καθόταν και μου έδειχνε γυμνές φωτογραφίες των συζύγων των υποτιθέμενων στόχων της παρακολούθησης λέγοντας: «Πάρε ένα μπόνους».
Ερώτηση: Υπήρχε κάποιο κρίσιμο σημείο για τη μεταστροφή σας;
Απάντηση: Όχι, αυτή ήρθε με την πάροδο του χρόνου. Θυμάμαι όμως μια συγκεκριμένη στιγμή: Στην τελευταία μου θέση ήμουν αναλυτής υποδομής. Υπάρχουν βασικά δύο μορφές αναλυτών μαζικής παρακολούθησης στην NSA. Υπάρχουν προσωπικοί αναλυτές, οι οποίοι το μόνο που κάνουν είναι να διαβάζουν την δραστηριότητα των στόχων στο Facebook, τις συνομιλίες τους, τα μηνύματά τους. Οι αναλυτές της υποδομής χρησιμοποιούνται συχνά για την αντίστροφο χακάρισμα. Προσπαθούμε να δούμε τι μας έχουν κάνει οι άλλοι, χωρίς όμως να έχουμε ονόματα ή αριθμούς. Αντί δηλαδή να εντοπίζουμε ανθρώπους, εντοπίζουμε συσκευές.
Ερώτηση: Κάτι σα δημόσιος υπολογιστής δηλαδή;
Απάντηση: Για παράδειγμα, εντοπίζαμε έναν υπολογιστή σε μια βιβιλιοθήκη κι ανοίγαμε την κάμερά του για να παρακολουθούμε όσους το χρησιμοποιούσαν. Έτσι θα μπορούσαμε να καταγράψουμε και να αποθηκεύσουμε το βίντεο για μελλοντική χρήση.  Κάπως έτσι έχουμε παρακολουθήσει πολλές συζητήσεις μεταξύ Ιρακινών κι όχι μόνο. Έτυχε λοιπόν να δω μια καταγραφή ενός τύπου που ήταν μηχανικός κάπου στη Νοτιοανατολική Ασία κι έκανε αίτηση για δουλειά σε κάποιο πανεπιστήμιο που ήταν ύποπτο για συμμετοχή σε πυρηνικό πρόγραμμα ή σε κάποια κυβερονεπίθεση. Δε θυμάμαι ακριβώς, γιατί πάντα υπήρχε κάποια δικαιολογία τις καταγραφές. Αυτός ο άνδρας είχε το παιδί του στην αγκαλιά του, το οποίο αθώα χτυπούσε τα πλήκτρα.
Ερώτηση: Ήταν τότε που «μίλησε» η συνείδησή σας;
Απάντηση: Ήξερα ότι χρησιμοποιούσα μέσα μαζικής παρακολούθησης, ήταν όλα όμως πολύ αόριστα ως έννοια. Και ξαφνικά βλέπεις έναν άνθρωπο να σε κοιτάει μέσα από την οθόνη. Οι ίδιοι προφανώς δεν έχουν καν ιδέα ότι σε κοιτάνε. Αλλά συνειδητοποιείς πως την ώρα που κάποιοι απλά διαβάζουν, εσύ από την άλλη άκρη της οθόνης διαβάζεις τους ίδιους. Κι όλα αυτά τα συστήματα έφτασαν μέχρι αυτό το σημείο χωρίς να το γνωρίζεις κανείς. Μου πήρε πάρα πολύ μεγάλο διάστημα για να αναπτύξω μια μορφή σκεπτικισμού απέναντι σε αυτό που έβλεπα. Αλλά λίγο λίγο άρχισα να το σκέφτομαι, ενώ το πράγμα γινόταν όλο και χειρότερο, αφού κάθε μέρα μαθαίνεις όλο και περισσότερα πράγματα. Έτσι ψάχνεις όλο και περισσότερο για τις αντιφάσεις μεταξύ όσων σου λένε οι εργοδότες σου και όσων συμβαίνουν στην πραγματικότητα.
Ερώτηση: Κάποια στιγμή πέσατε σε βαθιά κατάθλιψη; Σκεφτήκατε ποτέ την αυτοκτονία;
Απάντηση: Όχι ποτέ. Κι αυτό είναι πολύ σημαντικό να καταγραφεί. Έχω σοβαρές φιλοσοφικές ενστάσεις αναφορικά με την ιδέα της αυτοκτονίας κι έτσι αν τύχει ποτέ να πέσω από κάνα παράθυρο, να είστε σίγουροι πως κάποιοι με έσπρωξαν.
Ερώτηση: Όταν άρχισατε να συλλέγετε τα στοιχεία τα οποία έμειναν στην ιστορία ως «φάκελος Σνόουντεν», εργαζόσασταν στην Χαβάη στην λεγόμενη «Υπηρεσία διαμοιρασμού πληροφοριών». Ακούγεται λίγο σαν ανέκδοτο, έτσι;
Απάντηση: Ήμουν ο μοναδικός υπάλληλος στην υπηρεσία. Κατέληξα στην συγκεκριμένη θέση κατά τύχη. Μετά την περιπέτεια της υγείας μου ήθελα να το πάω χαλαρά, να ξαναφτιάξω τη σχέση μου με τη σύντροφό μου, να ξαναφτιάξω τη ζωή μου γενικότερα. Είχα όμως την εξουσιοδότηση για πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα. Παράλληλα, από καθαρή τύχη εγκαταστάθηκα στο ίδιο μέρος με σημαντική ομάδα μηχανικών συστημάτων των Windows. Αυτοί γνωρίζανε πως είχα εμπειρία και ως διαχειριστής συστήματος αλλά και ως μηχανικός και ζήτησαν τη βοήθειά μου. Έτσι είχα πληρέστατη πρόσβαση στα πάντα. Το NSA ποτέ δεν κατάλαβε πόσο καλός θα γινόμουν στο να μοιράζομαι πληροφορίες.
Ερώτηση: Η υπηρεσία στεγάζεται σε υπόγειες υποδομές, σωστά;
Απάντηση: Ναι, ήταν αυτή «μέσα στο τούνελ». Υπάρχει ένας μεγάλος δρόμος που περνάει από το κέντρο του Οάχου και λίγο πριν από μια μεγάλη αεροπορική βάση, που υπάρχει  στο τέλος του, βλέπει κανείς ένα μικρό πάρκιγκ στα αριστερά, το οποίο αποτελεί μια κλειστή εγκατάσταση της NSA. Και από πάρκιγκ περνάει κανείς ένα μεγάλο τούνελ προς ένα λόφο, όπου καλλιεργούνται ανανάδες.
Ερώτηση: Πως κατάφερατε να βγάλετε τις πληροφορίες από αυτό το φρούριο;
Απάντηση: Υπάρχει ένα όριο στις λεπτομέρειες που μπορώ να δώσω, γιατί κάποια μέρα μπορεί να βρεθώ ενώπιον δικαστηρίου. Όχι ότι έχει πολύ σημασία, γιατί αν φτάσω ποτέ σε αίθουσα δικαστηρίου θα σημαίνει πως θα περάσω την υπόλοιπη ζωή μου στη φυλακή.
Ερώτηση: Γράφετε ότι μερικές φορές βγάζατε πληροφορίες αποθηκευμένες σε κάρτα SD, που ήταν κρυμμμένη σε κύβο του Ρούμπικ.
Απάντηση: Το πλέον κρίσιμο σημείο με τον κύβο του Ρούμπικ είναι πως δε λειτουργούσε τόσο μέσο απόκρυψης όσο ως μέσω απόσπασης της προσοχής. Έπρεπε να βγάζω πράγματα από το κτίριο πολλές φορές. Πραγματικά έδινα ως δώρο κύβους του Ρούμπικ σε όλους στο γραφείο, ενώ οι φύλακες με έβλεπαν με έναν κύβο του Ρουμπικ στα χέρια όλη την ώρα. Κάπως έτσι ήμουν ο τύπος με τον κύβο του Ρούμπικ. Όταν λοιπόν έβγαινα από τη σήραγγα με το «λαθραίο φορτίο» μου κι έβλεπα του βαριεστημένους φύλακες, πολλές φορές τους πετούσα τον κύβο. Αυτοί μου απαντούσαν: «Είχα από μικρό παιδί τέτοιους κύβους, αλλά ποτέ δεν μπορούσα να τους λύσω. Οπότε απλά έβγαζα τα αυτοκόλλητα». Ε το ίδιο έκανα κι εγώ, αλλά για άλλους λόγους.

Ερώτηση: Είχατε κρύψει κάρτα SD  ακόμη και μέσα στο στόμα σας.
Απάντηση: Όταν το κάνεις κάτι τέτοιο για πρώτη φορά, προσπαθείς να περάσεις το διάδρομο χωρίς να τρέμεις. Στη συνέχεια, όσο περισσότερες φορές το κάνεις, αντιλαμβάνεσαι ότι λειτουργεί. Συνειδητοποιείς πως ο ανιχνευτής μετάλλου δεν ανιχνεύει μια κάρτα SD, αφού αυτή έχει λιγότερο μέταλλο ακόμη κι από τα εσώρουχα μας.
Ερώτηση: Έχετε διαβάσει κατηγορητήρια εις βάρος άλλων πρωην whistleblowers για να μάθετε από τα λάθη τους. Τι ανακαλύψατε τελικά;
Απάντηση: Κατάλαβα πως πρέπει να εντοπίσω τα σημεία υψηλού κινδύνου, που δηλαδή πραγματοποιούνται συλλήψεις, που και με ποια μέθοδο διεξάγονται οι έρευνες. Νόμιζα πως πρόκειται για ανθρώπινες παγίδες, όπου μπορούν να σε μπλοκάρουν κάπου μέσα στη σήραγγα. Ένα βράδυ λοιπόν καθώς έφευγα από το πάγκιγκ είδα ένα όχημα της NSA πίσω μου. Σκέφτηκα: «Ω θεέ μου, οδήγα προσεκτικά». Στην πραγματικότητα όμως ήταν κάποιοι υπάλληλοι της υπηρεσίας που σχολούσαν κι έτσι δε με εχόχλησαν.
Ερώτηση: Πως συνήθισατε στην ιδέα πως θα σε αντιμετωπίζουν ως προδότη;
Απάντηση: Οφείλεις να έχεις συνείδηση ότι κάνεις αυτό που κάνεις για τους σωστούς λόγους. Δεν αρκεί απλά να πιστεύεις σε κάτι. Πρέπει να ρισκάρεις αν θες να αλλάξουν τα πράγματα.
Ερώτηση: Τι κάνατε την τελευταία μέρα πριν να πετάξετε για το Χογκ Κογκ για να συναντήσετε τους δημοσιογράφους που είχατε ως επαφές;
Απάντηση: Ήταν βασικά «φορτωμένη» με δουλειά και στεναχώρια, ενώ παράλληλα προσπαθούσα να μην κάνω κάποιο λάθος. Έγραψα κι ένα γράμμα στην Λινσντει..
Ερώτηση: Η οποία ήταν η τότε κοπέλα σας και νυν σύντροφός σας. Τι είδους γράμμα της γράψατε;
Απάντηση: Ήταν απλά για να της πως πως θα έλειπα για δουλειές, καθώς δεν μπορούσα να της αποκαλύψω τι έκανα.
Ερώτηση: Γιατί δεν μπορούσατε;
Απάντηση: Γιατί ενημέρωνα την Λινσντει ή την οικογένειά μου κι αυτοί δεν ενημέρωναν άμεσα το FBI, η κυβέρνηση θα ισχυριζόταν πως κατά τους αμερικάνικους νόμους και οι ίδιοι ήταν εμπλεκόμενοι σε συνομωσία.
Ερώτηση: Δε μιλήσατε στη Λινσντει σχετικά με τις σκέψεις ή τις αμφιβολίες, προκειμένου να καταλάβει λίγο παραπάνω τι σας συνέβαινε;
Απάντηση: Νομίζω πως αντιλαμβανόταν την αλλαγή στη διάθεσή μου, αλλά έπρεπε να είμαι προσεκτικός. Όταν αγαπάς κάποιον, δε ρισκάρεις να τον βάλεις φυλακή.
Ερώτηση: Περιμένετε να γυρίσετε στην πατρίδα σας κάποια στιγμή στο μέλλον;
Απάντηση: Φαντάζει όλο και πιο πιθανό ότι μια μέρα θα μπορώ να επιστρέψω. Δε βλέπεις άλλωστε τους ίδιους ισχυρισμούς σήμερα, το 2019, με εκείνους τους 2013. Όσα λέγανε το 2013 για την υποτιθέμενη ζημιά που έκανα στην εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, έχουν διαψευστεί. Την ίδια στιγμή, τα δημόσια οφέλη όσων συνέβησαν τότε γίνονται όλο και πιο ξεκάθαρα.
Ερώτηση: Περιγράφετε την αφιξή σας στη Μόσχα σαν έναν περίπατο στο πάρκο. Λέτε πως αρνηθήκατε να συνεργαστείτε με τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες, κι αυτές σας άφησαν να φύγετε. Όλα αυτά φαντάζουν απίστευτα.
Απάντηση: Νομίζω πως το γεγονός ότι οι ρώσικες αρχές δε με πίεσαν καθόλου για να δώσω πληροφορίες έχει να κάνει με την έκταση που πήρε η υπόθεση στην παγκόσμια κοινή γνώμη. Δεν ήξεραν απλά τι να κάνουν. Νομίζω πως σκέφτηκαν: «Ας περιμένουμε να δούμε τι θα γίνει».
Ερώτηση: Έχετε Ρώσους φίλους;
Απάντηση: Προσπαθώ να κρατάω μια απόσταση από την Ρώσικη κοινωνία, το ίδιο θα έκανα σε κάθε άλλη χώρα. Ζω τη ζωή μου κατά βάση μέσα στην αγγλόφωνη κοινότητα. Είμαι πρόεδρος του Ιδρύματος για την Ελευθερία του Τύπου. Και ξέρετε, είμαι σπιτόγατος. Δεν έχει σημασία που βρίσκομαι -στη Μόσχα, το Βερολίνο ή τη Νέα Υόρκη- αρκεί να έχω μια οθόνη υπολογιστή να κοιτάω.
Ερώτηση: Δηλαδή δεν έχετε κοινωνική ζωή;
Απάντηση: Προφανώς κι έχω. Συναντώ φίλους, πηγαίνω για φαγητό, βγαίνω για βόλτα με την  Λινσντει στα πάρκα, παίρνω το μετρό, μπαίνω σε ταξί. Συχνά καταδικάζω δημόσια την ρώσικη κυβέρνηση για το επίπεδο των ανθρώπινων δικαιωμάτων και για την άρνησή της να κάνει ελεύθερες εκλογές. Δε βγάζω όμως σέλφι έξω από το Κρεμλίνο, καθώς η αμερικάνικη κυβέρνηση θα το χρησιμοποιήσει για σπέκουλα εναντίον μου.
Ερώτηση: Η whistleblower των Wikileaks, Τσέλσι Μάνιγκ, περάσε μεγάλο διάστημα στη φυλακή, από όπου βγήκε μόλις πριν από λίγο καιρό. Ο ιδρυτής τους, Τζούλιαν Ασάνζ βρίσκεται και αυτός στη φυλακή, αναμένοντας να εκδοθεί στις ΗΠΑ; Μήπως είστε ο επόμενος;
Απάντηση: Ελπίζω πως όχι. Κοιτάξτε όμως, αν ήθελα μια ασφαλή και ήσυχη ζωή θα ήμουν ακόμη στη Χαβάη με τη γυναίκα που αγαπώ, λαμβάνοντας έναν τεράστιο μισθό κάθε μήνα χωρίς ουσιαστικά να δουλεύω. Είναι αυτό όμως ζωή στη πραγματικότητα; Δεν έχει σημασία τόσο τι νομίζουμε ότι είμαστε, αλλά τις επιλογές κάνουμε. Μπορεί να μην μπορώ να γυρίσω στην πατρίδα μου, αλλά ξέρω πως την έκανα καλύτερη. Ό,τι κι αν γίνει στο μέλλον, αυτό και μόνο με ικανοποεί.
Ερώτηση: Οι αρχές της Δύσης κατηγορούν την ρώσικη κυβέρνηση ότι λειτουργεί ως ο μεγαλύτερος ταραξίας στον ψηφιακό κόσμο. Έχουν δίκιο;
Απάντηση: Η Ρωσία είναι υπεύθυνη για πολλές αρνητικές δραστηρότητες ανά τον κόσμο, αυτό είναι σίγουρο. Παρενέβη η Ρωσία σε εκλογές; Σίγουρα. Παρεμβαίνουν όμως και οι ΗΠΑ σε εκλογές ; Επίσης σίγουρα. Το κάνουν εδώ και τουλάχιστον 50 χρόνια. Κάθε χώρα με μέγεθος μεγαλύτερο της Ισλανδίας θα επιχειρεί να παρέβει σε κάθε κρίσιμες εκλογές και κάθε φορά θα το αρνείται, αφού έτσι λειτουργούν οι μυστικές υπηρεσίες. Αυτός είναι ακριβώς κι ο λόγος που υπάρχουν συγκαλυμμένες επιχειρήσεις αλλά και διαιρέσεις επιρροής και ο στόχος τους είναι να δημιουργήσει ένα καλύτερο status quo για κάθε χώρα σε σχέση με τις υπόλοιπες.
Ερώτηση: Ζητάτε την κατάργηση των μυστικών υπηρεσιών;
Απάντηση:  Νομίζω ότι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στον κόσμο των μυστικών υπηρεσιών είναι η άρνηση τους να διαχωρίσουν τη συγκεκαλυμμένη δράση, την προπαγάνδα και τα παιχνίδια επιρροής από τη νοημοσύνη. Έχουμε ανάγκη τη νοημοσύνη, καθώς μειώνει τις πιθανότητες ενός πολέμου. Το πρόβλημα έχει να κάνει με το γεγονός πως αυτές οι υπηρεσίες έχουν μετραπεί σε αυτόνομους οργανισμούς που δεν αντικατοπτρίζουν τα θέλω των πολιτικών, τα νομοθετών ή της κοινής γνώμης, αλλά προσπαθούν να τα διαμορφώσουν και να τα κατευθύνουν. Σου λένε πως αν μάθεις κάτι που δεν πρέπει, θα πεθάνουν άνθρωποι. Αλλά κάτι τέτοιο δεν ισχύει.
Ερώτηση: Και ποια τελικά είναι η λύση;
Απάντηση: Πρέπει να σταματήσουν τη μαζική συλλογή πληροφοριών. Το να παρακολουθείς τον καθένα, μην τυχόν και φανεί ποτέ επικίνδυνος, είναι προβληματικό, καθώς αλλάζει τον χαρακτήρα της κοινωνίας.
Ερώτηση: Έχει κενά ασφαλείας το ίντερνετ;
Απάντηση: Όχι, λειτουργεί μια χαρά αλλά για τους λάθος ανθρώπους.
Ερώτηση: Είναι δυνατό να επανεφεύρουμε το ίντερνετ, όπως πρότεινε ο ιδρυτής του Τιμ Μπερνερ Λι;
Απάντηση: Σέβομαι απεριόριστα τον Τιμ Μπερνερ Λι. Προωθεί την εκ νέου αποκέντρωση του Διαδικτύου. Η ιδέα είναι ότι μπορούμε να φτιάξουμε ένα διαδίκτυο πιο ατομικό, χωρίς να χρειάζεται να είναι απίστευτα δύσκολο να το διατηρήσουμε και να το διαχειριστούμε.
Ερώτηση: Μπορεί να λειτουργήσει μια τέτοια ιδέα;
Απάντηση: Τι βλέπουμε σήμερα; Έχουμε το Facebook,  την Google, μεγάλα κέντρα δεδομένων σε όλο τον κόσμο και αυτοί οι τύποι διοικούν εξ αποστάσεως τους υπολογιστές μας. Στέλνεις τα αιτήματά σου στην Google, για να βρείς το σωστο δρόμο τσεκάρεις το Google Maps. Η Google επεξεργάζεται τα αιτήματα και στέλνει τα αποτελέσματα. Το ίδιο συμβαίνει με την αναγνώριση φωνής την Alexa, την Siri κι όλα τα υπόλοιπα. Αλλά σήμερα, τα τηλέφωνα είναι πολύ πιο ικανά από ό, τι ήταν. Αυτό σημαίνει πως τα αιτήματα μπορούν να επιλυθούν χωρίς να εξαρτάσαι από τον πάροχο. Κάπως έτσι, αξιοποιώντας στο έπακρο τις δυνατότητες που μας παρέχονται, δε χρειαζόμαστε καμιά Google. Γιατί άλλωστε να γνωρίζει Google κάθε κίνησή μας;
Ερώτηση: Ναι, αλλά οι περισσότεροι μοιάζουν πολλοί εξοικειωμένοι με τη χρήση του Facebook, της Google και του Google Maps.
Απάντηση: Κοίτα το κινητό στο τραπέζι. Μπορείς να ξέρεις τι κάνει όσο είναι κλειστή η οθόνη;
Ερώτηση: Μάλλον όχι. Εσείς ξέρετε;
Απάντηση: Εγώ μπορώ να σου πως με κάποια εξουσιοδότηση αυτό κινητό επικοινωνεί εκατοντάδες φορές κάθε λεπτό. Έχει πρόσβαση σε δίκτυο διαφημίσεων, αναλύει την καταναλωτική συμπεριφορά σου, εντοπίζει την τοποθεσία σου και ούτω καθεξής. Το βασικό πρόβλημα λοιπόν είναι τι συμβαίνει όταν δεν το βλέπουμε. Αν υποθέσουμε ότι θα μπορούσατε να πατήσε απλά ένα εικονίδιο και όλη η κρυφή δραστηριότητα να σταματούσε, θα το κάνατε;
Ερώτηση: Φυσικά.
Απάντηση: Αυτή τη δυνατότητα όμως δεν την έχουμε αυτή τη στιγμή. Μας λένε απλά: Σκρόλαρε και πάτα «συμφωνώ». Έτσι η ζωή σου θα γίνει καλύτερη. Και αν κανένας άλλος δεν το αμφισβητήσει, θα το κάνω μόνος μου, γιατί το κύριο ζήτημα τώρα είναι να έρθουν όλα στο φως.
Ερώτηση: Ποια ήταν η πιο δύσκολη στιγμή αυτών των έξι χρόνων;
Απάντηση: Όταν άφησα την Λίντσει. Κι αυτό ήταν ένα πραγματικό έγκλημα για το οποία είμαι ένοχος. Πιθανότατα υπήρξα ο χειρότερος σύντροφος στις ΗΠΑ..
Ερώτηση: Ως πρώην κατάσκοπος, ξέρετε πώς να παραπληροφορείτε και να διακόπτετε. Γιατί να πιστέψουμε οτιδήποτε γράφετε στο βιβλίο σας;
Απάντηση: Δεν πρέπει να τα πιστέψετε. Ήταν ένα πολύ δύσκολο στη συγγραφή βιβλίο και νομίζω πως είναι αρκετά ειλικρινές. Το μάθημα που έχω την αίσθηση ότι μπορεί να πάρει κανείς από αυτό είναι το εξής: Αμφισβήτησε με, να είσαι επιφυλακτικός. Αλλά να είσαι το ίδιο επιφυλακτικός κι απέναντι σε όσους κάνουν κουμάντο.
Από το tvxs

Κυριακή 15 Σεπτεμβρίου 2019

Ανάπτυξη με... δωρεάν εργασία

  • A-
  • A+
Για περίπου 150 χρόνια, ώς την κατάργηση της δουλείας στις ΗΠΑ, εκατομμύρια Αφρικανοί έγιναν με τη βία δωρεάν εργατικά χέρια προκειμένου να «αξιοποιηθούν» στις μεγάλες φυτείες βαμβακιού, ζάχαρης και καπνού του αμερικανικού Νότου και των νησιών της Καραϊβικής ● Η εργασία των Αφρικανών σκλάβων συνετέλεσε στην εγκαθίδρυση εκτεταμένων αγροτικών εκμεταλλεύσεων στις αποικίες του αμερικανικού Νότου, στην οικοδόμηση της πανίσχυρης οικονομίας του βαμβακιού στον 18ο αιώνα, καθώς και κωμοπόλεων και πόλεων που σταδιακά εξελίχθηκαν διαμορφώνοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.

Οι σκλάβοι, οι τράπεζες και τα οικονομικά «θαύματα»
Βρετανίας και ΗΠΑ

Πριν από την απαγόρευση της δουλείας σε Βρετανία και ΗΠΑ, οι σκλάβοι και η δωρεάν εργασία τους αποτέλεσαν μια από τις πιο κερδοφόρες μηχανές παραγωγής κεφαλαίου. Βασικό γρανάζι αυτής της μηχανής ήταν οι τράπεζες.
Τον Αύγουστο που πέρασε έκλεισαν 400 χρόνια από την πρώτη μεταφορά Αφρικανών σκλάβων σε αυτό που σήμερα ονομάζεται Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής -και πιο συγκεκριμένα στο Τζέιμσταουν της Βιρτζίνια- από Ολλανδούς δουλεμπόρους.
Στον περίπου ενάμιση αιώνα που ακολούθησε ώς την κατάργηση της δουλείας στις ΗΠΑ, εκατομμύρια ακόμη Αφρικανοί ακολούθησαν αυτή τη διαδρομή με τη βία προκειμένου να «αξιοποιηθούν» στις μεγάλες φυτείες βαμβακιού, ζάχαρης και καπνού του αμερικανικού Νότου και των νησιών της Καραϊβικής.
Για περίπου 150 χρόνια, η δωρεάν εργασία τους αποτέλεσε βασική πηγή πλουτισμού για άποικους γαιοκτήμονες -που είχαν εφ’ όρου ζωής το δικαίωμα ιδιοκτησίας πάνω σε αυτούς- και όχι μόνον. Η εργασία των Αφρικανών σκλάβων συνετέλεσε στην εγκαθίδρυση εκτεταμένων αγροτικών εκμεταλλεύσεων στις αποικίες του αμερικανικού Νότου, στην οικοδόμηση της πανίσχυρης οικονομίας του βαμβακιού στον 18ο αιώνα καθώς και κωμοπόλεων και πόλεων που σταδιακά εξελίχθηκαν διαμορφώνοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.
Οι σοδειές από τις φυτείες που καλλιεργούσαν δωρεάν οι σκλάβοι εξάγονταν στην Ευρώπη ή τις βορειότερες αποικίες της Αμερικής όπου μετατρέπονταν τελικά σε αγαθά. Για δεκάδες χρόνια τα κέρδη από την πώληση των τελευταίων επανεπενδύονταν για τη χρηματοδότηση νέων ταξιδιών στην Αφρική, την απόκτηση ακόμη περισσότερων σκλάβων και τη μεταφορά τους στις αποικίες για εκμετάλλευση. Αυτή η τριγωνική εμπορική διαδρομή αποδείχθηκε ιδιαίτερα επικερδής όχι μόνο για τους ιδιοκτήτες των φυτειών αλλά και για εμπόρους, μεσίτες, επενδυτές, κερδοσκόπους.
Εμποροι και μεσίτες εξελίχθηκαν σταδιακά σε τραπεζίτες και αποτέλεσαν τους βασικούς πιστωτές αυτού του σχήματος. Στις αποικίες, τέλος, οι ιδιοκτήτες των φυτειών προκειμένου να ξεκινήσουν κάποιες από τις μελλοντικές τους καλλιέργειες και να καλύψουν τις τεράστιες κεφαλαιακές ανάγκες -για την αγορά ή μίσθωση πλοίων, προϊόντων, γης και σκλάβων- προσέφευγαν ολοένα και περισσότερο στον δανεισμό ανοίγοντας την όρεξη όσων ήθελαν να κερδοσκοπήσουν.

Βρετανία

Ενα ταξίδι από το Λίβερπουλ για την Αφρική και από εκεί στην Καραϊβική ή τη Νέα Ορλεάνη και μετά επιστροφή πίσω στη Βρετανία μπορούσε να πάρει 18 μήνες. Κάθε σημείο αυτού του ταξιδιού, για αγορά και πώληση Αφρικανών σκλάβων, αγορά και εισαγωγή της παραγωγής των φυτειών που καλλιεργούσαν οι σκλάβοι περιείχε πολλές συναλλαγές και πιστωτικές διευθετήσεις.
Μέχρι τα μέσα του 17ου αιώνα όμως δεν υπήρχαν τράπεζες στο City του Λονδίνου που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν αυτή την ανάγκη, ενώ έως και έναν αιώνα μετά η τραπεζική ελάχιστα είχε αναπτυχθεί εκτός της βρετανικής πρωτεύουσας.
Το κενό αυτό κάλυψαν οι έμποροι του Λονδίνου, του Μπρίστολ και του Λίβερπουλ, που αγόραζαν την παραγωγή των φυτειών. Χρηματοδότησαν με τα κέρδη τους από την πώληση της παραγωγής των φυτειών τα ταξίδια και το δουλεμπόριο και σταδιακά εξελίχθηκαν σε τραπεζίτες. Οι έμποροι του Λίβερπουλ που ενεπλάκησαν στη χρηματοδότηση του δουλεμπορίου, για παράδειγμα, σχημάτισαν τη Heywoods Bank, η οποία σταδιακά ενσωματώθηκε στη σημερινή Barclays.
Με ανάλογο τρόπο αναδύθηκε η Lloyds, η οποία εκτός της χρηματοδότησης ταξιδιών και δουλεμπορίου παρείχε ακόμη και ασφαλιστικές υπηρεσίες στα πλοία που έπλεαν μεταξύ αφρινανικών ακτών και νέου κόσμου.
Ανάλογα αναπτύχθηκαν ακόμη δύο μεγάλα πιστωτικά ιδρύματα της Βρετανίας, η Royal Bank of Scotland και η Barrings, ενώ ακόμη σημαντικότερη ήταν η εμπλοκή της σημερινής κεντρικής τράπεζας της Βρετανίας, της Τράπεζας της Αγγλίας.
Οταν ιδρύθηκε το 1694, η Bank of England στήριξε εξ ολοκλήρου το εν λόγω σύστημα εμπορικής πίστης καθώς αρκετά από τα πλουσιότερα μέλη της είχαν δημιουργήσει μέρος ή το σύνολο της τεράστιας περιουσίας τους από το δουλεμπόριο.
Στην πορεία, η Τράπεζα της Αγγλίας έχοντας ειδική σχέση με το κράτος σταθεροποίησε τα εθνικά οικονομικά και επέτρεψε στη βρετανική κυβέρνηση να χρηματοδοτήσει τους μεγαλύτερους πολέμους της κατά τον 18ο αιώνα. Στόχος αυτών των πολέμων ήταν η εξασφάλιση και διασφάλιση υπερπόντιων εδαφών, μεταξύ αυτών και των αποικιών όπου ανθούσε η δουλεία, όπως και η χρηματοδότηση στρατιωτικών και ναυτικών μέσων για την προστασία των θαλάσσιων δρόμων του δουλεμπορίου στον Ατλαντικό και των οικονομιών των φυτειών.

Καπιταλισμός

Τα οφέλη ήταν τεράστια. Σύμφωνα με τα στοιχεία, ώς τα τέλη του 18ου αιώνα τα κέρδη από το εμπόριο των σκλάβων και τη δωρεάν εργασία τους κάλυπταν το 1/3 των συνολικών επενδυτικών αναγκών της Βρετανίας.
Ουκ ολίγοι ιστορικοί πιστεύουν ότι χωρίς αυτά τα κέρδη δεν θα ήταν δυνατή ούτε η βιομηχανική επανάσταση ούτε η ναυτική υπεροχή της Βρετανίας. Τονίζουν δε ότι τα κέρδη από το δουλεμπόριο αποτέλεσαν τη βάση για την οικοδόμηση του βρετανικού καπιταλισμού.
Στα κέρδη αυτά και στην εκμετάλλευση της εργασίας των Αφρικανών σκλάβων οφείλουν μεταξύ άλλων την αίγλη τους αρκετά επιφανή πνευματικά ιδρύματα της Βρετανίας, όπως τα δύο αρχαιότερα Πανεπιστήμια της Οξφόρδης και του Κέιμπριτζ, η Βασιλική Ακαδημία, η Εθνική Πινακοθήκη, η Πινακοθήκη Μοντέρνας Τέχνης Τέιτ και το Βρετανικό Μουσείο που άνθησαν χάρη στα πλουσιοπάροχα κληροδοτήματα δουλεμπόρων και δουλοκτητών μεγιστάνων.

Αποζημίωση

Παρ’ όλα αυτά, η βρετανική κυβέρνηση, όταν πέρασε τον νόμο για την κατάργηση της δουλείας το 1833, απελευθερώνοντας 800 χιλιάδες σκλάβους, δεν προέβλεψε καμία αποζημίωση για όσα αυτοί είχαν προσφέρει και υποφέρει. Αποζημίωση, η οποία ισοδυναμεί με 16 δισεκατομμύρια σημερινές λίρες, το βρετανικό κράτος προσέφερε μόνο στα αφεντικά των σκλάβων για την... απώλεια της ιδιοκτησίας τους. Προκειμένου μάλιστα να καλύψει αυτή την αποζημίωση, το βρετανικό Δημόσιο δανείστηκε αδρά ποσό ίσο με το 40% των τότε δημόσιων δαπανών του.
Το δάνειο αυτό εξοφλήθηκε το 2015. Κάτι που σημαίνει ότι μέχρι και πριν από 4 χρόνια κάποιοι απόγονοι των σκλάβων στη Βρετανία πλήρωναν ακόμη τους ιδιοκτήτες των σκλάβων για την ελευθερία των προγόνων τους.
Τις ρίζες τους στη δουλεία και στο εμπόριο των σκλάβων δεν έχουν όμως μόνο οι σημερινές μεγάλες τράπεζες της Βρετανίας αλλά και των ΗΠΑ.

Εμπράγματη αξία...

Αρκετοί από τους κολοσσούς της Wall Street (όπως J.P. Morgan, Bank of America, Citibank, Lehman Brothers και Wells Fargo) είναι απόγονοι τραπεζών που ενεπλάκησαν άμεσα ή έμμεσα στη δουλεία.
Παρείχαν δάνεια στους ιδιοκτήτες των φυτειών με εχέγγυο σκλάβους, αποτιμούσαν την αξία τους βάσει φύλου, ηλικίας και άλλων ατομικών χαρακτηριστικών ενώ όταν οι δανειολήπτες ιδιοκτήτες των φυτειών αδυνατούσαν να αποπληρώσουν το χρέος τους γίνονταν μετά την κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων και ιδιοκτήτες σκλάβων.
Στις κατασχέσεις τους μάλιστα οι τραπεζίτες προτιμούσαν σκλάβους έναντι γης και ακινήτων καθώς ήταν πιο... ρευστοποιήσιμοι, μπορούσαν δηλαδή να ξαναπουληθούν εύκολα και να φέρουν γρήγορα έσοδα.
Η αξία των σκλάβων μπορούσε να καταγραφεί ως εγγύηση σε ενυπόθηκα δάνεια, ομόλογα και άλλα χρεόγραφα που στη συνέχεια, όπως κάθε άλλο χρηματοπιστωτικό εργαλείο, πωλούνταν σε επενδυτές σε εθνικό αλλά και διεθνές επίπεδο. Κάτι που επέτρεψε εξαγωγή κερδών από τη δουλεία και σε επενδυτές που ζούσαν σε περιοχές όπου η δουλεία ήταν απαγορευμένη.
Η εύκολη πίστωση οδήγησε σταδιακά σε φούσκα της αξίας των σκλάβων και της καλλιεργήσιμης γης η οποία μοιραία έσκασε με τον Πανικό του 1837, προκαλώντας τη χειρότερη οικονομική κρίση του 19ου αιώνα στις ΗΠΑ. Μεταξύ 1837 και 1842 κατέρρευσαν τράπεζες, η πίστωση εξαφανίστηκε και η οικονομία τελμάτωσε.
Ομως, χάρη στην ανάπτυξη νέων χρεωστικών τίτλων που ήταν διασφαλισμένοι με την αξία των σκλάβων, η αμερικανική οικονομία της δεκαετίας του 1820 και του 1830 είχε ήδη ξεκινήσει τον μετασχηματισμό της. Μεγάλο μέρος της οικονομίας είχε ήδη εμπλακεί σε δίκτυα κεφαλαίου που έβγαζαν κέρδη από τους σκλαβωμένους Αφρικανούς.
Η ευημερία που δημιούργησε η σκλαβιά επεκτάθηκε πέρα από τις βαμβοκοφυτείες του Νότου, καθώς οι κεφαλαιαγορές μόχλευσαν την εγγύηση που παρείχαν οι σκλάβοι, ενώ οι οικονομικές και εμπορικές δομές βοήθησαν στην ανάπτυξη και την τελειοποίησή τους.
To 2005, σε μια σπάνια ομολογία η μεγαλύτερη τράπεζα των ΗΠΑ σήμερα, η J.P. Morgan Chase, παραδέχθηκε ότι συμμετείχε ενεργά στη δουλεία των Αφρικανών. Ο τραπεζικός κολοσσός παραδέχθηκε ότι από το 1831 ώς το τέλος του αμερικανικού εμφύλιου πολέμου το 1865, δύο θυγατρικές της τράπεζες, η Citizens’ Bank και Canal Bank, παρείχαν υπηρεσίες προς ιδιοκτήτες φυτειών στη Λουιζιάνα.
Την περίοδο αυτή οι δύο τράπεζες της J.P. Morgan αποδέχθηκαν ως εγγύηση για χορήγηση δανείων σε ιδιοκτήτες φυτειών περί τους 13.000 σκλάβους, ενώ κατέληξαν ύστερα από κατασχέσεις να έχουν στην ιδιοκτησία τους περί τους 1.250.
Ανάλογη εμπλοκή στο καθεστώς της δουλείας -με ιδιοκτησία σκλάβων ή την αποδοχή τους ως εχέγγυου- είχαν ακόμη εκτός των παραπάνω τραπεζών και οι Bank of America, Wells Fargo, FleetBoston Financial, αλλά και οι ασφαλιστικοί κολοσσοί των ΗΠΑ Aetna, New York Life, AIG που μέσω των πρόγονων εταιρειών τους ασφάλιζαν τις ζωές των σκλάβων για χάρη των ιδιοκτητών τους.
Τα αυξανόμενα κέρδη της οικονομίας των σκλάβων αποδείχθηκαν καθοριστικής σημασίας για το σύνολο της οικονομίας των ΗΠΑ. Η βαμβακοπαραγωγική οικονομία του 19ου αιώνα στον αμερικανικό Νότο ήταν υπεύθυνη για πάνω από τα μισά συνολικά αγαθά που οι ΗΠΑ εξήγαν μεταξύ 1820 και 1860 και βοήθησε να σχηματιστούν πολλοί από τους σημερινούς οικονομικούς και κοινωνικούς θεσμούς της Αμερικής. Εκτός του χρηματοπιστωτικού συστήματος, το σύστημα κοινωνικού ελέγχου και πειθαρχίας (φυλακές), οι νόμοι περί ιδιοκτησίας, ο ασφαλιστικός κλάδος έχουν τις ρίζες τους στην οικονομία των σκλάβων.
Τα κέρδη που δημιούργησε η καλλιέργεια βαμβακιού βοήθησαν ακόμη να χρηματοδοτηθούν τεράστιες αυτοκρατορίες εμπορίου και βιομηχανίας, περιλαμβανομένων της ναυτιλίας και των σιδηρόδρομων. Πλούτισαν φυσικά και τους μεσάζοντες ασφαλιστές, μεσίτες, επενδυτές και κερδοσκόπους.
Δεκάδες, τέλος, ήταν και τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα που ενεπλάκησαν έμμεσα στη δουλεία καθώς χρηματοδοτήθηκαν αδρά από πλούσιες οικογένειες που κατείχαν σκλάβους. Μεταξύ αυτών και τα Πανεπιστήμια του Χάρβαρντ, του Γέιλ, του Πεν, της Κολούμπια, του Πρίνστον, του Ντέλαγουερ, της Βιρτζίνια.

Τα «εμπορεύματα» των αδελφών Lehman

Μικροέμποροι της εποχής όπως οι αδελφοί Lehman -ιδρυτές του γνωστού τραπεζικού κολοσσού Lehman Brothers που η κατάρρευσή του τον Σεπτέμβριο του 2008 τροφοδότησε κραχ του χρηματοπιστωτικού τομέα και παγκόσμια ύφεση- αναδύθηκαν μέσα από το σύστημα της δουλείας.
Η ιστορία τους ξεκινά το 1844, όταν ο Γερμανοεβραίος Hayum Lehman μεταναστεύει από τη Βαυαρία στο Mόμπαϊλ της Αλαμπάμα. Εκεί αλλάζει το όνομά του σε Henry και πιάνει δουλειά ως πλανόδιος πωλητής. Στη συνέχεια ανοίγει ένα μικρό κατάστημα πώλησης αποξηραμένων προϊόντων στο Μοντγκόμερι με τη συμμετοχή των δύο μικρότερων αδελφών του, Μάντελ και Μάγερ. Το κατάστημα ξηρών ειδών εξελίσσεται γρήγορα σε μεσιτικό γραφείο και σταδιακά σε τράπεζα. Μερικά όμως από τα «εμπορεύματα» που αγοράζουν και πουλούν οι αδελφοί Lehman πριν εξελιχθούν σε «εμπόρους του χρήματος» ήταν άνθρωποι.
Η εταιρεία τους έχτισε την αρχική της περιουσία χάρη στην οικονομία των σκλάβων, ενώ και οι ίδιοι για περισσότερα από 20 χρόνια είχαν στην ιδιοκτησία τους σκλάβους.
Οι Lehman έφτασαν στον αμερικανικό Νότο σε μια πολύ ευνοϊκή γι’ αυτούς περίοδο (στα τέλη της οικονομικής κρίσης) και επωφελήθηκαν από την απελπιστική ανάγκη για επενδύσεις και πιστώσεις. Καθιερώθηκαν ως μεσάζοντες της οικονομίας του βαμβακιού, παρέχοντας στους ιδιοκτήτες των φυτειών, εκτός της μεσιτείας στην πώληση του βαμβακιού, χρηματοοικονομικές συμβουλές, συμβουλές μάρκετινγκ, ασφαλίσεις, μεταφορές, logistics και ενίοτε σκλάβους. Πουλούσαν τις υπηρεσίες τους επί πιστώσει και η αμοιβή τους αρκετές φορές ήταν βαμβάκι το οποίο πουλούσαν στις βιομηχανίες του Βορρά.
Στην επαφή τους με τον Βορρά, όπως και αρκετοί άλλοι μεσάζοντες της οικονομίας του βαμβακιού, απέκτησαν πρόσβαση στη χρηματοδότηση των εκεί τραπεζών. Τα χρήματα αυτά έμπαιναν στην οικονομία του βαμβακιού με δάνεια προς τους ιδιοκτήτες των φυτειών και επέστρεφαν πίσω αποδίδοντας τόκους και κέρδη. Μικροί μεσίτες, όπως οι αδελφοί Lehman Brothers, «πακέταραν» οφειλόμενα δάνεια και χρέη και τα πουλούσαν σε άλλους επενδυτές κερδίζοντας και από εκεί. Οπως ακριβώς οι ιδιοκτήτες φυτειών, δανείζονταν και αυτοί με εχέγγυο σκλάβους.
Στη διάρκεια του αμερικανικού εμφύλιου πολέμου (1861-65) οι Lehman αβγάτισαν κι άλλο την περιουσία τους από το εμπόριο υποστηρίζοντας τους Νοτίους και προμηθεύοντας τον στρατό τους με βαμβάκι και μαλλί για τις στολές των στρατιωτών. Οι Lehman όχι μόνο κατάφεραν να επιβιώσουν του πολέμου αλλά και να κερδίσουν από αυτόν, χωρίς να πληρώσουν ποτέ σεντ για τη στήριξη που παρείχαν στην ηττημένη Συνομοσπονδία των Νοτίων. Οπως αρκετοί άλλοι έμποροι και ιδιοκτήτες φυτειών των Πολιτειών του Νότου, έλαβαν χάρη από τον πρόεδρο Αντριου Τζόνσον διατηρώντας όλα όσα κατείχαν προπολεμικά.
Στα αμέσως επόμενα χρόνια οι Lehman εγκαταστάθηκαν στον Βορρά. Συνέχισαν για κάποιο καιρό να μεσιτεύουν συμφωνίες μεταξύ των βαμβακοκαλλιεργητών του Νότου και των εμπόρων και ανταλλακτηρίων του Βορρά, ενώ επεκτάθηκαν και σε άλλα εμπορεύματα, πριν καταλάβουν θέση στο νεοϊδρυθέν Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης το 1887 και εξελιχθούν σε έναν από τους ισχυρότερους χρηματοπιστωτικούς οίκους του κόσμου.
Ο μετασχηματισμός τους -αφήνοντας πίσω τη δουλεία αλλά κρατώντας τα κέρδη της- δεν αποτελεί βέβαια μόνο την ιστορία της Lehman Brothers αλλά και την ιστορία της δημιουργίας του αμερικανικού καπιταλισμού.
Από την efsyn

Σάββατο 7 Σεπτεμβρίου 2019

Ακόμα και στην μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, την αμερικανική, οι ανισότητες όσον αφορά τα εισοδήματα και τον πλούτο έχουν ανέλθει σε δυσθεώρητα ύψη που δεν παρατηρήθηκαν από την λεγόμενη «Επίχρυση Εποχή»  (Gilded Age, 1887-1893) και είναι από τις μεγαλύτερες στον ανεπτυγμένο κόσμο. Οι μέσοι μισθοί των Αμερικανών εργαζομένων έχουν παραμείνει στάσιμοι για σχεδόν 50 χρόνια.
Το 2017, το προσδόκιμο ζωής στις ΗΠΑ μειώθηκε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά και η κατανομή της υγειονομικής περίθαλψης φαίνεται τόσο ανεπαρκής όσο και άδικη. Οι φυλετικές ανισότητες παραμένουν επίμονα... επίμονες. Η πρόοδος στον τομέα της αυτοματοποίησης απειλεί με ακόμη μεγαλύτερες διαταραχές στην αγορά εργασίας κατά τα προσεχή έτη. Η κλιματική αλλαγή προκαλεί ολοένα και μεγαλύτερη αναστάτωση στην καθημερινή ζωή. Όλο και λιγότεροι νέοι μπορούν να ελπίζουν ότι θα ζήσουν καλύτερα από τους γονείς τους.
Το όραμα της «ευημερίας χωρίς αποκλεισμούς»
Παρ'ολαυτά πιστεύουμε ότι μπορούμε να βρούμε λύσεις σε όλα αυτά τα μεγάλα προβλήματα. Πώς όμως θα γίνει κάτι τέτοιο στο στενό πλαίσιο του νεοφιλελευθερισμού; Δύσκολα! Για αυτό σήμερα όσο ποτέ άλλοτε είναι απαραίτητο να γεννηθούν νέες πολιτικές ιδέες για μια οικονομία μετά τον νεοφιλελευθερισμό.
Τα εργαλεία της οικονομίας είναι φυσικά κρίσιμα για την ανάπτυξη ενός πλαισίου πολιτικής για αυτό που ονομάζουμε «ευημερία χωρίς αποκλεισμούς». Κι ενώ η ευημερία είναι η παραδοσιακή μέριμνα των οικονομολόγων, το «χωρίς αποκλεισμούς» απαιτεί τόσο την εξέταση της συνολικής κατανομής των αποτελεσμάτων της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένων των μη-χρηματικών πηγών ευημερίας, από την υγεία και την κλιματική αλλαγή έως τα πολιτικά δικαιώματα.
Η διαστρέβλωση της πραγματικής έννοιας της οικονομίας
Πολλοί πιστεύουν πως η Σχολή του Σικάγου που υπερασπίστηκε την ελεύθερη αγορά και εχθρεύτηκε τον κρατικό παρεμβατισμό, αναμόρφωσε το παγκόσμιο πολιτικό τοπίο μετά το 1980. Η απελευθέρωση των αγορών, το κράτος πρόνοιας, η αποϊδρυματοποίηση της αγοράς εργασίας, η μείωση της εταιρικής και προοδευτικής φορολογίας και η επιδίωξη υπερβολικής παγκοσμιοποίησης - ένοχοι στα αλήθεια των αυξανόμενων ανισοτήτων - έχουν τις ρίζες τους στα συμβατικά οικονομικά δόγματα που κυριαρχούν τις τελευταίες δεκαετίες. Η εστίαση στην δημοσιονομική πειθαρχία, ο μεθοδολογικός ατομικισμός και ο μαθηματικός φορμαλισμός παρεμποδίζουν όμως την ουσιαστική και ευρείας κλίμακας μεταρρύθμιση.
Κατά συνέπεια, πολλοί άνθρωποι βλέπουν την οικονομική πειθαρχία με απόλυτη εχθρότητα. Πιστεύουν ότι η διδασκαλία και η πρακτική των οικονομικών πρέπει να μεταρρυθμιστούν ριζικά για να γίνει η οικονομική πειθαρχία μια εποικοδομητική δύναμη. Υπάρχουν, πράγματι, βάσιμοι λόγοι για τη δυσαρέσκεια με τον τρόπο που η οικονομία συχνά ασκείται και διδάσκεται. Τα συντηρητικά ιδρύματα και τα think tanks προωθούν την ανισορροπία του στόχου της αποτελεσματικότητας έναντι αυτού της προτεραιότητας της οικονομικής ανάπτυξης. Οι συντηρητικοί τείνουν να παρουσιάζουν την «οικονομία» ως δικαιολογία για τις ακολουθούμενες πολιτικές, ενώ οι φιλελεύθεροι θεωρούνται «μη ευαίσθητοι» στις απαιτήσεις της ευημερίας.
Σε αυτά τα δύσκολα αινίγματα χρειάζεται μια ριζικά διαφορετική απάντηση. Και η πιο μεγάλη ώρα είναι... τώρα. Πολλές από τις κυρίαρχες πολιτικές ιδέες των τελευταίων δεκαετιών δεν τεκμηριώνονται από υγιή οικονομικά αποδεικτικά στοιχεία. Κι αυτό γιατί ο νεοφιλελευθερισμός δεν είναι η συνεπής εφαρμογή της σύγχρονης οικονομίας, αλλά η πρωτόγονη, απλοϊκή διαστρέβλωση της. Η σύγχρονη οικονομία είναι γεμάτη με νέες ιδέες για τη δημιουργία μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς. Αλλά εναπόκειται στους οικονομολόγους να πείσουν το ακροατήριό τους για τα πλεονεκτήματα αυτών των προοδευτικών ισχυρισμών.
Το μεγάλο λάθος των οικονομολόγων
Πρέπει πρώτα από όλα, όμως,  να καταλάβουμε ποιος είναι ο ρόλος των οικονομολόγων στη σύγχρονη εποχή. Δουλειά τους είναι να ερμηνεύουν τις αγορές. Οι περισσότεροι όμως κάνουν το λάθος να απορρίπτουν κλάδους που βασίζονται περισσότερο στην ποιοτική ανάλυση των δεδομένων τους. Πολλοί οικονομολόγοι αισθάνονται ότι πρέπει να πάρουν το μέρος των αγορών επειδή κανείς άλλος δεν θα το κάνει. Και ακόμα και όταν ορισμένοι οικονομολόγοι αναγνωρίζουν τις αποτυχίες της αγοράς, ανησυχούν ότι η κυβερνητική παρέμβαση θα κάνει τα πράγματα χειρότερα. Έτσι καταλήγουν να γίνουν οι «μαζορέτες» της ελεύθερης αγοράς και της υπερ-παγκοσμιοποίησης.
Πολύ συχνά επίσης «ερωτεύονται» συγκεκριμένα στενά μοντέλα ανάλυσης και δεν τα «απατούν» ποτέ. Έτσι έχουν ταλέντο στο να εντοπίζουν τις καλύτερες λύσεις για ένα πρόβλημα, εις βάρος όμως πιθανών επιπλοκών και αρνητικών επιπτώσεων της λύσης που προτείνουν. Ένας οικονομολόγος ανάπτυξης, για παράδειγμα, θα αναλύσει πολιτικές που ενισχύουν την τεχνολογία και την καινοτομία χωρίς να ανησυχεί για τις συνέπειες στην αγορά εργασίας. Ένας οικονομολόγος εμπορίου θα συστήσει τη μείωση των τιμών και θα υποθέσει ότι η χάραξη αντισταθμιστικών μηχανισμών για τους ανθρώπους που χάνουν τη δουλειά τους είναι ευθύνη κάποιου άλλου. Και ένας οικονομολόγος μικροοικονομίας θα σχεδιάσει ένα πρόγραμμα πιστωτικής ασφάλειας για τις τράπεζες, χωρίς να εξετάσει πώς μπορούν να αλληλεπιδράσουν με τους μακροοικονομικούς κύκλους. Οι υπερβολές της απορρύθμισης, η υπερβολική παγκοσμιοποίηση και η δημοσιονομική λιτότητα αντικατοπτρίζουν αυτή τη λογική.
Τι πρέπει να κάνουν λοιπόν για να φανούν πραγματικά χρήσιμοι; Πρέπει να μάθουν να αξιολογούν τις πολιτικές στο σύνολο του πλαισίου στο οποίο θα εφαρμοστούν και να εξετάζουν την ευρωστία των πολιτικών αυτών σε πολλές πιθανές θεσμικές διαμορφώσεις και πολιτικά ενδεχόμενα.
Πέραν αυτών των πρακτικών όμως, το σύνολο της σύγχρονης οικονομίας είναι προσανατολισμένο στον εγωισμό. Η μικροοικονομία ασχολείται περισσότερο με τις αποτυχίες της αγοράς και πώς να τις διορθώσει παρά με τη «μαγεία» των ανταγωνιστικών αγορών. Ένα τυπικό μακροοικονομικό μάθημα επικεντρώνεται στο πώς οι κυβερνήσεις μπορούν να λύσουν τα προβλήματα της ανεργίας, του πληθωρισμού και της αστάθειας και όχι στο «κλασικό» μοντέλο όπου η οικονομία είναι αυτορυθμιζόμενη. Ένα τυπικό μάθημα χρηματοοικονομικών περιστρέφεται γύρω από τις χρηματοπιστωτικές κρίσεις, την υπερβολική ανάληψη κινδύνων και άλλες δυσλειτουργίες των χρηματοπιστωτικών συστημάτων. Στην πραγματικότητα, το «μοντέλο ανταγωνιστικής ισορροπίας», στο οποίο οι ελεύθερες αγορές είναι μέγιστα αποτελεσματικές - ακόμη και αν δεν προϋποθέτουν τη δίκαιη διανομή - είναι το κυρίαρχο πλαίσιο μόνο στα εισαγωγικά μαθήματα οικονομίας. Οι σκεπτόμενοι οικονομολόγοι (εκ των οποίων υπάρχουν πολλοί) απομακρύνονται όμως πια από αυτό.
Μια ελπιδοφόρα επιστημονική στροφή μετά τις απανωτές αποτυχίες
Τα οικονομικά εξακολουθούν να πλέουν σαν νησιά στη θάλασσα στων κοινωνικών επιστημών, λόγω του μεθοδολογικού ατομικισμού τους, της αφαίρεσης βάσει μοντέλων και του μαθηματικού και στατιστικού φορμαλισμού. Αλλά τις τελευταίες δεκαετίες, οι οικονομολόγοι αρχίζουν να κάνουν μια ελπιδοφόρα στροφή, ενσωματώνοντας πολλές από τις ιδέες άλλων επιστημονικών κλάδων στη θεωρία τους. Η οικονομική ιστορία βιώνει μια αναβίωση, η συμπεριφορική οικονομία έχει θέσει τον homo economicus σε άμυνα και η μελέτη του οικονομικού πολιτισμού έχει γίνει mainstream. Έτσι και οι οικονομολόγοι παίζουν τον δικό τους σημαντικό ρόλο στη μελέτη της αυξανόμενης συγκέντρωσης πλούτου, του κόστους της κλιματικής αλλαγής, της εισοδηματικής στασιμότητας για την εργατική τάξη και των μεταβαλλόμενων προτύπων στην κοινωνική κινητικότητα.
Στην πραγματικότητα, όλες οι προβλέψεις και τα συμπεράσματα στα οικονομικά ακολουθούν τον εξής τύπο ανάλυσης: αν υπάρχουν «Χ» και «Ψ» συνθήκες, παράγεται ένα «Υ» αποτέλεσμα. Η απάντηση σε σχεδόν οποιοδήποτε ζήτημα στα οικονομικά θα πρέπει να ακολουθείται από ένα «εξαρτάται» και από μια εξήγηση για το τι εξαρτάται από τι και γιατί.
Επιπλέον, η έρευνα για την οικονομία έχει καταστεί σημαντικά πιο εφαρμοσμένη και εμπειρική από τη δεκαετία του '90. Αυτό είναι σημαντικό επειδή οι συστηματικές εμπειρικές αποδείξεις είναι ένα ανάχωμα στις συνταγές ιδεολογικής πολιτικής. Η πρόσφατη παγκόσμια οικονομική ύφεση καθιστά δυσκολότερη την εξιδανίκευση των αγορών, άλλα πρόσφατα εμπειρικά συμπεράσματα δείχνουν ότι το διεθνές εμπόριο προκαλεί μεγάλες και δυσμενείς επιπτώσεις σε ορισμένες τοπικές κοινότητες, οι κατώτατοι μισθοί δεν μειώνουν την ανάγκη για απασχόληση και η χρηματοπιστωτική απελευθέρωση παράγει κρίσεις και όχι ταχύτερη οικονομική ανάπτυξη.
Με αυτά τα δεδομένα η σύγχρονη οικονομία καλείται να δώσει μια σειρά αποτελεσματικών απαντήσεων σε δύσκολα διλήμματα. Ποια ιδρύματα αγοράς εργασίας ελαχιστοποιούν την εργασιακή ανασφάλεια χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης; Πώς μπορούμε να προσφέρουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο κοινωνική προστασία χωρίς να αμβλύνουμε τα οικονομικά κίνητρα; Τι είδους δημοσιονομικές ρυθμίσεις διασφαλίζουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα χωρίς να εμποδίζουν την οικονομική καινοτομία; Τι είδους νομισματικοί και δημοσιονομικοί κανόνες είναι οι καλύτεροι για μια ανοιχτή οικονομία;

Παρά τη θεσμική ποικιλομορφία που έχουμε στα χέρια μας, δεν πρέπει να περιοριστούμε στις υπάρχουσες πρακτικές. Μπορούμε - και θα χρειαστεί - να αναπτύξουμε νέους θεσμούς. Τίποτα δεν εγγυάται ότι η ανάπτυξη θα είναι δίκαιη ή η παγκοσμιοποίηση αειφόρος. Πρέπει να σχεδιάσουμε πολιτικές και θεσμούς που να επιτρέπουν την ευημερία χωρίς αποκλεισμούς και να εξασφαλίζουν ότι η παγκοσμιοποίηση θα είναι βιώσιμη - πολιτικά και οικονομικά. Και για να γίνει αυτό σε μια εποχή που οι ιδεολογίες έχουν καταρρεύσει, θα χρειαστεί ένας ισχυρός θεωρητικός μηχανισμός.
Μια νέα αρχή σε έναν παράλληλο οικονομικό κόσμο
Η αρχή θα γίνει όταν οι οικονομολόγοι του πραγματικού κόσμου, καταλάβουν ότι ζούμε σε έναν παράλληλο και καλύτερο κόσμο, γεμάτο με ατέλειες της αγοράς, όπου η εξουσία ασχολείται πολύ με τη διαμόρφωση των αποτελεσμάτων αυτής της αγοράς. Σε έναν τέτοιο κόσμο, το ανταγωνιστικό μοντέλο δεν είναι το σωστό σημείο αναφοράς για την κατανόηση των προβλημάτων και την πρόταση λύσεων. Πρέπει να αναζητήσουμε εναλλακτικά μοντέλα. Αυτό απαιτεί έναν εμπειρικό προσανατολισμό και μια πειραματική συμμαχία μυαλού με μια καλή δόση ταπεινότητας, σημειώνει το Boston Review.
Για να λειτουργούν σωστά οι σύγχρονες οικονομίες θα πρέπει να κινούνται στα σύνορα δικαιοσύνης κι αποτελεσματικότητας. Η αρχή θα μπορούσε να γίνει από την αποκατάσταση της ισορροπίας στην αγορά εργασίας, την αγορά πιστώσεων, τις ασφαλιστικές αγορές και τις αγορές καινοτομίας.
Μια ομάδα οικονομολόγων - το δίκτυο Οικονομικών για την Περιεκτική Ευημερία (EfIP) – έχει ήδη καταρτίσει ένα policy making σχέδιο για μια σειρά θεμάτων, συμπεριλαμβανομένων της ρύθμισης της αγοράς εργασίας, του διεθνούς εμπορίου και των αγορών. Ο σκοπός αυτής της εκκολαπτόμενης προσπάθειας δεν είναι να καταρτίσει έναν κατάλογο με «συνταγές» για διαφορετικούς τομείς πολιτικής, αλλά να σκιαγραφήσει ένα νέο όραμα για μια οικονομική πολιτική που θα αποτελεί εναλλακτική λύση στον «φονταμενταλισμό» της αγοράς που συχνά και λανθασμένα ταυτίζεται με την οικονομία.  Οι συμμετέχοντες στην πρωτοβουλία μοιράζονται μια κοινή παραδοχή: Η επικρατούσα νεοφιλελεύθερη πολιτική απέτυχε σε κοινωνικούς όρους, οδηγώντας σε μνημειώδεις και αυξανόμενες ανισότητες. Την ίδια στιγμή όλοι τους νιώθουν τρόμο μπροστά στην εθνικιστική κι ακροδεξιά στροφή που κάνει η παγκόσμια πολιτική, ως απόρροια σε μεγάλο βαθμό των χασμάτων που έχει ανοίξει ο νεοφιλελευθερισμός.
Μία από τις προτάσεις τους έχει να κάνει με την φορολογία. Ο οικονομολόγος Gabriel Zucman προτείνει μια έξυπνα απλή λύση για τον διεθνή φορολογικό ανταγωνισμό, όπου οι χώρες δεν θα χρειάζεται πλέον να υποβάλλουν προσφορές για πολυεθνικές επενδύσεις με αντίτιμο την περικοπή των εταιρικών φόρων. Ο Zuckman προτείνει τη φορολόγηση των πολυεθνικών με βάση την κατανομή των παγκόσμιων κερδών ανάλογα με το πού πραγματοποιούν τις πωλήσεις τους. Ενώ οι εταιρείες μπορούν εύκολα να μεταφέρουν τα κέρδη ή την παραγωγή σε δικαιοδοσίες χαμηλού φόρου, οι πωλήσεις είναι πολύ πιο δύσκολο να διαχειριστούν με αυτό τον τρόπο. Η μεταρρύθμισή του θα καθιστούσε έτσι δυνατή τη φορολόγηση των νικητών της παγκοσμιοποίησης, η οποία μοιάζει απαραίτητη προϋπόθεση για την αειφορία της παγκοσμιοποίησης σήμερα.
Η Sandra Black και ο Jesse Rothstein χρησιμοποιούν τα καλύτερα εργαλεία της σύγχρονης οικονομικής θεωρίας για να αναδιατυπώσουν μια παλιά αλλά καλή ιδέα: η κυβέρνηση πρέπει να παρέχει δημόσια αγαθά και κοινωνική ασφάλιση. Η κοινωνική ασφάλιση μετριάζει τις εκτεταμένες και γνωστές αποτυχίες στις ασφαλιστικές αγορές, είτε αφορά την ανεργία, τις συντάξεις η τον τομέα της υγείας. Την ίδια στιγμή, κοινωνικά αγαθά, όπως η εκπαίδευση, θα πρέπει να προσφέρονται από το κράτος καθώς τα παιδιά ξεκινούν γενικά το σχολείο πριν από οι γονείς τους πετύχουν το μέγιστο εισόδημά τους και επειδή οι γονείς δεν μπορούν να δανειστούν ενάντια στα κέρδη των παιδιών τους. Τα οφέλη της εκπαίδευσης συνδέονται επίσης και με θετικές επιπτώσεις στη μείωση της εγκληματικότητας, στην καλλιέργεια της κουλτούρας του πολίτη και την καινοτομία.
Ο Anton Korinek, από την πλευρά του, εστιάζει στο σημαντικό ζήτημα του τρόπου με τον οποίο οι νέες τεχνολογίες επηρεάζουν την αγορά εργασίας και τη διανομή του εισοδήματος. Η κατεύθυνση της τεχνολογικής αλλαγής δεν είναι εξωγενής, υποστηρίζει, και λέει πως εξαρτάται από τα κίνητρα που θέτουν τόσο οι αγορές όσο και οι κυβερνήσεις. Ειδικότερα, οι οδηγοί της καινοτομίας μπορούν να υπερεκτιμούν το κοινωνικό κόστος της εργασίας, επενδύοντας υπερβολικά σε τεχνολογίες που αντικαθιστούν την εργασία. Οι κυβερνήσεις παρεμβαίνουν συνήθως στη διαδικασία της καινοτομίας - για να ενθαρρύνουν πράσινες τεχνολογίες, για παράδειγμα. Ο Korineck προτείνει ότι η τεχνολογία θα πρέπει να βαδίσει τον δρόμο της καινοτομίας εξασφαλίζοντας όμως τις επιθυμητές ιδιότητες διανομής. Θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να προωθήσουν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που συμπληρώνουν και ενισχύουν τις γνωστικές ικανότητες των εργαζομένων - μαζί με μηχανισμούς που εξασφαλίζουν ότι οι εργαζόμενοι θα διατηρούν σημαντικό μέρος του παραγόμενου πλεονάσματος. Ο εν λόγω οικονομολόγος εξετάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι ανελαστικοί συμπληρωματικοί παράγοντες όπως οι εξειδικευμένες δεξιότητες μπορούν να φορολογηθούν ως ανταπόκριση στις τεχνολογικές μεταβολές και πώς η αξία των μονοπωλίων που παρέχονται από το σύστημα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας είναι εγγενώς ανόητη, δεδομένου ότι μεταφέρει εισόδημα από καταναλωτές σε ιδιοκτήτες επιχειρήσεων.
Η πρόταση του Dani Rodrik αφορά μια ρητά προ-κοινωνική αιτιολόγηση για περιορισμούς στο εμπόριο, χωρίς να προσπαθεί να καλύψει τον προστατευτισμό για χάρη της βελτίωσης κάποιας αποτυχίας της αγοράς. Ο Rodrick προτείνει ότι οι εμπορικές συμφωνίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν ρήτρες που θα εμποδίζουν τον ανταγωνισμό σε «άδικα» πλαίσια και που θα δίνουν «κοινωνικές εγγυήσεις», απαραίτητες για τη διατήρηση των εγχώριων κοινωνικών συμβάσεων.
Αυτή η πρόταση είναι ενδεικτική της βασικής δέσμευσης των οικονομολόγων της EfIP: Της προθυμίας να υπαχθεί η οικονομική αποδοτικότητα των προτάσεων της ομάδας σε αξίες όπως η δημοκρατία και οι ισότιμες σχέσεις μεταξύ των πολιτών. Βασική προϋπόθεση μιας δημοκρατικής πολιτικής οικονομίας είναι το να προκύπτουν μέσω ενός ανοικτού δημόσιου διαλόγου, οι ανάγκες των πολιτών που μετουσιώνονται σε πολιτικές αποφάσεις.
Για να γίνει κάτι τέτοιο, θα πρέπει να περάσουμε αλώβητοι πάνω από τον ύφαλο των «ασυμμετριών» εξουσίας που διαμορφώνουν τη σύγχρονη οικονομία. Όπως επισημαίνει ο Suresh Naidu, αυτές οι ασυμμετρίες μπορεί να παίρνουν την εξής μορφή: Ποιος έχει το πάνω χέρι στις διαπραγματεύσεις για τους μισθούς και την απασχόληση; Ποιος μπορεί να μετακινηθεί πέρα από τα εθνικά σύνορα και ποιος δεν μπορεί να βγει από τη χώρα του; Ποιος μπορεί να αποφύγει τη φορολογία και ποιος δεν μπορεί; Ποιος καθορίζει την ατζέντα των εμπορικών συμφωνιών και ποιος αποκλείεται από αυτές; Ποιος μπορεί να ψηφίσει και ποιος δεν έχει δικαίωμα ψήφου; Η πρόταση της EfIP αντιμετωπίζει εν μέρει αυτές τις ασυμμετρίες και προτείνει τρόπους για την εξισορρόπηση της εξουσίας για οικονομικούς σκοπούς. Για παράδειγμα, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις μπορούν να ενισχύσουν τον ρόλο τους στη διαμόρφωση της αγοράς εργασίας, η τροχοπέδη στην οικονομική παγκοσμιοποίηση μπορεί να ενισχύσει τη δημοσιονομική ικανότητα του κράτους, η ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους μπορεί να αποτρέψει τις κρίσεις, η συμβολή του κόσμου της εργασίας στη διαμόρφωση των εμπορικών συμφωνιών μπορεί να βελτιώσει τον σχεδιασμό τους και η ψήφος των φτωχότερων μπορεί να αυξήσει την ευθύνη του πολιτικού συστήματος.
Διαβάστε ολόκληρο το μανιφέστο για μια ευημερία χωρίς αποκλεισμούς:

Από το tvxs